Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Nisan (55)      Mart (138)      Şubat (201)      Ocak (190)

Yenilik Doğuran Haklar

Yenilik Doğuran Haklar



Sayfa Sayısı
:  
530
Kitap Ölçüleri
:  
21x18 cm
Basım Yılı
:  
2005
ISBN NO
:  
975-464-349-0

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ÖNSÖZ

 

Hukuk disiplinin konusunu oluşturan kavram ve kuralların pratik ve uygulamalı boyutu büyük önem taşımakla beraber, kabul etmek gerekir ki, "′sıkıcılığf da bünyesinde barındırır. Kavram ve kuralların sadece pratik sonuçlarının ön plana çıkarılması, hukuku, tek işlevi belirli olaylara uygulanacak kuralları tespit etmekten ibaret olan "mekanik" bir disiplin haline dönüştürür. Ama "dert aynı zamanda dermandır da." Sıkıcılığın kaynağı olan uygulama ve pratik özellikler, hayatın sonsuz çeşitliliği karşısında aynı zamanda "yaratıcılığın" ya da daha soyut düzeyde ifade edersek, "tevilin, tefsirin, mealin de"′ kaynağıdır. Hukuku bir disiplin olarak sıkıalıktan kurtaran da bu yanıdır işte. Eğer hukuk disiplininin tadı çıkarılmak isteniyorsa, pratik sorunlara hukuk felsefesi, hukuk tarihi ve hukuk teorisinin sunduğu araçlarla yaklaşmak, kavram ve kuralların ekonomik ve sosyal temellerine inmek gerekir. Elinizdeki metin, bu anlamda, sözcük biraz rahatsız edici olsa da, "akademik bir bencilliğin" ürünüdür. Bencilliğin ürünüdür; çünkü tam da yukarıda belirtilen anlamda, hukukun keyfini çıkarmaya çalışan bir metindir. Şöyle ki bu çalışma, bugüne kadar genellikle dolaylı kaynaklardan takip ettiğim ve hukuk biliminin altın çağı olarak gördüğüm Pandekt hukukunun büyülü dünyasının kapılarını aralamış ve devrin hayranlık uyandıran literatürünü birinci elden inceleme fırsatı sunmuştur. Bir başka açıdan da bu çalışmayı "keyifli" bir çalışma olarak görüyorum; kitaba adını veren yenilik doğuran hak kavramını incelerken, dolaylı da olsa ele alınması gereken defi, beklenen hak. feragat, hak düşümü, alacağın temliki ve sözleşmenin devri gibi konular vesilesiyle, hukukun klasik bu temel kavramları hakkında ne kadar az şey bildiğimi fark ettim. Ancak bu yetersizlik, kısmen hüzünlendirici olsa da. esasta sevindiriciydi: zira bilimsel bir çalışmanın keyifli bir yolculuğa dönüşmesi, eksikliği gördükçe yolculuğun sürmekte olduğunu farkettirme-sinden kaynaklanmaktadır. Bu çalışma bir başka açıdan da "bencillikle" malûldür. Çünkü 1996 yılından itibaren hazırlamaya başladığım bu çalışmanın ilk hali, 2001 döneminde doçetlik tezi olarak sunulmuş ve 2002 yılında Prof.Dr. Fikret Eren (jüri başkanı). Prof.Dr. İbrahim Kaplan, Prof.Dr. Hasan Erman, Prof.Dr. Kudret Gü\en ve Prof.Dr. Cevdet Yavuz′dan oluşan jüri tarafından oybirliği ile kabul edilmişti. Tez çalışmaları bakımından genellikle "jüri tarafından kabul edildiği şekliyle yayınlanması" esası geçerlidir. Fakat tam da tezin kabul edildiği dönemde, önemli kanunlarda büyük çaplı değişiklikler yapıl- Sözlü sınav jürisine Prof. Dr. Kudret Güven′in yerine Prof. Dr. Mehmet Ünal iştirak etmiştir. mıştı. Yeni bir Türk Medeni Kanunu, yeni bir İş Kanunu yürürlüğe girmiş. Alman Medeni Kanununda ise çok önemli değişiklikler yapılmış ve nihayet kısa bir süre önce Türk Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu tasarıları yayınlanmıştı. Bu değişiklikler göz önünde tutulmadan yayınlanacak bir metin, daha başlangıçta güncelliğini kaybedecek, deyim yerinde ise "ölü doğmuş" olacaktı. Bencilce davranışımın ilk nedeni budur ve görüldüğü gibi adeta "teknik bir zorunluluktan" kaynaklanmaktadır. İkinci nedeni ise, itiraf etmeliyim ki. pek de teknik bir mazerete dayanmamaktadır. "Tezlerin kabul edildiği şekliyle yayınlanması" esasın temelinde büyük ölçüde tezi değerlendiren jüriye duyulan saygı yatmaktadır. Ancak bu esasın sıkça vurgulanmasında çalışmaya yıllarını veren yazarda meydana gelen bıkkınlığın, sonradan ortaya çıkan yeni yayınları ve diğer gelişmeleri değerlendirerek kabul edilmiş bir teze işlemedeki üşengeçliğin de bir payı olduğu inkâr edilmez. Bu nedenle, doktora tezimde olduğu gibi. bu çalışmada da söz konusu esasa bağlı kalamadım. Ancak bu esasa kuşku ile bakışımın bedeli oldukça ağır olmuştur. Yaklaşık üç yıl süre ile daha önceden tamamlanmış bir tez üzerinde çalışmak, yeni yayınları işlemek, yeni basısı çıkan kitaplara yapılan atıflardaki sayfa numaralarını değiştirmek, yeni bir bilimsel eser yayınlayabilecek bir sürenin "heba edilmesine" yol açmıştır. Dahası da var: Mevcut bir çalışma üzerinde bu kadar fazla oynanması, atıf yapılan eserlerin sayfa numaralarında yeni basılarına uygun değişiklik yapılması hata riskini artırdı; bu hatalar için şimdiden okuyucunun affına sığınıyorum. Çalışmadaki diğer her türlü hatanın, eksikliğin veya yanlışlığın sorumluluğu münhasıran bana aittir. Ama bu çalışmanın, varsa olumlu yönlerini tek başıma sahiplenmem haksızlık olur. Çok sayıda hocamın, meslektaşımın ve arkadaşımın büyük katkıları oldu. Ne yazık ki burada yalnızca bir kaçının adını anmakla yetinmek zorundayım. İlk olarak akademik hayatımın her alanında büyük katkısı olan ve bu konuyu bana doçentlik tezi için öneren muhterem hocam Prof. Dr. Şafak ErePe teşekkür ederim. Kendisi ayrıca, yasal bir yükümlülüğü olmadığı halde, yazarını dahi. verdiği büyük keyif baki olsa da. okurken sıkan bu çalışmayı iki kez son derece dikkatli bir biçimde okudu ve çok önemli katkılarda bulundu. Kendisine olan minnet ve şükran duygularımı bu vesile bir kez daha dile getirmek isterim. Ülkemizin kısıtlı imkanları nedeniyle bir çok araştırmacının yabancı kaynaklara ulaşması mümkün olmadığı için. "dışardan" bir destek büyük önem taşımaktadır. Bana konuda destek verenlerin başında şu anda Almanya. Hamburg Ma\ Planck Araştırma Enstitüsü′nde çalışan Yard.Doç.Dr. Yeşim Atamer gelmektedir. Yeni çıkan bir çok kitap ve makaleyi anında ba- na anında ulaştıran bu değerli meslektaşıma yürekten bir teşekkür borçluyum. Akademik çalışmaların başarıyla sonuçlanmasında, en az yazarın kendi çabalan kadar, "feyz aldığı"" kişilerin de katkısı bulunmaktadır. Bu nedenle beni her zaman destekleyen hocam Eugen Bucher"in ismini burada ayrıca zikretmek isterim. Hukuk teorisine bakış açım üzerinde belirleyici rol oynayan bu büyük hukukçudan, sadece beraber çalışma şansına mahzar olduğum dönemlerde değil, sonrasında da çok şey öğrendim. "Onun öğrencisi"" olmanın onuru ne kadar büyükse, yüklediği sorumluluk da o kadar ağırdır. Umarım ki değerli hocama karşı bu sorumluluğumu az da olsa yerine getirebilmi-şimdir. Bilimsel çalışmaların başlangıcından bitimine kadar devam eden çileli ve yıpratıcı yolculukta en büyük zararı onu kaleme alanların gördüğü zannedilir. Oysa daha bü\ük oranda mağdur olan kesim vardır ki, o da yazarın aile-sidir. Bu çalışmadaki \ıpratıcı süreci benimle paylaşan, bana katlanan eşim Yasemin ne şüphe, en büyük teşekkürü hak edenlerin başında geliyor. Yine bilimsel çalışmalar, yazarın çocuğu sayılırlar. Ancak bu çocuk, bazen yazarın diğer çocuklarının ikinci plana atılması, adeta "üvey evlat" muamelesi görmesi pahasına büyür. Bu nedenle, bu çalışma, bana en çok ihtiyaç duydukları zamanda onlarla olamadığım için biricik ikizlerim Ceren ve Ahmet′e ithaf edilmiştir: beni affetmeleri dileğiyle... Doç. Dr. Vedat Buz Ankara. Mavıs 2005 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER 11 KISALTMALAR CETVELİ 17 GİRİŞ I. GENEL OLARAK 21 II. YENİLİK DOĞURAN HAK KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİ 29 III. TERMİNOLOJİ SORUNU 49 IV. MEDENİ HUKUKUMUZDA BAŞLICA YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 50 V. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI VE İNCELEME PLANI 52 I. BÖLÜM YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN ESASLARI § 1) YENİLİK DOĞURAN HAK KAVRAMI ve ÖZELLİKLERİ I. KAVRAM VE TANIM 55 II. YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN ÖZELLİKLERİ 57 A. TEK TARAFLI HUKUKİ İŞLEM ÖZELLİĞİ 57 B. BAŞKA BİR ŞAHSIN HUKUK ALANINA MÜDAHALE YETKİSİ VERMESİ 64 C. TASARRUF İŞLEMİ NİTELİĞİ 77 D. YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN BELİRLİ BİR HUKUKİ İLİŞKİYE BAĞLI OLUP OLMADIKLARI SORUNU 81 E. YENİLİK DOĞURAN HAKLAR VE "NUMERUS CLAUSUS" İLKESİ. 84 III. YENİLİK DOĞURAN HAK KAVRAMININ TEORİK VE PRATİK ÖNEMİ 85 § 2) YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN BENZERİ KAVRAMLARLA İLİŞKİ ve FARKİ 1. DEFİ 90 II. BEKLENEN (MUNTAZAR) HAKLAR 115 III. SALT (MUTLAK) İRADİ ŞART 125 11 IV. TEMSİL YETKİSİ 130 § 3) YENİLİK DOĞURAN HAK NİTELİĞİ TARTIŞMALI OLAN BAZI HAKLAR I. İHRAZ/İŞGAL 136 II. KABUL 140 III. ŞUFA. VEFA VE İŞTİRA HAKLARI 146 A. GENEL OLARAK 146 B. ŞUFA, VEFA VE İŞTİRA HAKLARININ HUKUKİ NİTELİĞİNE İLİŞKİN OLARAK İLERİ SÜRÜLEN GÖRÜŞLER 151 1) Giriş Teorisi (Eintrittstheorie) 15 1 2) Ön Sözleşme Teorisi 152 3) Yetki Teorisi 152 4) İcap Teorisi 152 5) Şarta Bağlı Satım Teorisi 153 6) Yenilik Doğuran Hak Teorisi 153 C. GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 154 D. YENİ MEDENİ KANUNUN ŞUFA HAKKININ DAVA AÇMAK SURETİYLE KULLANILACAĞINI ÖNGÖREN DÜZENLEMESİNİN ELEŞTİRİSİ 158 IV. OPSİYON HAKKI 160 V. İHTAR VE EK SÜRE TAYİNİ 166 VI. AYIBA KARŞİ TEKEFFÜLDEN DOĞAN HAKLAR 170 A. AYIBIN GİDERİLMESİNİ TALEP ETME HAKKI 170 B. SÖZLEŞMEDEN DÖNME VE BEDEL İNDİRİMİ TALEP ETME HAKLARI 173 § 4) YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN TÜRLERİ I. YENİLİK DOĞURAN HAKLAR-YENİLİK DOĞURAN DAVA HAKLARİ 183 II. KANUNDAN DOĞAN YENİLİK DOĞURAN HAKLAR HUKUKİ İŞLEMDEN DOĞAN YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 188 III. KURUCU-DEĞİŞTİRİCİ- BOZUCU YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 191 İV. BAĞIMLI YENİLİK DOĞURAN HAKLAR-BAĞIMSIZ YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 195 V. KARŞI YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 198 § 5) YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN KULLANILMASI I. YENİLİK DOĞURAN HAK SAHİBİ 203 II. MUHATAP 207 III. HUKUKİ SEBEP 209 A. GENEL OLARAK 209 B. YENİLİK DOĞURAN HAK KULLANILIRKEN SEBEBİN BELİRTİLMESİNİN ZORUNLU OLUP OLMADIĞI SORUNU 215 1. Maddi Hukuk Açısından 215 2. Usul Hukuku Açısından 226 C. GEÇERLİ BİR SEBEBE DAYANMAYAN YENİLİK DOĞURAN HAKKİN HUKUKİ SONUÇLARI 235 1) Genel Olarak 235 2) Geçersizlik Yaptırımın Türü 238 3) Geçerli Bir Sebebe Dayanmayan Yenilik Doğurucu Beyanın Tahvili 242 IV. YENİLİK DOĞURUCU BEYAN VE ŞEKLİ 250 V. KULLANMAYA HAKİM OLAN İLKELER 254 A. HAKKIN KULLANMA İLE BİRLİKTE TÜKENMESİ VE GERİ ALINAMAMASI 256 B. HAKKIN KULLANILMASININ ŞARTA VEYA SÜREYE BAĞLANAMAMASI 258 C. HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜREYE TABİ OLMA 261 II. BÖLÜM YENİLİK DOĞURAN HAKLARİN DEVRİ § 6) GENEL OLARAK YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DEVRİ I. YENİLİK DOĞURAN HAKLARİN DEVREDİLEBİLİR HAKLAR OLUP OLMADIKLARI SORUNU 267 II. MUHTEMEL DEVİR TÜRLERİ 278 § 7) ALACAĞIN TEMLİKİ HALİNDE YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DURUMU I. GENEL OLARAK ■. 280 II. İPTAL HAKKİ 281 A. GENEL OLARAK 281 B. DOKTRİNDEKİ DURUM 282 C. GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 284 13 1. Genel Olarak İptal Hakkının Devredilebilirliği Sorunu 284 2. Alacak ile Birlikte İptal Hakkının da Yeni Alacaklıya Geçeceğinin Kararlaştırılması Halinde 285 3. Alacağın Temliki İşlemi Yapılırken İptal Hakkından Söz Edilmemesi Durumunda 290 III. SÖZLEŞMEDEN DÖNME HAKKI 302 A. DOKTRİNDEKİ DURUM 303 1. Dönme Hakkının Eski Alacaklı Tarafından Kullanılacağını Kabul Eden Görüş 307 2. Dönme Hakkının Eski ve Yeni Alacaklı Tarafından Birlikte Kullanılması Gerektiğini Kabul Eden Görüş 309 3. Alacağın Temliki İşlemi İle Birlikte Dönme Hakkının Yeni Alacaklıya Geçeceğini Kabul Eden Görüş 310 B. GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 317 IV. FESİH HAKKI 330 A. DOKTRİNDEKİ DURUM 33 1 1) Kira Bedeline İlişkin Alacağın Temliki 331 2) Kira Konusu Şeyi Kullanma Hakkının Devri 334 B. GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 334 V. AYIBA KARŞİ TEKEFÜLLDEN DOĞAN HAKLARIN DEVRİ ..341 A. DOKTRİNDEKİ DURUM 341 B. GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 344 § 8) SÖZLEŞMENİN DEVRİ HALİNDE YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DURUMU I. SÖZLEŞMENİN DEVRİ KAVRAMI 353 II. İPTAL HAKKI 355 III. SÖZLEŞMEYE BAĞLI DİĞER YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 363 § 9. YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN MÜSTAKİL OLARAK DEVRİ I. GENEL OLARAK 365 II. BAĞIMSIZ YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DEVRİ 365 A. ŞUFA, VEFA VE İŞTİRA HAKLARI 365 B. BAĞIŞLAYANIN GERİ ALMA HAKKI 373 C. OPSİYON HAKKININ DEVRİ 374 D. DİĞER BAĞIMSIZ YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DEVRİ 375 III. ALACAK VEYA SÖZLEŞMEYE BAĞLI YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN DEVRİ 377 A. GENEL OLARAK 377 B. DOKTRİN VE YARGI KARARLARINDAKİ DURUM 378 C. GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 382 III. BÖLÜM YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN SONA ERMESİ § 10) YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN SONA ERME SEBEPLERİ I. GENEL SONA ERME SEBEPLERİ 395 A) HAKKIN KULLANILARAK TÜKETİLMESİ 395 B) HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRENİN DOLMASI 397 C) HAKKI KULLANMAKTAN FERAGAT 411 II. ÖZEL SONA ERME SEBEPLERİ 436 A) HAK SAHİBİNİN VEYA MUHATABIN ÖLÜMÜ 436 B) AF 436 C) EDİMİN İMKÂNSIZLAŞMASI 438 D) KANUNLA YASAKLAMA VEYA SINIRLAMA 440 § 11) KULLANILMIŞ BİR YENİLİK DOĞURAN HAKKIN GERİ ALINMASI 1. GENEL OLARAK 443 II. MUHATABIN MUVAFAKATİ İLE GERİ ALMA 447 III. HAK SAHİBİNİN TEK YANLI OLARAK GERİ ALMA VE ÖZELLİKLE DEĞİŞTİRME HAKKI 452 A) BORÇLU TEMERRÜDÜ VE AYIPLI İFA HALİNDE SÖZ KONUSU OLAN YENİLİK DOĞURAN HAKLAR 454 B) FESİH HAKKI 470 C) İPTAL HAKKI 474 D) TAKAS HAKKI 477 E) ŞUFA, VEFA VE İŞTİRA HAKLARI 481 IV. GERİ ALMA VE DEĞİŞTİRME HAKLARININ SINIRLARI 483 A) GERİ ALMA HAKKI 483 B) DEĞİŞTİRME HAKKI 486 SONUÇ 489 KAYNAKÇA 503