Türk ve Avrupa Birliği Hukukunda Yabancı Unsurlu Sigorta Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk

ÖNSÖZ Avrupa BirliÄŸiÂ’nde yabancılık unsuru taşıyan sigorta sözleÅŸmelerine uygulanacak hukuku gösteren kanunlar ihtilâfı kurallarının hazırlanması çalışmaları 1973 yılında baÅŸlamıştır. Önceleri hayat sigortası ve hayatdışı sigorta yönergelerinde yer alan kanunlar ihtilâfı kurallarına daha sonra 1980 Roma KonvansiyonuÂ’ndaki kanunlar ihtilâfı kuralları eklenmiÅŸtir. Avrupa BirliÄŸiÂ’nde sigortaya iliÅŸkin kanunlar ihtilâfı kurallarının yeknesaklaÅŸtırılması süreci 2008 yılından itibaren yönerge-konvansiyon ikileminden kurtarılmıştır. Bugün için sigorta sözleÅŸmelerine uygulanacak ülke hukukunu gösteren kanunlar ihtilâfı kuralları, Roma I ve Roma II Tüzüklerinde yer almaktadır. Bu tüzükler oldukça yeni olmalarına raÄŸmen Roma I TüzüÄŸüÂ’nün yabancılık unsuru taşıyan sigorta sözleÅŸmelerine uygulanacak hukuku gösteren 7. maddesine karşı sert eleÅŸtiriler yapılmaktadır. Hatta 7. maddenin yürürlükten kaldırılması veya esaslı ÅŸekilde tadil edilmesi gerektiÄŸi dile getirilmiÅŸ ve 7. maddenin yerini alacak olası metinler hazırlanmıştır. Roma I TüzüÄŸüÂ’nün 7. maddesinin son derece karmaşık olmasının yanı sıra yabancı unsurlu sigorta iliÅŸkilerinden doÄŸan bazı uyuÅŸmazlıkların Roma II TüzüÄŸündeki kanunlar ihtilâfı kurallarına tabi kılınması bölünmüÅŸlüÄŸe de yol açmaktadır. Türk milletlerarası özel hukukunda ise ilk defa 5718 sayılı MÖHUKÂ’un hazırlık çalışmaları sırasında yabancı unsurlu sigorta sözleÅŸmelerine iliÅŸkin ayrı bir kanunlar ihtilâfı kuralı getirilmesi düÅŸünülmüÅŸse de örnek alınan Avrupa BirliÄŸi mevzuatının yarattığı sorunlar dikkate alınarak bundan vazgeçilmiÅŸtir. 1973 yılından bu yana Avrupa BirliÄŸiÂ’nin sigortaya iliÅŸkin kanunlar ihtilâfı alanında yoÄŸun çabalarının baÅŸarısızlıkla sonuçlanması sebebiyle Türk yasa koyucusunun cesaretsizliÄŸini yadırgamamak gerekir. 5718 sayılı MÖHUKÂ’un 25–29. maddeleri arasında yer alan yabancılık unsuru taşıyan bazı sözleÅŸme tiplerine iliÅŸkin özel kanunlar ihtilâfı kuralları, yalnızca bu sözleÅŸmelerden doÄŸan davalarda hangi ülke hukukunun uygulanacağını gösterdiÄŸinden sigorta sözleÅŸmelerinden doÄŸan davalarda uygulanacak ülke hukuku MÖHUKÂ’un 24. maddesine göre tayin edilecektir. Çalışmamızda, Türk milletlerarası özel hukukunda yabancılık unsuru taşıyan sigorta sözleÅŸmelerine uygulanacak ülke hukukunun tayini ile Avrupa BirliÄŸiÂ’nde sigorta sözleÅŸmelerine iliÅŸkin düzenlemeler ve kanunlar ihtilâfı kuralları incelenecektir. Eserin, uygulama ve doktrin için faydalı olmasını temenni ederim. Kitabın hazırlanması aÅŸamasında kaynak gönderen, tashihlerinde yardımlarını ve kitabın adının konulmasında katkılarını esirgemeyen Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk Anabilim Dalı öÄŸretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Sedat SirmenÂ’e içten teÅŸekkür ederim. Kitabın basımının kısa sürede gerçekleÅŸmesini saÄŸlayan Beta Yayınevinin deÄŸerli yöneticisi Sayın Seyhan SatarÂ’a ve Kitabın dizgisini her zamanki gibi özenle yerine getiren Sayın Gülgonca ÇarpıkÂ’a teÅŸekkür ederim. Prof. Dr. Nuray EKŞİ Ocak 2012, Çekmeköy Ä°ÇÄ°NDEKÄ°LER I. TürkiyeÂ’de Yabancılık Unsuru Taşıyan Sigortaların BaÅŸlangıcı..............1 II. Türk Milletlerarası Özel Hukukunda Sigorta SözleÅŸmeleri......................3 III. Sigortacılık Sektöründe Uluslararası Faaliyetler........................................3 A. Sigortacılık KanunuÂ’nun YürürlüÄŸe Girmesine Kadar OlanSüreçte Sigortacılık Sektöründe Uluslararası Faaliyetler..........................3 B. Sigortacılık KanunuÂ’nun YürürlüÄŸe Girmesinden Sonra Sigortacılık Sektöründe Uluslararası Faaliyetler.......................................5 Yabancı Sigorta ve Reasürans Åžirketleri ile Yabancı Sigorta Eksperleri ve Acentelerinin TürkiyeÂ’de Faaliyette Bulunmasına Ä°liÅŸkin Esaslar Yurt Dışında Yaptırılabilecek Sigortalar.............................................7 Birinci Bölüm 5718 SAYILI MÖHUKÂ’A GÖRE YABANCI UNSURLU SÄ°GORTA SÖZLEÅžMELERÄ°NE UYGULANACAK HUKUK I. Sigorta SözleÅŸmelerine Yabancılık Unsuru Veren Kriterler....................13 II. Sigorta SözleÅŸmelerinden DoÄŸan UyuÅŸmazlıklarda Vasıflandırma Sorunu ....................................................... III. 5718 Sayılı MÖHUKÂ’ta Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Ayrı Bir Kanunlar Ä°htilâfı Kuralının Bulunmaması................................19 IV. MÖHUKÂ’un 24. Maddesi Uyarınca Sigorta SözleÅŸmelerinin Esasına Uygulanacak Hukukun Tayini......................................................21 A. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinde Yer Alan Kanunlar Ä°htilâfı Kuralı............21 Esasa Uygulanacak Hukukun Taraflarca Seçilmesi..........................22 a. Hukuk Seçimine Ä°liÅŸkin Esaslar.....................................................22 b. Hukuk Seçiminin “Incorporation”dan Farkı..................................26 Esasa Uygulanacak Hukukun Sigorta SözleÅŸmesinin En Yakın Ä°rtibatlı OlduÄŸu Yer Esasına Göre Tayini..........................28 Yabancılık Unsuru Taşıyan Sigorta SözleÅŸmelerine Uygulanacak Hukukun Tayininde Atıf Teorisinin Uygulanmaması.......................31 B. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin GösterdiÄŸi Hukukun Uygulama Alanı.....31 C. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin GösterdiÄŸi Hukukun Uygulama Alanı Dışında Kalan K onular Sigorta SözleÅŸmesinde Tarafların Ehliyeti........................................32 Sigorta SözleÅŸmesinin Åžekli. Zamanaşım Sigorta SözleÅŸmesinin Temsilci veya Acente Vasıtasıyla Yapılması V. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin GösterdiÄŸi Hukukun Uygulanmasını Engelleyen Haller A. Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Milletlerarası AntlaÅŸmaların Varlığı.......33 EÅŸyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı Hakkında Konvansiyon Çok Taraflı Yatırım Garanti KuruluÅŸu AntlaÅŸması (Multilateral Investment Guarantee Agency–MIGA).......................34 Motorlu Taşıtların Mecburi Malî Mesuliyet Sigortasına Dair Avrupa Konvansiyonu B. Kamu Düzeni C. Müdahaleci (DoÄŸrudan Uygulanan) Kurallar..........................................38 MÖHUKÂ’un 6. ve 31. Maddeleri Sigorta Mevzuatında Yer Alan Müdahaleci Normlar........................40 Ä°ktisadî Müesseselerde Mecburî Türkçe Kullanılması Hakkındaki Kanunun Müdahaleci Norm NiteliÄŸi Karşısında Sigorta SözleÅŸmesine Dahil Edilecek Metinlerin Yabancı Dilde DüzenlenmiÅŸ Olması VI. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin Sigorta SözleÅŸmelerine Uygulanmasından Kaynaklanan Sorunlar A. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinde Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Özel Bir Hükme Y er VerilmemiÅŸ Olması................................................49 B. MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin Sigorta SözleÅŸmelerinden DoÄŸan ve Özellik Arzeden Bazı UyuÅŸmazlıklara Uygulanıp Uygulanamayacağı Sorunu MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin Sigortacının Halefiyetine Uygulanıp Uygulanmayacağı Sorunu MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin Zorunlu Sigorta SözleÅŸmelerine Uygulanıp Uygulanmayacağı Sorunu...............................................51 MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin P&I Sigorta SözleÅŸmelerine Uygulanıp Uygulanmayacağı Sorunu...............................................52 Sigortacıya Karşı DoÄŸrudan Dava Hakkı ve MÖHUKÂ’un Maddesi....................................................... MÖHUKÂ’un 24. Maddesinin Ä°hracat Kredi Sigortalarına Uygulanıp Uygulanmayacağı Sorunu...............................................53 Ä°kinci Bölüm AVRUPA BÄ°RLİĞİ’NDE SÄ°GORTA SÖZLEÅžMELERÄ°NE Ä°LÄ°ÅžKÄ°N DÜZENLEMELER VE KANUNLAR Ä°HTÄ°LÂFI KURALLARI I. Avrupa BirliÄŸiÂ’nde Sigorta Hukukuna Ä°liÅŸkin Düzenlemeler..................61 A. Avrupa BirliÄŸi Tek Sigorta Piyasası: YerleÅŸme ve Hizmetlerin Serbest Dolaşımı Kapsamında Y apılan Düzenlemeler............................61 B. Avrupa BirliÄŸiÂ’nde Ä°hracat Kredi Sigortalarının Harmonizasyonu.........64 C. Avrupa Sigorta SözleÅŸmesi Hukuku Ä°lkeleri–ASSHÄ° (Principles of European Insurance Contract La w–PEICL).....................64 II. Avrupa BirliÄŸiÂ’nde Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Kanunlar Ä°htilâfı Kurallarının Yer Aldığı Düzenlemeler A. Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Kanunlar Ä°htilâfı Kuralları Ä°çeren Yönergeler B. Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Olarak 1980 Roma Konvansiyonunda Yer Alan Kanunlar Ä°htilâfı Kuralları....................................................... C. Roma I TüzüÄŸü Genel Olarak Roma I TüzüÄŸünde Yer Alan Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Kanunlar Ä°htilâfı Kuralı (Roma I TüzüÄŸü md. 7 Roma I TüzüÄŸünün Sigorta SözleÅŸmelerine Ä°liÅŸkin Kanunlar Ä°htilâfını Düzenleyen 7. Maddesine Yönelik EleÅŸtiriler....................85 D. Roma II TüzüÄŸü SONUÇ YARARLANILAN KAYNAKLAR

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

• 

• Taksit	Taksit Tutarı	Toplam Tutar
  PeÅŸin	374,25 TL.-	374,25 TL.-

Hafta Ä°çi:
Saat 16:00'ya kadar verilen sipariÅŸleriniz aynı gün, özel durumlarda bir sonraki iÅŸgününde kargoya verilir.

Saat 16:00'dan sonra vermiÅŸ olduÄŸunuz sipariÅŸleriniz bir sonraki iÅŸ gününde kargoya verilir.

Kitabın stoklarımızda olmaması durumunda kitabın temini yayınevinden, dağıtıcılar kanalı ile yapılacaktır. Gecikme yaÅŸanabilecek durumlarda üyelik bilgilerinizde kayıtlı telefon numaralarınızdan bilgi verilecektir.

Cumartesi ve Pazar Günü verilen SipariÅŸler:
Cumartesi günü verilen sipariÅŸleriniz Saat 11:00'e kadar ve Pazar günü verilen sipariÅŸleriniz ise bir sonraki iÅŸ gününde kargoya verilecektir.

Kargo Teslim Süresi:
Kargo teslim süresi, Ä°stanbul içi ve çevresinde genellikle 1 gündür. Ä°stanbul dışı illerde iki güne çıkabilmektedir. Kargo firmasından kaynaklanan problemlerde bu sürenin uzaması söz konu olacaktır.

Hava koÅŸullarına, yol durumuna ve özel durumlara baÄŸlı olarak teslimat süresi uzamaktadır.

Vedatkitapcilik.com'dan satın aldığınız her ürünü, teslim tarihinden itibaren 7 gün içerisinde ürün hasarlı olmasa dahi hiçbir gerekçe belirtmeksizin- iade edebilirsiniz.

Ä°ade için, satın aldığınız ürünün tahrip edilmemiÅŸ, kullanılmamış veya tekrar satılabilirliÄŸi bozulmamış olması gerekmektedir.

Ambalajı açılmış, kullanılmış ve tahrip edilmiÅŸ ürünlerin iadesi kabul edilmemektedir.

Hiçbir gerekçe belirtmeksizin yapabileceÄŸiniz ürün iadesinin, ürünün tarafınıza teslim edildiÄŸi hali ile gerçekleÅŸtirilmesi gerekmektedir. Satın aldığınız üründe veya ürün ambalajında herhangi bir bozulma, açılma, kırılma, yırtılma, aksesuarlarında eksiklik ve sair hallerin tespiti halinde ürün iadesi kesinlikle kabul edilmemektedir.

Ürünün faturası gönderilmemiÅŸse, eksikse iade kabul edilmez.

Ä°ade edilecek ürünlerin mutlaka ürün faturasının orijinali ile birlikte teslimi gerekmektedir.

Gerekçesiz ürün iadesi malın tarafınıza teslimini takip eden 7 günlük süre içerisinde ve yazılı ÅŸekilde yapılmalıdır.

Ä°adesi yapılacak ürünler Vedatkitapcilik.com'un çalıştığı kargo ÅŸirketleri aracılığı ile tarafımıza ulaÅŸtırılmalıdır.

Ürün, paket koruyucu bir ambalaj içerisine yerleÅŸtirilmeli ve kargo ÅŸirketinin etiketi ürün ambalajının üzerinde bulunmamalıdır.

Ürünün ambalajında meydana gelecek olan deformasyon, ürünün tekrar satılmasını engelleyen durumlar arasında yeralmaktadır.

Yukarıda belirtilen koÅŸulları taşımayan ürün iadeleri kesinlikle kabul edilmemektedir.

Ürün iadesinin yukarıda belirtilen koÅŸullara uygun ÅŸekilde gerçekleÅŸtirilmesi halinde, iade iÅŸlemine konu ürün bedeli en geç 7 iÅŸ günü içerisinde iade edilecektir.