Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Mayıs (59)      Nisan (92)      Mart (138)      Şubat (201)

Türk Hukukunda Katılım Bankası Katılma Hesabı Sözleşmesi

Türk Hukukunda Katılım Bankası Katılma Hesabı Sözleşmesi



Sayfa Sayısı
:  
247
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2007
ISBN NO
:  
978-975-464-432-6

35,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ÖNSÖZ Türkiye′de 1983"den itibaren pozitif hukukumuza geçmiş olan katılma hesabı sözleşmesi; lisans seviyesinde yürüttüğüm Borçlar Hukuku, yüksek lisans programlarında da İşletme Hukuku derslerini alan öğrencilerin atipik sözleşmeler ele alınırken şahsıma her zaman soru olarak yönelttikleri konulardan biri idi. Özellikle, katılma hesaplarının hukukta yeri, hukuki niteliği, banka mevduatlarından farkı, bunlara uygulanacak kurallara ...dair soruları: beni. ana hatları ile de olsa bilgilendirecek seviyede, bu konuyu inceleme}e sevk etmişti. Uygulaması olan. güncelliği bulunan katılma hesabı sözleşmesi, Borçlar Hukuku teorisi yönünden de çalışılmamış bir konu idi. Ben de profesörlük yayını hazırlamak üzere plânladığım konulara, bu konuyu dahil ettim. Bu konuyu, önce Katılım Bankası Katılma Hesabı Sözleşmesinin Hukuki Niteliği adıyla bir makale olarak çalışıp, daha sonra eğer kaynaklan elverişli olursa kitap haline getirmeyi plânlayarak araştırmaya başladım. Fakat çalışmanın ileri safhalarında, bu konunun bir makale kapsamına sığmayacağı, makale olarak yaymlanabilmesi için doğrudan bilgisayarla yazarak fişlediğim notların pek çoğunu elemem gerekeceği; sonradan kitap haline getirilmesinin ise, konudan soğuma sebebiyle kaynak ve zaman israfına se-\»epbatağı kanâatine vardım. Bu düşünce ile araştırmamı özgün eser çalışması olarak gerçekleştirmeye karar verdim. Araştırmanın ilerleyen safhalarında, bu finansman sisteminin ta İslâm tarihi öncesine kadar gittiği. İslâm Hukukunda şirket-i mudarebe akdi ismiyle meşru bir finansman yöntemi olarak kabul edilip içtihat yoluyla geliştirildiği. Osmanlı Hukukunda da. özellikle ticaretin finansmanı bakımından çok yaygın bir uygulamaya sahip olduğu. Mecelle′de yine "şirket-i mudarebe akdi" adıyla yirmi yedi maddede özel hüküm olarak düzenlendiği, 1970"li yıllardan itibaren, gelişmiş ülkelerde, özellikle ABD′nde yeni teknolojik yatırımlara sermaye sağlamada çok büyük meblağlara ulaşmış bir finansman yöntemi olan risk sermayesi sistemine model oluşturduğu hususlarının tesbiti. doğrusu ekonominin tabii kanunları ile uyumlu, toplumumuzda da kültürel ve zihinsel alt yapısı bulunan çok köklü bir müessese ile karşı karşıya olduğumuz sonucuna beni götürdü. Çalışmada, bizim değerlendirmemize göre, katılma hesabı sözleşmesinin kapsamında yer aldığı isimsiz sözleşmeler, karma sözleşme- kendine özgü sözleşme ayrımları ile bunların yorumlanmaları ve tamamlanmaları bakımından tâbi tutulacakları hükümler; keza bu sözleşmelerin hazırlanmaları bakımından, standart sözleşmeler, genel işlem şartlan ve bunların yorumlanmaları, vargısal denetimleri hususlarında, mukayeseli hukuk olarak cok geniş bir literatür incelemesi yapılmıştır. Keza katılma hesabı sözleşmesinin hukuki niteliği konusu da, zengin bir kaynak taraması yapılarak ele alınmıştır. Ancak bu sözleşmenin hukuki niteliğine ilişkin bir Yargıtay kararına rastlanamamıştır. Eski Hukukumuza ilişkin kısımların yazılmasında ve ilgili kaynakların değerlendirilmesinde Hukuk Tarihi ve İslam Hukuku bilim adamlarının teknik bilgilerine de başvurulmuştur. Çalışmanın, hukuk teorisi üzerinde çalışan hukukçu meslektaşlarım yanında, uygulamadaki hukukçular (avukat, hukuk müşaviri vb.) ile katılım bankalarının eleman ve müşterilerine yararlı olması en büyük temennimdir. Kanunda esaslı hükümleri ile düzenlenmemiş bu gibi sözleşmelerin tâbi olduğu hukuki esasların ortaya konulması, bu sözleşmelerin hukuka uygun tatbik edilmelerine ve dolayısıyla uyuşmazlıkların asgari seviyeye inmesine de katkıda bulunacaktır. Bu çalışmanın eski hukukumuza ait kaynaklarının temininde, değerlendirilmesinde ve o kısma ilişkin metinlerin tashih ve tenkidinde çok değerli katkılarda bulunmuş olan meslektaşım, Üniversitemiz İlahiyat Fakültesinin İslâm Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Beşir GÖZÜBENLİ"ye: çalışmamı müsvette halinde iken özenle okuyup, tashihinde ve görüş alışverişinde çok kıymetli yardımlarını gördüğüm. Fakültemiz Kamu Yönetimi Bölümü, Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Başkanı değerli meslektaşım Yard. Doç. Dr. Metin İKİZLER"e, göreve başladığı günlerde çalışmamın son bölümünün tashihlerinde yardımcı olan Anabilim Dalımızın elemanı Arş.Gör. Engin BUDAK"a, çalışmanın baskıya hazırlanmasında titizlikle yardımcı olan ve yoğun emeği geçen Fakültemiz Araştırma Merkezinin çalışkan elemanı Gürbüz BIYIKLPya en kalbî şükranlarımı sunarını. Ayrıca akademik çalışmalarımı her zaman olduğu gibi büyük sabır ve özveriyle destekleyen kıymetli Eşim Tülin′e de bu değer biçilmez katkıları için minnettarım. Ve nihayet. Eserin hazırlanması sırasında kaynak temini bakımından her zaman destek veren, basılması hususunda da büyük kolaylıklar sağlayan Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım A.Ş.nin sahipleri, samimi bilim dostları. Sayın Muharrem BAŞER ile Sayın Yusuf Ziya GÜLKÖK"e en samimi teşekkürlerimi sunarını. Erzurum, Nisan 2007 Doç. Dr. Mustafa TİFTİK GİRİŞ KONUNUN SUNULMASI VE SINIRLANDIRILMASI I. KONUNUN SUNULMASI Katılma hesabı sözleşmesinin fon oluşturmada temelini teşkil ettiği katılım bankacılığın doğuş sebeplerini, çalışmanın önemini ortaya koymak bakımından konunun girişinde kısaca incelemekte yarar vardır. İslâm üikeleri arasında sermaye hareketlerini canlandıracak, işbirliğini ve kaynak transferini gerçekleştirecek uluslararası faizsiz bankacılık düşüncesi; petrolün değer kazanmasından sonra petrole bağlı zenginliğin aşın bir şekilde artması ve petrol zengini İslâm ülkelerinin yoksul olanlarının ekonomilerine destek olma fikri ile daha da güçlenmiştir. 197CTIİ yıllara kadar gelişen faizsiz bankacılık teorileri. 1974"te İslam Konferansı Ülkeleri arasında İslâm Kalkınma Bankasının kurulmasını sonuç vermiştir1. Günümüz mevduat bankalarının çoğunun ticarî banka olmaları ve bu yapıdaki bankalardan kalkınma hedeflerine yönelik uzun vadeli krediler yerine, ticarî amaçlı kısa ve nadiren orta vadeli krediler sağla-nabilmesinin; gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerin kalkınmalarında az çok bir engel teşkil ettiği kabul edilmektedir. Buna karşılık kâr ve zararı dağıtma yöntemiyle kredi kullandıran katılım bankalarının ticari ve sınai kesime rekabetçi ve ekonomik maliyetlerde tonlama yapabileceği; özellikle uzun vadeli ve maliyeti düşük krediye ihtiyaç duyan sanayici işadamlarına alternatif finansman imkânı sağlayacağı öngörülmektedir. Türkiye′de kâr ve zarara katılmalı bankacılık sisteminin oluşturulmasına ilişkin düzenlemelerin temel amacının; öncelikle. Ortadoğu ve Arap ülkelerinden yabancı sermaye çekilebilmesi ve ayrıca faizle Özsoy. İ..Özel Finans Kurumları.İstanbul 1997, s.98-99 bkz. http://www.tkbb.orgi tr/raporlar/araştırmalar/ Katılım Bankalarının Türkiye Ekonomisindeki Yeri ve Önemi (Sunum) (27 Mart 2007). para yatırma sisteminden dinî hassasiyetle kaçınan kesimin elindeki tasarrufların da ekonominin finansmanına kazandırılabilmesi olduğu belirtilmektedir′. Katılım bankalarının, çeşitli sebeplerle sistem dışı kalmış âtıl fonları, malî tasarrufa dönüştürebileceği, kredi kullanan sanayici ve iş adamlarına alternatif finansman imkânı sağlayacağı öngörülmektedir. Keza katılım bankalarının, özellikle 11 Eylül olayından sonra ABD′den dönen sermaye ile petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişten kaynaklanan gelir artışının Körfez bölgesinde oluşturduğu çok büyük âtıl sermaye arzının Türkiye′ye çekilmesinde önemli bir rol oynayabileceği belirtilmektedir Bu özellikleriyle katılım bankaları, Türk Bankacılık Sisteminde alternatif değil, sistemi tamamlayıcı bankalar olarak değerlendirilmekte; bunların, mevduat bankaları ve kalkınma/yatırım bankaları yanında üçüncü tür bir bankacılığı oluşturduğu kabul edilmektedir. Kâr ve zarara katılma yönteminin, katılma hesaplarını ileride bir sermaye piyasası aracı haline getirebileceği de öngörülmektedir4. Katılım bankalarının en önemli işlevi, klasik bankacılık sisteminde olduğu gibi. halkın tasarruflarını toplayıp, ekonominin finasmanında kullandırmaktır1. Bilgi, tecrübe ve girişim yeteneğine sahip olup gelecek vadeden projelerini sermaye yoksunluğundan dolayı faaliyete geçiremeyen girişimcilere, bu sistemle imkân sağlanmış olmaktadır. Bu sistem aynı zamanda; ihtisası, iş yoğunluğu veya personel yetersizliği sebebiyle her ortaklığa eleman görevlendiremeyen bankalara, sermayeyi bu yöntemle değerlendirme imkânı da vermektedir. Girişimci ile katılım bankası arasında "kâr ve zarar ortaklığı yatırım sözleşmesi" akdedilir; sözleşmede tarafların kâr ve zarara katılma paylan açıkça gösterilir. Ancak, bankanın müdahale yetkisi olmadığından, sermaye ortaklığı istenen projenin ve proje sahibinin verimlilik, güvenilirlik gibi yönlerden ciddi araştırılması gerekmektedir. Bu inceleme sonucunda; projenin verimli görülmemesi veya müteşebbisin bu işin yürütülmesi bakımından teknik donanımının yetersiz değerlendirilmesi ya da ahlâki özellikleri bakımından güvenilmez bulunması halinde, banka ′ Özsoy, s.99-100 4 bkz. www.tkbb.org.tr/raporlar/arastirmalar/ Katılım Bankalarının Türkiye Eko nomisindeki Yeri ve Önemi (Sunum) (27 Mail 2007). 5 Özsoy, s. 129. bu kişi ile ortaklığa girmekten kaçınır; böylece sermayenin verimsiz projelere veya yanlış ellere verilmesinin önüne geçilmiş olur′. Katılım bankaları fonksiyonel olarak mevduat bankalarına benzemektedir; ancak fon toplama ve kullandırma yöntemlerinde farklılık bulunmaktadır: Fon toplama yöntemleri; özel cari hesaplar ve katılma hesaplarıdır . Katılım bankasında katılma hesaplan açtıranlar, bankanın toplam faaliyetine ortak olurlar ve yatırdıkları paranın miktar ve vadesine göre bankanın kâr veya zararından pay alırlar. Katılma hesaplan, eski hukukumuzda geliştirilmiş olan ve Mecelle′de de "şirket-i mudarcbe akdi" adı altında ayrıntılı olarak hükme bağlanmış bulunan "mudare-be" sözleşmesi′ esas alınarak düzenlenmiştir . Katılım bankaları tasarruf sahiplerinden kâr ve zarar ortaklığı esasına göre sermaye topladığı gibi, bu topladığı fonları girişimcilere yine kâr ve zarar ortaklığı ilkesiyle kullandırmaktadır. Türkiye′de kurulmuş bulunan katılım bankalarının, tasarrufçudan fon toplamalarında esas itibariyle katılma hesaplarını; girişimciye fon kullandırmalarında ise, hem kâr ve zarar ortaklığı sistemini hemde diğer finansman usullerini10 kullanabilmeleri öngörülmüştür . Bayındır, Z.. Dünyada ve Türkiye′de Faizsiz Bankacılık, İstanbul 2004. s. 106-107. Tanımlar için bkz. Bankacılık Kanunu, m.3; Özel Finans Kurumlarının Kuruluş Ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG. 20.09.2001 - 24529). m.3. Katılma hesaplarını karşılayan mudarebe sözleşmesi hakkında geniş inceleme için bkz. aşağıda § 4. I. Özsoy, s.132 Yeni mevzuata göre; katılım bankaları, şu finansman sağlama yöntemlerini kullanabilirler: I) Kurumsal finansman desteği, 2) bireysel finansman desteği. 3) finansal kiralama. 4) mal karşılığı vesaikin finansmanı, 5) kâr/zarar ortaklığı yatırımı. Müşteri ile katılım bankası arasında kâr ve zarar ortaklığı yatırım sözleşmesi akdedilir. Sözleşmede tarafların kâr ve zarara katılım paylan ile varsa teminatlar açıkça gösterilir (bkz. www.tkbb.orgi tr/raporlar/araştırmalar/ Katılım Bankalarının Türkiye Ekonomisindeki Yeri ve Önemi (Sunum) (27 Mart 2007). Klasik sistemde ise, bu tür bankaların uyguladıkları usuller beş tanedir: 1- Mudarebe (kâr-zarar ortaklığı). 2-Murabaha (alım-satım işlemi), 3- müşÃ¢reke (kâr-zarar ve sermaye ortaklığı), 4-Kiralama, 5- Hisse senedi alıp satma. Katılım bankalarında kullanılan fonlar başlıca iki kaynağa dayanıyor: 1- Öz sermaye. 2-Katılma hesaplan. Bunlardan katılma hesapları esas itibariyle kâr- zarar ortaklığında toplanmış kısa vadeli fonları teşkil etmektedir (Gürdoğan, N., (Müzakereci) Risk sermayesi. Özel Finans Kurumlan Ve Para Vakıfları. (Murat Çizakça). İstanbul 1993. Model Üzerinde Tartışmalar, s.39-40). Özsoy, s. I 12 İkinci Dünya Savaşından sonra başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerde geniş bir uygulama alanı bulan, özellikle yeni teknolojik buluşların üretime geçirilmesi girişimlerini desteklemek için bir finan-sal araç olarak kullanılan Risk Sermayesi (venture capital) sistemi ile katılım bankalarının topladığı fonları girişimciye kullandırma sistemi arasında çok yönden benzerlikler bulunmaktadır1". Kâr ve zarara katılma esasına dayanan katılma hesabı sözleşmesinin fınans ve bankacılık sistemimize dahil edilmesiyle önemli bir finansman aracı temin edilmiş olmaktadır. Zira katılım bankalarına katılma hesabı sözleşmesine göre yatırılan fonlar, bir yandan, genellikle para yatıranlara faizden daha elverişli olabilecek bir kâr payı alma imkânını ve dinî inançları sebebiyle faizle temas etmek istemeyenlere, verdikleri ödünce karşılık alma imkânını sağlamakta; diğer taraftan yatırımcıları, işletmeye sermaye olarak aldıkları fon için, henüz kâr elde edemedikleri güç dönemlerinde faiz ödeme yükünden kurtarmaktadır1′. Bu özellikleri ile katılma hesaplan, genelde bankaların vadeli mevduat hesaplan ile şirket hisse senetleri arasında bir pozisyon oluşturarak bu tür fonları kullanan işletmelere önemli imkânlar sağlamak-tadır14. II. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI Ekonomi için bu kadar önemli bir finansman aracının hukuki temellerini ve çerçevesini ortaya koymak bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Kâr ve zarar ortaklığına dayalı katılma hesabının pratik ihtiyaçları karşılamak üzere çok eskiden ortaya çıkmış ve İslâm Hukukunda da "şirket-i mudarebe akdi" adıyla meşru kabul edilmiş köklü bir ticari, sınai ve hatta tarımsal finansman sistemi olması. Osmanlı döneminde- Özsoy, s.l 13 Bkz. ve krş. Graf, P., Das Darlehen mit Gevvinnbeteiligung öder das Partiarische Darlehen, besonders seine Abgrenzung von der Gesellschaft, Aarau 195 1, s. 1-2, 2 vd., 3-4; Tandoğan,H., Borçlar Hukuku. Özel Borç İlişkileri, C.I/2, Üçüncü Tıpkıbasım, İstanbul 1988, s.335; Kuntalp, E.. Sonuca Katılmalı Ödünç Sözleşmesi (Kavram ve Hukuki Niteliği), Ankara 1980, s. 19 Battal, A.. Bankalarla Karşılaştırmalı Olarak Hukuki Yönden Özel Finans Kurumlan, Ankara 1999, s. 15 ki uygulama ile de gelişmiş bir emek sermaye ortaklığı türü teşkil etmesi çok önemli bir keyfiyettir. Gerçekten akit serbestisini ve liberal ekonomi anlayışını esas alan başta özel hukuk sistemimiz ve buna uygun olarak oluşturulmuş bankacılık sitemimiz ile onun bünyesinde yer alan kâr ve zarar ortaklığına dayalı katılım bankacılığı sistemimiz, bu uygulama zenginliği de değerlendirilerek ekonominin finansmanına çok büyük katkıda bulunacak bir katılma hesabı sözleşmesi geleneğine kavuşturulabilir. Bu çalışmamızda kâr ve zarar dağıtımına dayalı katılma hesabı sözleşmesinin, hukuki niteliği, uygulamada tâbi olacağı hükümler incelenmektedir. Birinci bölümde, katılma hesabı sözleşmesi kavramı başlığı altında, kavramsal çerçevesi. Türk Hukukunda düzenlenmesinin tarihî gelişimi ile eski hukukumuzda bu kurumu karşılayan mudarebe ortaklığı sözleşmesi. Mecelle"deki düzenleme de göz önünde tutularak kısaca incelenmiştir İkinci Bölümde, benzer sözleşmelerle karşılaştırılmak suretiyle hukuki niteliği incelenmekte; kanunda bütün esaslı hükümleriyle düzenlenmediği ve kanunda düzenlenmiş olan tipik sözleşmelerden biri ile de tamamen örtüşmediği cihetle isimsiz sözleşme üst kavramı altında, karma sözleşme - kendine özgü (sui generis) sözleşme ayrımındaki yeri karma sözleşme niteliği tercih edilerek ele alınmakta ve karma sözleşmelerle ilgili esaslar göz önünde tutularak tâbi olacağı hükümler tartışılmaktadır. Bu alandaki nazariyeler dikkate alınarak katılma hesabı sözleşmesinin Kıyasen Uygulama Ve Yaralına Nazariyesine göre yorumlanması ve tamamlanmasının tercih sebepleri ortaya konulmaktadır. Üçüncü bölümde ise. genellikle standart sözleşme biçiminde düzenlenen katılma hesabı sözleşmesinin, doktrin ve uygulamada genel işlem şartlarıyla ilgili olarak ortaya konan esaslar, özellikle yorumlanmaları ve geçersizlikleri bakımından benimsenmiş ilke ve ölçüler, çeşitli hususlarda tâbi olacağı hükümler, mukayeseli hukuk da göz önünde tutularak, ayrıntılı ele alınmaktadır. İÇİNDEKİLER Sayfa No: ÖNSÖZ 7 İÇİNDEKİLER 9 KISALTMALAR 15 GİRİŞ 17 BİRİNCİ BÖLÜM KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİ KAVRAMI § 1. GENEL OLARAK KATILMA HESABI 23 § 2. KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN TARİHİ GELİŞİMİ 27 I. Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası AŞ(Desiyab) 27 II. Kâr Zarar Ortaklığı Belgesi (KOB) 27 III. Özel Finans Kurumları ve Katılım Bankaları 28 § 3. BİR EMEK-SERMAYE ORTAKLIĞI UYGULAMASI OLARAK RİSK SERMAYESİ (VENTURE CAPİTAL) 33 I. Genel Olarak Risk Sermayesi Kavramı 33 II. Risk Sermayesi Sisteminin İşleyişi 35 III. Risk Sermayesi ve Katılma Hesabı (Mudarebe) İlişkisi 36 § 4. ESKİ HUKUKUMUZDA KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİ KARŞILAYAN HUKUKİ KURUM: ŞİRKETİ MUDAREBE AKDİ 39 I. Mudarebe Kavramı 39 A. Genel Olarak 39 B. Mudarebe Sözleşmesinin Benzer Sözleşmeler ile Karşılaştırılması 42 1. Genel olarak 42 2. Mudarebenin benzer sözleşmelerden farkı 44 II. Mudarebe Türleri 46 A. Mutlak Mudarebe 47 B. Kayıtlanmış (Sınırlı) Mudarebe 48 C Günümüz Katılım Bankaları Katılma Hesabı Sözleşmelerinde Uygulanan Mudarebe Türü 49 III. Mudarebe Sözleşmesinin Kurucu Unsurları 50 A. Taraflar 50 B. İrade Beyanı 51 C. Mııdarebenin Konusu 52 IV. Mııdarebenin Geçerlilik (Sıhhat) Şartları 52 A. Sermayenin Rayiç Para Olması 52 B. Sermayenin Mudaribe Teslim Edilmesi 53 C. Mudarebede Sermayenin Belli Olması 53 I). Sözleşme Anında İşleticinin (Mudaribin) Kârdaki Payının Oransal Nitelikte Belirlenmesi 53 E. Kâr payının kazançtan kararlaştırılması 54 V. Sahih Mııdarebenin Hükümleri 55 A. Mudarebede Kâr Paylaşımına İlişkin Hükümler 55 B. Mudarebede Zarara Katılma 56 C. Sahih Mudarebede Sermaye Sahibinin Haklan 56 1) Kâr hakkı 56 2) Kârın paylaşılmasından önce ihtiyacını alması 57 3) Sermaye sahibinin mudarebe sermayesindeki tasarrufu 57 D. Sahih Mudarebede İşleticinin (Mudaribin) Haklan 57 1) Kâr Hakkı 57 2) İşleticinin sermayedeki tasarruf hakkı 58 3) İşleticinin giderlerini alma hakkı 59 VI. I asit (Geçersiz) Mııdarebenin Hükümleri 59 VII. Mııdarebenin Sona Ermesi 59 A. Fesih 60 B. İnfisah 60 İKİNCİ BÖLÜM KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ § 5. KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE UNSURLARI Kavram .61 .61 İçindekiler 11 II. Tanım 64 III. Unsurları 64 IV. Katılma Hesabı Sözleşmesinin Hukuki Özellikleri 65 A. Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme Özelliği 65 B. Şarta Bağlı Sözleşme Özelliği 65 C. Talih ve Tesadüfe Bağlı Sözleşme Özelliği 66 D. Yazılı Şekle Bağlı Sözleşme Özelliği 67 E. Standart Sözleşme Özelliği 68 V. Hesap Sahibinin Kâr Ve Zarara Katılması 69 § 6. KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN BENZER HUKUKİ MÜESSESELERLE KARŞILAŞTIRILMASI 71 I. Yatırım Foıuı Katılım Belgeleri 71 II. Kâr ve Zarar Ortaklığı Belgeleri (KOB) - Kâra İştiraklı Tahviller (KİST)- Katılma İntifa Senetleri (KİS) 74 III. Mevduat Sözleşmesi ile Karşılaştırma 80 IV. Sonuca Katılmalı Ödünç Sözleşmesi 89 V.. Adi Ortaklık Sözleşmesi 94 A. Taraf iradelerinin etkisi 95 B. Zarara katılma unsuru 96 C. Yönetime ve denetime katılma unsuru 99 D. Diğer Unsurlar 102 VI. Katılma Hesaplarında İnançlı Mülkiyet Esasları 102 § 7. BİR İSİMSİZ SÖZLEŞME OLARAK KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİ 107 I. Genel Olarak Akit Serbestisi İlkesi ve İsimsiz Sözleşme Kavramı 109 II. İsimsiz Sözleşmelerde Kendine Özgü Sözleşme ve Karma Sözleşme Ayrımı 1 10 A. Kendine Özgü (Sui Generis) Sözleşmeler (Vertraege Eigener Art) 1 1 5 B. Karma Sözleşmeler (Gemischte Vertraege) I 16 III. Karma Sözleşmelere Uygulanacak Hükümler Hakkında Nazariyeler 118 § 8. KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNE UYGULANMASI GEREKEN HÜKÜMLERİN TESBİTİ 125 İçindekiler I. Katılma Hesabı Sözleşmesi Bir Karma Sözleşmedir 125 11. Katılma Hesabı Sözleşmesine Uygulanacak Hükümlerin Kıyasen Uygulama Ve Yaratma Nazariyesine Göre Belirlenmesi 130 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ § 9. KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI 137 I. Genel Olarak 137 II. Yazılı Şekle Bağlı Sözleşme Özelliği 138 III. Standart Sözleşme Özelliği ve Genel İşlem Şartlarının Sözleşmeye Dahil Olması 139 IV. Katılma Hesabı Sözleşme Formülerinin Teşkili 146 § 10. KATILMA HESABI SÖZLEŞMELERİNİN GEÇERSİZLİĞİ VE YORUMLANMASI 153 1. Katılma Hesabı Sözleşmeleri ile Genel İşlem Şartlan İçeriğinin Hâkim Tarafından Denetlenmesi ve Mevcut Kayıtların Geçersiz Sayılması Sorunu 153 II. Katılma Hesabı Sözleşmesinin 4822 Sayılı Kanunla Değişik Tkhk (M.6) Hükmü Kapsamındaki Dahil Edilip Edilemeyeceği Sorunu 1 57 111. Katılma Hesabı Sözleşmesinin Genel İşlem Şartlarına İlişkin Esaslar Çerçevesinde Hâkim Tarafından Denetlenmesi ve Yorumlanması 161 A. Bireysel Sözleşmeye Aykırı Düşen Standart Sözleşme veya Genel İşlem Şartlan Kayıtlarının Uygulanmaması İlkesi 163 B. Anlamı Açık Olmayan Hükümlerin Metni Kaleme Alanın Aleyhine Yorumlanması 164 C. Alışılmamış Kayıtların Metni kaleme Alanın Aleyhine Olarak Geçersiz Sayılması İlkesi 165 D. İhtilaf Durumunda Müşterinin Hakkının Korunmasını Daraltan ve Kişisel Özgürlüğünü Sınırlayan Kayıtların Geçerli Olmayacağı İlkesi 168 E. Tamamlayıcı Hukuk Kurallarına Aykırı Standart Sözleşme ve Genel İşlem Şartları Hükümlerinin Geçersiz Sayılması İlkesi. 168 İçindekiler 13 IV. Kanunun Emredici Kurallarına Aykırı Standart Katılma Hesabı Sözleşmesi ile Genel İşlem Şartlan Hükümlerinin Geçerli Olmayacağı İlkesi 1 70 A. Genel Olarak 170 B. Bankacılık Kanıın′u ve İlgili Düzenlemelerdeki Emredici Hükümlere Aykırı Katılma Hesabı Sözleşme Hükümlerinin ve Genel İşlem Şartlarının Geçersizliği 1 73 § 11. KATILMA HESABI SÖZLEŞMESİNİN SOMUT DURUMLARINA İLİŞKİN HÜKÜMLER 177 I. Katılma Hesabının Çekilmesi 1 77 A. Hesap Sahibinin İlke Olarak Dilediği Anda Çekebilme Yetkisi 177 B. Katılma Hesaplarında Öngörülen Vadeler ve İhbar Süresi Kayıtları 1 78 C. Rehinli Katılma Hesapları 180 D. Katılma Hesaplan Üzerinde Bankanın Hapis Hakkı 180 E. Katılım Bankasının Katılım Fonu Üzerinde Takas ve Mahsup Yetkisi 182 F. Katılma Hesaplarının Haczi 1 84 G. Katılma I Iesaplarının Temliki 1 86 H. Hesap Sahibinin Ölümü Halinde Bankanın Katılma Hesabı Üzerinde Yapacağı İşlemler 1 87 II. Katılma Hesaplan Üzerinde Temsil ve Tasarruf Yetkisi 187 A. Katılma Hesapları Üzerinde Temsil Yetkisi 1 88 B. Temsil Yetkisinin Süresi ve Sona Ermesi 190 C. Katılma Hesapları Üzerinde Tasarruf Yetkisi 190 III. Katılma Hesabında Zamanaşımı Süresi 192 IV. Katılma Hesabında Kâr Ve Zarara Katılma 193 V. Diğer Hususlar 198 SONUÇ 201 EKLER 215 BİBLİYOGRAFYA 243