Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Mayıs (59)      Nisan (92)      Mart (138)      Şubat (201)

Türk Hukukunda Vedia Sözleşmesi

Türk Hukukunda Vedia Sözleşmesi



Sayfa Sayısı
:  
251
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2007
ISBN NO
:  
978-975-464-437-1

40,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











TÜRK HUKUKUNDA VEDİA SÖZLEŞMESİ GİRİŞ Borçlar Kanunumuzun 19 ncu babında "vedia" başlığı altında, "A. Vedia", "B.Usulsüz tevdi", "C.Ardiye mukavelesi" ve "D.Otelciye tevdi", başlıkları altında vedia sözleşmesi düzenlenmiştir. Bir şeyin saklanılmasına ilişkin bu sözleşmeler, muhafaza borcu doğuran söz¬leşmeleri oluşturmaktadır1. Bu grupta yer alan sözleşmelerin amaç ve muhtevasında "emaneten tevdi ve muhafaza" durumu vardır. Şüphesiz bu emanetin ifası ve muhafazası işi, bir emeği ve hizmeti gerektirir; ancak bu amaç, o emek ve hizmet değil, onun sayesinde sağlanan mu¬hafaza durumudur. Gerçekten alt türleriyle birlikte vedia sözleşmesin¬de, sözleşme taraflarından biri, daima sözleşme konusu şeyi muhafaza borcu altına girmektedir ve sözleşmeden doğan bu borcunu gereği gibi ifa edebilmek için bazı olumlu fiillerde bulunmak durumundadır. Bundan dolayı muhafaza borcu doğuran bu sözleşmeleri, iş görme sözleşmelerinin bir alt dalı olarak değerlendiren yazarlar da vardır2. Vedia sözleşmesinin tipik teminat sözleşmeleriyle (kefalet, garanti, rehin sözleşmesi, sigorta sözleşmesi vs.) tipik unsurları bakımından ortak bir özelliği mevcut değildir. Mesela tevdi ilişkisinde vedia alanın (muhafaza edenin) ilke olarak bir menfaati bulunmamaktadır; özellikle Bkz. Koller, T., Vorbetnerkungen zum 19.Titel, N.l-2 (İn: Honsell/Vogt/ Wiegand., Kommentar zum Schweizerischen Privatrecht, Obligationenrecht I, Art. 1-529 OR, 2.Aufl., Basel und Frankfurt am Main, 1996); Tandoğan, T., Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, C.I/1, ö.Basım, İstanbul 1990, s.5; Feyzioğlu, F.N., Borçlar Hukuku; İkinci Kısım. Akdin Muhtelif Nevileri,′Özel Borç İlişkileri), C.l, 3.Bası, İstanbul 1978, s.31-32 Mesela bkz. Hatemi,H./ Serozan, R./ Arpacı, A. Borçlar Hukuku, Özel Bölüm, İstanbul, 1992,s.499; Tunçomağ, K., Borçlar Hukuku, C.ll, Özel Borç İlişkileri (Akdin Muhtelif Nevileri), 2.Bası, İstanbul 1974, s.16; von Büren, B., Schvveizerisches Obligationenrecht, Besonderer Teil (Art. 184-551), Zürich, 1972, s. 180; ayrıntılı bilgi için bkz. Koller, Vorbetnerkungen zum 19.Titel, N.l-2 18 Giriş ücretsiz icra edildiğinde vedia ilişkisi normal olarak vedia verenin menfaatine cereyan eder. Oysa teminat sözleşmelerinde, karşı tarafın yararı da söz konusudur . Bu itibarla, vedia sözleşmelerini, işgörme ve teminat sözleşmele¬rinden ayrı bağımsız bir grup olarak kabul etmek gerekir . Bununla birlikte, bir şeyin emanet bırakılmasına ilişkin anlaşmalarda, vedia alanın muhafaza edimine ilaveten bazı işleri yapmayı da üstlenmiş ise, bu takdirde vedia ve vekâlet unsurlarını havi bir karma sözleşme de söz konusu olabilir. Mesela emanet bırakılan bir hayvanın beslenmesi, bakımı ve gerekirse tedavisi de öngörülmüşse veya tevdi edilen bir kıymetli evrakın vadesi dolan faiz kuponlarının vedia alanca tahsili de kararlaştırılmışsa, böyle bir durum söz konusudur. Esasen çalışma hayatının cereyanında saf bir vedia sözleşmesine nadiren rastlanılır; çoğunlukla vedia unsuruna ilaveten diğer işgörme edimlerinin, özel¬likle vekâlet unsurunun da bulunduğu bir karma sözleşme ile karşı karşıya olunur . Vedia sözleşmesine ilişkin BK.m.463- 482 hükümlerinin düzen¬lenmesinde Mecelle′deki terimlerin etkisinde kalındığı gözlenmekte¬dir. Bugünkü hukuk terminolojisinde "ida" terimine nadiren rastlanıl¬maktadır; buna karşılık, vedia deyimi hem bu sözleşmeyi ve hem de aynı zamanda bunun konusunu teşkil eden malı ifade etmektedir. Borçlar Kanunumuzun 19 ncu babının başlığı ve bu babın ilk maddesi olan 463 üncü maddenin madde başlığı "vedia" adını taşımaktadır. Fakat diğer taraftan, vedia sözleşmesini tarif eden aynı madde içinde "ida bir akittir ki, ..." şeklinde bir ifade kullanılmıştır. Borçlar Kanu-nu′nda vedia verene "mudi", vedia alana Mecelle′deki vedi veya müstevda yerine "müstevdi" terimi kullanılmıştır. Biz bu çalışmamız¬da sözleşme için vedia sözleşmesi, mudi′ için vedia veren, müstevdi′ veya müstevda′ için vedia alan, tevdi edilen şey için ise, vedia terim¬lerini kullanmayı tercih ediyoruz. Borçlar Kanunumuzdaki düzenleme biçimi incelenecek olursa; ve¬dia sözleşmesinin dört türünün öngörüldüğü gözlenir. Koller, Vorbem. Zum 19.Titel, N.l-2; Honsell, H., Schweizerisches Obligaionenrecht, Besonderer Teil, 5. Aufl., Bern 1999, s.258 Koller, Vorbem. Zum 19.Titel, N.l-2; Honsell, s.258; Tandogan, 1/1, s.5; Feyzioğlu, ÖBİ, s.32 Bkz. Aşağıda § 2, II Bunlardan birincisi adi vedia sözleşmesidir (BK.m.463-471). Bu kısımdaki hükümler, aynı zamanda aksine hüküm bulunmadığı takdir¬de, diğer vedia türlerine de uygulanır1. İkincisi usulsüz tevdi sözleşmesidir (BK.m.472). Üçüncüsü ardiye sözleşmesidir (BK.m.473-477). Vedia sözleşmesinin dördüncü türü olarak BK. muz otel, han, umumi ahır ve garaj işletenlerle müşterileri arasındaki ilişkiyi ve bu müesseseleri işletenlerin sorumluluğunu düzenlemiştir. Burada tam anlamıyla bir vedia sözleşmesi bulunmamakla birlikte, bazı benzer nitelikleri dolayısıyla Kanun bunu, vedia sözleşmesi içinde düzenle¬miştir. Biz bu çalışmamızı adi vedia sözleşmesi, usulsüz tevdi sözleşmesi ile otel ve garaj işletenlerin sorumluluğu konularıyla sınırladık. Vedi¬anın özel türlerinden olan ve Borçlar Hukukundan ziyade Ticaret Hu¬kukunu ilgilendiren ardiye sözleşmesi ile yedi emine tevdi sözleşmesi konulan çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde adi vedia sözleşmesi, unsurları, hukuki özellikleri ve tarafların hakları ve borçları yönleriyle incelen¬miştir. İkinci bölümde ise, uygulamada gittikçe daha fazla önem kazanan usulsüz tevdi sözleşmesi, unsurları, hukuki özellikleri ve adi vedia ile ödünç sözleşmesinden ayırıcı özellikleri yönlerinden ele alınmıştır. Özellikle bu konuyla yakından ilgili olan ve uygulamada çok önemli yer tutan banka tevdi ati arıyla ilgili doktrin görüşleri, bankacılık mev¬zuatı ile emsal karar niteliğindeki mahkeme içtihatları da göz önünde tutularak nisbeten ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Ve nihayet üçüncü bölümde, Borçlar Kanunu′muzda özel sorum¬luluk olarak düzenlenmiş olan otel, umumi ahır ve garaj işletenlerin sorumluluğu doktrin ve uygulama yönünden ayrıntılı olarak ele alın¬mış; bu konudaki doktrin görüşleri tahlil edilmiş; yeni Türk Borçlar Kanunu Tasarısındaki düzenleme de gözünde tutularak, bu özel so¬rumluluk düzenlemesi için öneriler getirilmeye çalışılmıştır. İmre, Zahit, Alelade Vedia, M.R. Sevig′e Armağan, İstanbul 1956, s.214 Esasen Türk Hukuk doktrininde bu konu, titizlikle hazırlanmış bir monografık çalışmada incelenmiştir. Türk Hukukunda ardiye sözleşmesi hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Erdoğan, İ., Ardiye Sözleşmesi, Konya 1990, s.3 vd. görüşleri; uygulama ve yürürlükteki düzenlemeler de göz önünde tutu¬larak nisbeten ayrıntılı incelenmiş, banka mevduatı yanında, bankacı¬lık işlemlerinde yeni sayılabilecek bir işlem türü olan katılım bankası katılma hesaplarının hukuki nitelikleri, bu konulardaki doktrin ve uy¬gulama açısından ele alınmıştır. Ayrıca, yine uygulamada önemi gittikçe artan otel ve garaj (oto¬park) işletenlerin özel sorumluluğu konuları da; yeni literatür ve içti¬hatlar açısından ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Nihayet bu çalışmada, gelecek yasama dönemine intikal ettiği için "kadük" sayılsa bile, TBMM gündeminde olan yeni Türk Borçlar Ka¬nunu Tasarısının kanunlaşması öncesinde; vedia sözleşmesine ilişkin mevcut hükümler ile Tasarı′nın ilgili hükümleri üzerinde mukayeseli hukuk da göz önünde tutularak öneriler getirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmamızın bu konudaki hükümlerin düzenlenmesine mütevazı da olsa, bir katkı sağlaması, en samimi temennimdir. En büyük dileğim, bu eserin, gerek akademik çalışma yapan mes¬lektaşlara, gerekse uygulamadaki hukukçulara faydalı olmasıdır. Mes¬leki eleştiriler benim için iltifat sayılacaktır. Çalışmamın baskıya hazırlanmasında titiz çalışmalarıyla yardımcı olan Fakültemiz Araştırma Merkezinin çalışkan elemanı Sayın Gürbüz BIYIKLI′ya teşekkür ederim. Ayrıca çalışmalarımda her zaman büyük bir sabırla ve azami fedâ¬kârlıkla bana destek olan kıymetli eşim Tülin′e de minnettarım. Ve nihayet eserin basımını gerçekleştiren Yetkin Yayınları çalışan¬larına en içten teşekkürlerimi sunarım. Erzurum, Temmuz 2007 Doç. Dr. Mustafa TİFTİK İÇİNDEKİLER Sayfa No: ÖNSÖZ 7 İÇİNDEKİLER 9 KISALTMALAR 15 GİRİŞ 17 BİRİNCİ BÖLÜM ADİ VEDİA SÖZLEŞMESİ § 1. VEDİA SÖZLEŞMESİNİN TARİHİ GELİŞİMİ 21 I. Roma Hukukunda Vedia 21 II. Eski Hukukumuzda Vedia 23 § 2. KAVRAM VE TERİM, HUKUKİ NİTELİĞİ 25 I. Kavram Ve Terim 25 II. Benzer Sözleşmelerden Ayrılması ve Bir Muhtelit Sözleşme Olarak Vedia Sözleşmesi 26 III. Adi Vedia Sözleşmesinin Özellikleri 29 A. Vedia Sözleşmesinin Konusunu Bir Taşınırın Oluşturması 29 B. Bu Taşınırın Güvenli Bir Yerde Muhafaza Edilmesi 32 C. Talep Edildiğinde Vedianın İadesi 33 D. Rızai Bir Sözleşme Olması 34 E. Eksik İki Tarafa Borç Yükleyen Bir Sözleşme Olması ....36 § 3. VEDİA SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN HAKLARI VE BORÇLAR 39 I. Vedia Alanın Hakları Ve Borçları 39 A. Vedianın Kabulü 39 B. Vediayı Muhafaza Borcu 40 10 içindekiler C. Vediayı Kullanmama Borcu (Vediayı Kullanma Yasağı) ...45 D. Vediayı İade Borcu 47 1. Genel Olarak 47 2. Vedianın İadesi Talebine Karşı İleri Sürülebilecek Defi ve İtirazlar 56 3. Roma Hukukunda Vediayı İade Borcu 61 E. Vedia Alanın Vediayı İade Hakkı 62 1. Genel Olarak 62 2. Belirli süreli vedia sözleşmesinde tevdi edilen şeyin süresinden önce iadesi şartları 63 § 4. VEDİA VERENİN HAKLARI VE BORÇLARI 65 I. Vedianın Teslimi Borcu 65 II. Ücretin Ödenmesi Borcu 66 III. Masrafların Ödenmesi ve Zararların Tazmini Borcu 67 A. Masrafların Ödenmesi 67 B. Zararların Tazmini Borcu 70 C. Masrafların Ödenmesinde ve Zararların Tazmininde Vedia Alanın Hapis Hakkı 72 IV. Vedia Verenin İadeyi İsteme Hakkı 73 § 5. VEDİA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ 76 İKİNCİ BÖLÜM USULSÜZ TEVDİ SÖZLEŞMESİ § 6. USULSÜZ TEVDİ KAVRAMI VE TARİHİ GELİŞİM 79 A. Usulsüz Tevdi Sözleşmesi Kavramı ve Borçlar Kanunumuzdaki Düzenlemenin Kapsamı 79 B. Usulsüz Tevdi Sözleşmesinin Tarihi Gelişimi 81 1. Eski Hukukumuzda Usulsüz Vedia 81 2. Roma Hukukunda Usulsüz Tevdi (Depositum irregülare) 82 C. Alman Hukukunda Usulsüz Vedia 84 § 7. USULSÜZ VEDİA SÖZLEŞMESİNİN ÖZELLİKLERİ 86 İçindekiler 11 I. Usulsüz Tevdi Sözleşmesi Rızai Bir Sözleşmedir 86 II. Usulsüz Tevdi Sözleşmesi Eksik İki Taraflı Bir Sözleşmedir 87 III. Usulsüz Tevdi Sözleşmesinin Konusunu Misli Eşya Teşkil Edebilir 88 IV. Usulsüz Tevdi Sözleşmesinin Amacı Tevdi Edilen Şeyin Muhafazasıdır 89 V. Usulsüz Tevdi Sözleşmesinin Şartları 90 A. Tarafların Rızalarının Bulunması 90 B. Tarafların Fiil Ehliyetini Haiz Olmaları 92 § 8. USULSÜZ TEVDİ-SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ 93 I. Usulsüz Vedianın Adi Vedia Sözleşmesiyle Ortak Hükümleri 93 A. Vedia Verenin Borçları 93 B. Vedia Alanın Borçları 95 1. Tevdi edilen şeyi muhafaza borcu 95 2. Vedianın uğradığı zararı tazmin borcu 97 3. Vediayı iade borcu 99 4. Tevdi edilen şey üzerinde üçüncü şahısların istihkak iddialarına karşı yükümlülüğü 102 5. Zamanaşımı 103 II. Usulsüz Tevdinin Adi Vediadan Farklı Hükümleri 106 § 9. USULSÜZ TEVDİ SÖZLEŞMESİNİN ÖDÜNÇ SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ 114 I. Genel Olarak 114 II. Hükümleri Bakımından Usulsüz Tevdiin Ödünçten Ayrıldığı Noktalar 115 III. Usulsüz Tevdi ile Ödünç Sözleşmesinin Ayrımında Esas Alınan Başlıca Ölçüler 117 § 10. BANKA TEVDİATININ HÜKÜMLERİ 122 I. Genel Olarak 122 II. Banka Mevduatının Hukuki Niteliği 123 III. Katılma Hesaplarının Hukuki Niteliği 131 12 içindekiler A. Genel Olarak 131 B. Katılma Hesabına Uygulanması Gereken Hükümlerin Tespiti 135 IV. Diğer Banka Tevdiatları 142 V. Banka Tevdiatına İlişkin Diğer Hükümler 146 A. Banka Tevdiatının Çekilmesi 146 1. Banka tevdiat hesaplarında öngörülen vadeler ve ihbar süresi kayıtları 147 2. Rehinli Banka Hesapları 149 3. Banka Tevdiatı Üzerinde Bankanın Hapis Hakkı 149 4. Bankanın Hesap Üzerinde Takas ve Mahsup Yetkisi 151 5. Banka Hesaplarının Haczi.. 153 6. Banka Tevdiat Hesaplarının Temliki 155 7. Hesap Sahibinin Ölümü Halinde Bankanın Katılma Hesabı Üzerinde Yapacağı İşlemler 156 B. Banka Tevdiat Hesapları Üzerinde Temsil ve Tasarruf... 157 1. Banka Tevdiat Hesaplan Üzerinde Temsil Yetkisi... 157 2. Temsil Yetkisinin Süresi ve Sona Ermesi 159 3. Katılma Hesapları Üzerinde Tasarruf Yetkisi 160 C. Banka Tevdiatında Zamanaşımı Süresi 161 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM OTEL, AHIR VE GARAJ İŞLETENLERE TEVDİ § 11. GENEL OLARAK 163 § 12. OTEL İŞLETENİN SORUMLULUĞU 166 I. Otelcilerin Sorumluluğunun Özel Biçimde Düzenlenmesini Gerektiren Sebepler 166 II. Otelci ile Yolcu Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği 168 III. Otelcinin Sorumluluğunun Hukuki Niteliği 169 IV. Sorumluluğun Şartları 174 A. Yolcu veya Müşteri Kabul Eden Bir Otelin Varlığı 174 İçindekiler 13 B. Otele bir yolcu veya müşteri kabulü 178 C. Yolcunun Beraberinde Eşyasını Getirmiş Olması 180 D. Eşyanın Hasara Uğraması, Telef Olması ve Çalınması... 191 V. Sorumluluğu ve Dava Hakkını Kaldıran Haller 192 A. Zarara Yolcunun veya Onu Ziyarete Gelen ya da Refakatinde Bulunan Kişilerin Sebebiyet Vermesi 193 B. Zararın Bir Mücbir Sebepten Doğması 197 C. Zararın Getirilen Eşyanın Mahiyetinden Doğması 199 D. Taraflar Arasında Otelcinin Sorumluluğunu Kaldıran veya Hafifleten Bir sözleşmenin Yapılmış Olması (Sorumsuzluk Anlaşması) 199 E. Yolcunun Zararını Otelciye Derhal Bildirmemesi 202 VI. Sorumluluğun Sınırlanması 203 A. Tazminatın Sınırlanması 204 B. Kıymetli Eşya Hakkındaki Özel Hüküm 207 1. Genel Olarak 207 2. BK.m.479′un Uygulanma Şartları 208 C. Otelcinin Sorumluluğuna Azami Sınır Konulmasının Eleştirisi 213 § 13. UMUMİ AHIR VE GARAJ İŞLETENLERİN SORUMLULUĞU 215 I. Hukuki Sorumluluğun Niteliği 215 II. BK. m.481 Hükmünün Kapsamı 219 III. Diğer Hükümlerin Uygulanması 222 § 14. OTELCİ, HANCI, UMUMİ AHIR VE GARAJ İŞLETENLERİN HAPİS HAKKİ 225 SONUÇ 229 BİBLİYOGRAFYA 245