Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Şubat (177)      Ocak (191)      Aralık (151)      Kasım (137)

Sebepsiz Zenginleşme

Sebepsiz Zenginleşme



Sayfa Sayısı
:  
355
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
1990
ISBN NO
:  
975-376-021-3

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











Ö N S Ö Z Sebepsiz zenginleşme kurumu, hukukumuzda en önemli üç borç kaynağından birini oluşturur. Ne var ki, bu önemine rağmen, Türk Öğretisinde gereken ilgiyi gördüğü pek söylenemez. Öğretimizde, haksız fiilden ve sözleşmelerden doğan borçlara, belirgin şekilde, sebepsiz zenginleşmeden daha çok ilgi gösterilmiştir. Gerçekten de, Prof. Dr. Seza Reisoğlu′nım 1961 yılında yayınladığı ve sebepsiz zenginleşme davasının genel şartlanın açıklayan e-seri ile Prof. Dr. İ. Ulusan ′in iyi niyetli sebepsiz zenginleşenin iade borcunun sınırlanması sorununu incelediği 1984 tarihli eseri dışında, bu konuda yazılmış bir monografiye rastlanmamaktadır. (Bu a-rada, Prof. Dr. K.T. Gürsoy′un A.Bussy′den yaptığı ve 1948 tarihinde yayınladığı çeviriyi de belirtebiliriz). Bu değerli eserlerde ise sebepsiz zenginleşme kurumunun sadece bazı yönleri ele alınmış o-lur, bu kurumu tümüyle içeren çalışmalara yalnızca borçların genel hükümlerine ilişkin kitaplarda diğer bahisler arasında yer ayrıldığı kadarıyla rastlanmaktadır. Türk Hukukundaki bu ilgili eksikliğinin taşınır mülkiyeli naklinin sebebe bağlı olduğu şeklindeki,baskın görüşten kaynaklandığı akla gelebilir. Ancak bu pek isabetli bir gerekçe olmaz. Zira, hukukî işlem dışı zenginleşmeler bakımından, sebebe bağlılık görilşü çerçevesinde dahî sebepsiz zenginleşme hükümlerinden çoğuna uygulama alanı kalmaktadır. Sebepsiz zenginleşmenin uygulamada en çok rastlanan türit olan paranın sebepsiz iktisabının karışma sonucu (işlem dışı) gerçekleştiğini söylemenin mümkün olması, bu gerekçeyi çok zayıflatmaktadır. Kaldı ki, Türk öğretisinde soyutluk görilşü güç kazanmaya başlamıştır. Konuyla yakın ilgili bakımından bu husustaki tartışmaları ve sonuçlarını bu kitabın son paragrafında ayrı bir . bahis olarak ele aldım. Sebepsiz zenginleşme kurumunu bütünüyle kapsayan bir çalışma yapmak, kaçınılmaz şekilde bazı bahislerde derinleşmeme engel oldu. Buna karşılık, en azından değinilmemiş bahis bırakmamaya çalıştım ve önemli gördüğüm bazı sorunlarda derinleşmekten çekin-′ medim. Bu kitabın Türk Hukuk Yaşamında sebepsiz zenginleşme kurumuna duyulan ilgili arttırmasını ve bu yolda verimli eleştirilere yol açmasını dilerim. Y.Doç. Dr. M. Turgut ÖZ. Kadıköy 24.9.1990 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TANIMI, ÇEVRESİ VE KOŞULLARI § 1. GENEL BAKIŞ I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN KANUNLARIMIZDAKİ YERİ VE TERİM SORUNU 3. II. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN VARLIK SEBEBİ .... 6 §2. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN İŞLEVLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN İŞLEVLERİ 10 1- Denkleştiriei Adaleti Gerçekleştirme İşlevi 10 2 - İadeyi Sağlama İşlevi 12 3 - Tamamlayıcı, Düzeltici İşlevi 13 II. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ 15 1 - Şahsi Nispî Bir Hak Sağlaması 15 a) Üçüncü Kişilere Karşı ileri Sürülememesi 16 b) Zenginleşmenin iflası Hâlinde Masaya Kaydolunmazı 17 c) Borçların İfası ve İfa Edilmemesine İlişkin Hükümlere Tâbi Olması 18 2 - Fiil Ehliyeti Koşuluna Bağlı Olmaması , 19 §3. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN GENEL KOŞULLARI I. ZENGİNLEŞME KOŞULU 22 1 - Zenginleşmeye Konu Olabilecek Değerler 22 2 - Zenginleşme.Biçimleri 24 a) Fiilî Zenginleşmeler 24 aa) Malvarlığının Aktifinin Artması ′25 bb) Malvarlığının Pasifinin Azalması 25 b) Fakirleşmeden Kurtulma 26 3 - Fark Kuramı ve Eleştirisi 27 4 - Zenginleşmenin Değişken Niteliği 30 II. GEÇERLİ BİR SEBEBİN BULUNMAMASI KOŞULU 31 1 - Edim Yoluyla Zenginleşmelerde 31 2 - Edim Dışı Zenginleşmelerde 34 III. FAKİRLEŞME KOŞULU 36 1 - Fakirleşme Koşulu Aranması Görüşü , . . 36 2 - Fakirleşme Koşulu Aranmaması Görüşü 37 3 - Görüşlerin Değerlendirilmesi . 40 IV. NEDENSELLİK BAĞI KOŞULU 46 1 - Sebepsiz Zenginleşmede Aranacak Nedensellik Bağı 46 2 - Dolaysızlık İlkesi 48 a) İade Talebine Engel Oluşturan Dolaylı Zenginleşmeler 48 b) İade Talebine Engel Oluşturmayan Dolayhlık Durumları 50 aa) Üçüncü Kişinin Birine Ait Değeri Kendi Malvarlığına Katmaksızın Başkasına Kazandırması 51 bb) Temsilci Aracılığıyla Zenginleşmeler 51 cc) Üç Köşeli İlişkiler 52 aaa) Kapama İlişkisinin Geçersizliği 53 bbb) Karşılık (değer) İlişkisinin Geçersizliği 54 ece) Çifte Geçersizlik 55 ddd) Hata Hâlinde 56 dd) Alacağın Temlikinde İyi Niyetli Borçlunun Eski Alacaklıya İfada Bulunması 57 ee) Başkası Aleyhine Üçüncü Kişiye Ait Şeyden Yararlanma .... 58 ff) Diğer Durumlar 59 §4. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN TALEBİN DİĞER TALEPLER KARŞISINDAKİ DURUMU I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN İADE TALEBİNİN BAĞIMSIZ NİTELİKTE Mİ İKİNCİ NİTELİKTE Mİ OLDUĞU SORUNU 60 II. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN İADESİ TALEBİNİN DİĞER BAZI TALEPLERLE İLİŞKİSİ 62 1 - Sebepsiz Zenginleşme ve İstihkak Davası 62 2 - Sebepsiz Zenginleşme ve Zilyetlik Davaları 63 3 - Sebepsiz Zenginleşme ve Haksız Zilyetin Zorumluluğuna İlişkin Hükümler Zilyetliğin Sebepsiz Zenginleşmeye Konu Olması ... 63 a) Haksız Zilyetin Sorumluluğunu İlişkin Hükümlerin Uygulama Alanı İle Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Taleplerin ilişkisi .... 63 b) Zilyetliğin Sebepsiz İktisabı 66 4 - Sebepsiz Zenginleşme ve Haksız Fiil 67 5 - Sebepsiz Zenginleşme ve Sözleşmeden Doğan Talepler 70 6 - Sebepsiz Zenginleşme ve Vckâlctsiz İş Görme 73 7 - Sebepsiz Zenginleşme ve Gerçek Olmayan Vckâletsiz İşgörme . . 74 8 - Sebepsiz Zenginleşme ve Kanunda İadenin Özel Olarak Düzenlendiği Diğer Durumlar . 74 İKİNCİ BÖLÜM SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME TÜRLERİ VE İADE İSTENEMEYEN DURUMLAR §5. EDİMDEN DOLAYI SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMELER I. KANUNUN SİSTEMİ VE SOYUTLUK İLKESİNİN ÖNEMİ 79 II. EDİMDEN DOLAYI SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME TÜRLERİ ..... 81 1 - Varolmayan veya Geçersiz Sebebe Dayanan Zenginleşmeler ... 81 a) Sebep Üzerinde Anlaşma Olmamış Zenginleşmeler 81 b) Borç Olmayan Şeyin İfası 83 aa) Taşıdığı Özellikler ve Kamında Düzenlenme Tam 83 bb) Borç Olmayan Şeyin İfası İle Sebepsiz Zenginleşmenin Koşullan 83 aaa) İfa Amacıyla Kazandırma 83 bbb) Borcun Geçersiz Olması 84 VII ccc) Hata İle İfa 88 ddd) İfanın Özgür İradeyle Yapılmış Olması 91 cc) Kıyasen Uygulanabilecek Durumlar 93 aaa) Bir Hukukî İşlemle Gerçekleşmeyen Bazı İfalarda ... 93 bbb) Kendini İfada Bulunduğu Kişiye Borçlu Sanmak Dışında Bazı Hatalarda 95 dd) Özel Hükümle Düzenlenmiş İstirdat Davası 96 2 - Gerçekleşmeyen Sebebe Dayanan Zenginleşmeler 97 a) Tanımı ve Görünümleri 97 b) Özellikleri 99 c) Gerçekleşmeyen Sebebe Dayanan Zenginleşme İle Karıştırılmaması Gereken Durumlar 100 3 - Sonradan Ortadan Kalkan Sebebe Dayanan Zenginleşmeler .... 101 a) Tanımı ve Görünümleri . .′ 101 aa) Sözleşmeden Dönme Üzerine İade Talepleri 101 bb) Diğer Sonradan Ortadan Kalkan Sebebe Dayanan Zenginleşme Durumları 104 b) Sonradan Ortadan Kalkan Sebebe Dayanan Zenginleşme İle Karıştırılmaması Gereken Durumlar 106 4. Sebepsiz Zenginleşme Oluşturmadığı Hâlde Kanunun Bu Hükümlere Tabi Kıldığı Durumlar . . 108 a) Tanımlama 108 b) İlgili Hükümler , 109 aa) Kusursuz İfa İmkânsızlığında İade Borcu 109 bb) Elden Çıkan Nişan Hediyesinin Sağladığı Zenginleşmeyi İade Borcu 111 III. İADE TALEBİ İLERİ SÜRÜLEMEYEN DURUMLAR 111 1 - Bilerek Borç Olmayan Şeyin İfası 112 2 - Ahlâka veya Hukuka Aykırı Amaçla Yapılan Kazandırmalar . . .112 a) İlgili Hüküm . 112 b) Ahlâka ve Hukuka Aykırılık Butlanıyla İlişkisi 113 c) Uygulama Alanı ve Sınırlan 116 d) Etkisi 118 3 - Zamanaşımına Uğramış Borcun İfası 119 4 - Ahlâkî Görevin İfası 120 5 - Eksik Borçların İfası . . 121 6 - Nişanın Ölümle Sona Ermesi 122 §6. EDİM DIŞI SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMELER I. EDİM DIŞI SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME TÜRLERİ 123 1 - Müdahaleden Doğan Zenginleşmeler 123 a) Zenginleşenin Davranışından Kaynaklanan Müdahale Yoluyla Zenginleşmeler 123 b) Üçüncü Kişinin Davranışından Kaynaklanan Müdahale Yoluyla Zenginleşmeler ......′. 125 c - Bir Olaydan Kaynaklanan Müdahale Yoluyla Sebepsiz Zenginleşmeler 127 d) Fakirleşenin Davranışından Kaynaklanan Müdahale ′ Yoluyla Zenginleşmeler 128 2 - Harcamadan Doğan Zenginleşmeler 129 a) Genel Olarak Harcamadan Doğan Zenginleşmeler 129 b) Dayatılmış Zenginleşmeler Sorunu - 131 3 - Rücu Hakkı Veren Edim Dışı Zenginleşmeler 132 II. EDİM DIŞI SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN GERÇEKLEŞME BİÇİMLERİ 134 1 - Kanunda Düzenlenmiş Durumlar .134 2 - Kanunda Düzenlenmemiş Durumlar 136 III. SEBEPSİZ SAYILMAYAN EDİM DIŞI ZENGİNLEŞMELER .... 138 IV. EDİM DIŞI SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMELERE UYGULANACAK HÜKÜMLER 140 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDE İADENİN KAPSAMI VE GERÇEKLEŞMESİ, İADE TALEBİNİN İLERİ SÜRÜLME ZAMANI, TAŞINIRLARDA SOYUTLUK - SEBEBE BAĞLILIK TARTIŞMASI §. 7. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDE İADENİN KAPSAMI VE GERÇEKLEŞMESİ I. İYİNİYET - KÖTÜ NİYETİ AYIRIMI 145 1 - Kanunu Sistemi 145 2 - Sebepsiz Zenginleşenin Ne Zaman İyi Niyetli Ne Zaman Kölü Niyetli Sayılacağı Sorunu 146 II. İADE BORCUNUN KAPSAMI 149 1 - İyi Niyetli Sebepsiz Zenginleşen Bakımından 149 a) İlgiliHüküm : -149 b) Zenginleşmenin Ortadan Kalkması ve Kaim Değerlerin İadesi . . . 150 c) İktisap Sayesinde Elde Edilen Diğer Kazançlar 154 d) İktisap Yüzünden Ortaya Çıkan Kayıplar 155 2 - Kötü Niyetli Sebepsiz Zenginleşen Bakımından . 159 III. İADE SIRASINDAKİ TALEPLER VE İADENİN GERÇEKLEŞMESİ 162 1 - Zenginleşenin İade Sırasında İleri Sürebileceği Talepler 162 a) İade Borçlusunun İktisap Ettiği Şeye Yaptığı Masrafları İstemesi 162 aa) Masrafların İstenmesine ilişkin Hükmün Kapsamı ve Uygulanması 162 bb) İadesi İstenebilecek Masraflar ve İyi Niyet - Kötü Niyet Ayırımının Rolü 163 b) Söküp Alma Hakkı 165 2 - Karşılıklı Tasfiye İlişkilerinde Tek Sebepsiz Zenginleşme mi Çift Sebepsiz Zenginleşme mi Olacağı Sorunu 167 3 - İadenin Gerçekleşme Biçimi ve Yeri 170 4 - Zenginleşmenin Ekonomik Değerinin Hesaplanması 172 5 - İade Masrafları 175 6 - Temerrüt Faizi 175 §8. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDE DOĞAN TALEPLERİN İLERİ SÜRÜLME ZAMANI I. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDE ZAMANAŞIMI . . . . 177 II. TALEP HAKKININ SONA ERMESİ 179 III. SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DEFİ 180 § 9. TAŞINIR MÜLKİYETİ DEVRİNİN SEBEBE BAĞLI MI SEBEPTEN SOYUT MU OLDUĞU SORUNU VE BU KONUDAKİ GÖRÜŞLERİN ÇEŞİTLİ DURUMLARDA YARATACAĞI FARKLAR I. SORUNUN NİTELİĞİ . 181 II. İLERİ SÜRÜLEN GÖRÜŞLER VE BENİMSEDİĞİM SONUÇ . . . . 184 1 - Kısa Kronoloji ~ • 184 2 - Sebebe Bağlılık Görüşünün Gerekçeleri 185 3 - Soyutluk Görüşünün Gerekçeleri 188 4 - Sebebe Bağlılık Görüşünün Condictio İndebiti Kanıtına İtirazlarının Zayıf Kalması 192 5 - Ek Gerekçe ve Sonuç 196 III. SOYUTLUK VE SEBEBE BAĞLILIK GÖRÜŞLERİNİN UYGULAMADA YARATACAĞI FARK , . . . 198 1 - Farkın Temeli ve Aynî Sözleşme 198 2 - Aynî Sözleşmede Saik Hatalarının Dikkate Alınmaması 201 3-Tasarruf Ehliyeti ve Tasarruf Yetkisinin Eksikliği 204 4 - Borcun Yokluğunun Etkisi 206 5 - Borcun Batıl Olmasının Elkisi 208 a) Geçerlilik Şekline Aykırılıkta 208 b) Muvazaada ., 208 c) İmkânsızlıkla 209 d) Ahlâka ve Hukuka Aykırılıkta 2Ö9 6) Hile ve İkrahın Etkisi 210 7) Hatanın Etkisi 112 aa) Sözleşmenin Niteliğinde Hata 212 bb) Kişide Hata 213 cc) Sözleşmenin Konusunda Hata 214 dd) Nicelik Hataları 215 ee) Temel Hatası 215 8 - Gabin Durumunun Etkisi 217 9 - Sözleşmeden Dönmenin Etkisi 217 SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEYE İLİŞKİN BK. m. 61 - 66 HÜKÜMLERİYLE İLGİLİ YARGITAY İÇTİHATLARI .119 YARARLANILAN KAYNAKLAR . . . 351