Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Nisan (55)      Mart (138)      Şubat (201)      Ocak (190)

Medeni Hukukta Çelişki Yasağı

Medeni Hukukta Çelişki Yasağı

- Vedat Kitapçılık

Sayfa Sayısı
:  
187
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2007
ISBN NO
:  
975-8875-82-5

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ÖNSÖZ "Venire contra factum proprium", Roma Hukukundan beri bilinen ve uy¬gulanan bir hukuk kuralıdır. "Çelişki yasağı" adı ile Türk Hukuk literatürüne kazandırmak istediğimiz bu kuralın, yakından incelendikçe, hukuk uygulamasını daha duyarlı, daha hakkaniyete yakın kıldığı görülecektir. Daha önce yazdığımız "Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı" kitabımızın hem ilk basısında, hem 2006′da çıkan ikinci basısında "çe¬lişki yasağı" üzerinde durulmuştur. O halde neden ayrı bir monografi yazmak gereği duyduğumuzu okuyucumuza, sayın meslektaşlarımıza anlatmamız ge¬rekiyor. Önce şunun altını çizmek isterim: Monografi çokluğu bilimsel zenginlik¬tir. Bu zenginliğe hizmet etmek istemekteyiz. İkinci olarak dürüstlük kuralının bir alt başlığı olan "çelişki yasağı" ayrıca incelenmeye, incelip yazılmaya hem muhtaç, hem layık bir konudur. Nitekim "Kaynakça" bölümüne bir göz atılırsa zengin bir literatürden bu konu etrafında kümelendiği görülecektir. Monografi yazmak zevki ile her bir cildi iki bin sayfayı aşkın on-on beş ciltlik şerh yazmak zevki ayrı tatminlerdir. Doğrusu bu satırların monografi yazmanın tadından ayrılamamıştır. Bu kitabın hazırlanmasında öncekilerde olduğu üzere Münih Üniversitesi Hukuk Semineri Medeni Hukuk ve Usul Hukuku Kitaplığında (Juristisches Semi-nar der Universitat München - Bibliothek für Zivilrecht und Zivilferfahrensrecht) uzun soluklarla çalıştım. Gerek Münih Üniversitesi′nde, gerek Kitaplık yetkili ve çalışanlarına teşekkür ediyorum. Bu kitabın basılması sırasında düzeltmeleri yapmayı gönüllü olarak üstle¬nen ve başarıyla gerçekleştiren Asistanlarım Nil Karabağ ve Cansu Kaya′ya te¬şekkür ediyorum. Prof. Dr. Şener AKYOL Tarabya, Ocak 2007 İÇİNDEKİLER § 1. GİRİŞ 1 I. KAVRAM 1 1. Terim sorunu 1 2. Pacta sunt servanda ile yakınlığı 2 3. Dürüstlük kuralının şemsiyesinde; venire contra factum proprium 4 4. Exceptio doli generalis, ahlâka aykırılık ve dürüstlük kuralı ile dörtleme 5 5. Ahlâk ile ilişkisi 6 II. ROMA HUKUKUNDA VE MÜŞTEREK HUKUKTA 8 III. VENIRE CONTRA FACTUM PROPRİUM YASAĞININ AVRUPA ADALET DİVANI′NA UYGULANMASI 9 IV. İDARE HUKUKUNDA VE VERGİ HUKUKUNDA ÇELİŞKİ YASAĞI 9 V. CEZA HUKUKUNDA 11 § 2. ÇELİŞKİ YASAĞININ KURUCU UNSURLARI 13 I. BİR TARAFIN ÖN DAVRANIŞI 13 II. ÇELİŞKİLİ DAVRANANIN KUSURLU OLMASI 16 1. Sorumluluğun objektif şartları yanında sübjektif şartları 16 2. Kusur sorunu .- 16 3. Ön davranışta kusur 17 III. GÜVENEN KİŞİNİN İYİNİYETLİ OLMASI 18 1. lyiniyetli olması 18 2. Muhatabın korunmaya değer olması 19 IV. VENIRE CONTRA FACTUM PROPRIUM′UN ETİK TEMELİ .... 21 1. Güvenin korunmasının hukuk etiği temeli 21 2. Hakkaniyet ve eşitlik ilkeleri çelişki yasağı getirirler 23 3. Güven uyandıranın eşit ahlâkî yükümü varsa çelişki haklı sayılmalıdır... 23 V. MENFAAT DENGESİ 24 XII İçindekile R § 3. GÜVEN TEORİSİ VE GÜVEN SORUMLULUĞU AÇISINDAN ÇELİŞKİ YASAĞI 25 I. GENEL BAKIŞ 25 II. GÜVENİN DÖRT GÖRÜNÜM BÃ�ÇÃ�Mt 27 1. İrade açıklamalarının yorumunda güven teorisi 27 2. işlem temasında güven 28 3. Güvene dayalı ifa sorumluluğu 30 a) Güvene dayalı ifa sorumluluğu halleri 30 b) Hakkı kötüye kullanmanın ana çizgileri 31 aa) Güvenen o durumdadır ki onun kabul ettiği duruma uygundur .... 31 bb) Veya eğer o gerçek durumu bilseydi güvenmeyecekti 31 c) Güven sorumluluğunun temeli 32 4. Güvene dayalı tazminat sorumluluğu 32 III. SÖZLEŞME OLUP OLMADIĞINA GÖRE GÜVEN SORUMLULUĞU 33 1. Sözleşme varsa 33 2. Sözleşme kurulmamışsa ve yoksa 33 IV. GÜVEN TEMELİNE DAYANMA 35 1. Güvenin içeriği 35 2. Meşruiyet temeli olarak güven 36 3. Güvenin yoğunluğu 36 4. Güven örnekleri 36 5. "Feragat" mi, "venire contra factum proprium" mu? 37 6. Güven teorisi uygulanmış örnekler 37 a) Kiracı - alt kiracı 37 b) Hukukî işlem dışında güven 38 c) Tahkime önce itiraz sonra kabul 38 d) Olumlu referans mektubu 38 e) Satımda seçeneklerin kullanılması 38 f) Son hesap durumu 38 g) Uzun süre devam eden uygulamalarda 39 7. Çelişkili davranmanın yaptırımı 40 İçindekiler XIII V. GÜVEN TEMELİNE DAYANMAYAN VENIRE CONTRA FACTUM PROPRIUM 40 1. Venire yasağının düzeltici etkisi 40 2. Venire yasağını düzenleyen yasa hükümleri 41 VI. GÜVEN SORUMLULUĞUNDA İLLİYET BAĞI 44 VII. GÜVEN KORUNMASI İLE VENİRE CONTRA FACTUM PROPRIUM′UN AYRI İLKELER SAYILMASI 45 § 4. UYGULAMADA ÇELİŞKİ YASAĞI ÖRNEKLERİ 47 I. GENEL BAKIŞ 47 II. MÜNFERİT ÖRNEKLER 47 1. Zamanaşımını ileri sürme 47 2. Tahkim şartının geçersiz olduğunu iddia ettiği halde, tahkimde kararın lehine çıkması durumunda aksini savunmak venire contra factum proprium′dur 49 3. iş Hukuku ilişkilerinde 49 4. Memurlar hakkında 49 5. Aynî haklarda 50 6. İflâs masasına bir alacağın mükerrer yazılması 50 7. Uzman kişinin yaptığı işe dair hesap kesme belgesi 50 8. Simsar örneği 50 9. Referans mektubu sonrası dürüst olmadığı iddiası ile tazminat davası .... 51 10. Karşı tarafta hakkını kullanmayacağı kanaatini uyandırma 51 11. Bilgi ve becerisinin sınırlı olduğunu bildiği bir şahıstan hatır için bir istemde bulunan, zarar görürse ondan tazminat talebi sınırlı olabilir 51 12. Karşı taraf hakkını kötüye kullanıyorsa veya çelişkili davrananın toplumdaki varlığı tehlikeye düşecekse, onun tazminat ödemesi gerekmez 52 13. Kiralayan kira sözleşmesi kurarken bildiği "mesken ihtiyacı" veya "işyeri ihtiyacı"nı tahliye sebebi olarak ileri sürememelidir 52 14. Ahlâka aykırı çelişkili davranıştan karşı taraf yararlanamaz 52 15. Daha önce temsilci olarak yetkilendirdiği şahsı, bu defa temsil yetkisi olmadan görevlendiren şahıs, sözde temsilcinin işlemi ile bağlıdır 52 16. Müzakerelerin sözleşme kurulmadan kesilmesi durumunda 52 XIV İçindekiler 17. Bir sözleşmeden yararlanırken onu "geçerli", yararı sona erince "geçersiz" saymak venire contra factum proprium oluşturur 53 18. Birlikte ve bina yapmak üzere satın aldıkları arsaya paydaşın bina yapmasına engel olma kabul edilmez çelişkili davranıştır 54 19. Birden fazla ardarda teslimli ve sürekli borç ilişkisi ile bağlı şahsın avantajlı olana devam ile kârı azalanı feshetmek istemesi çelişkilidir 54 20. Park yerini işgal edegelen şahsın kira sözleşmesinin kurulduğunu kabul etmemesi venire contra factum proprium′dur 54 §5. ÇELİŞKİ YASAĞININ SONUÇLARI 57 I. SONUÇLARA GENEL BAKIŞ 57 1. Haksızlığı engelleme işleri 57 2. Venire contra factum proprium ile sağlanan hukukî sonuçlar sadece "münferit olay" için değil, mücerret ve genel niteliktedir 58 3. Şekle bağlı işlemin geçersizliğini düzeltme 58 4. Katlanma temsilinde - Görünüşte temsilde sözleşme ile bağlanma 58 5. Hakem şartına itirazda 59 6. Münhasır yetkili şartını sözleşmeye geçirmeyen simsar örneği 59 7. İşçinin verdiği zararı gecikerek dâva etme 60 8. Çelişki yasağına aykırı davrananın hakkını kaybetmesi ya da karşı tarafın bundan bir hak kazanması 60 II. DEF′l Mî, İTİRAZ MI (HAKlM RE′SEN DİKKATE ALMALIMI?) 60 III. VENİRE CONTRA FACTUM PROPRIUM′UN İKİNCİL OLMASI 62 1. İlkenin yapısına bağlı ikincillik niteliği 62 2. Etik değerlerin daha üstün olması nedeniyle çelişkili davranışın meşru sayılması 63 3. Genel ilkelerin yarattığı uygulama tehlikesi dikkate alınmalıdır 65 IV. AŞIRILIK YASAĞINA AYKIRILIK DURUMUNDA, MUHATAP YARARINA HAK DOĞMASI 67 1. Muhatap için hak doğması, karşı taraf için hak kaybı 67 2. Batıl hukukî işlemlerde güveni korumanın atacı olarak muhatap yararına "hak doğması" 67 3. Taraflar arasında "sözleşme" olmamasına karşın "uygulama" varsa, bu "uygulama" kesilirse hak doğar mı? 69 İçindekiler XV 4. Bir tarafın "Tamamen ihtiyarî" veya "Talep ve dava hakkı vermez" kaydı ile devamlı yerine getirdiği edimler uzun süre uygulanınca karşı tarafı bu konularda "hak sahibi" kılar 70 5. Yanlış yorum durumunda güveni korunmak için muhatap "hak sahibi" olur 71 6. "Gelecekte" bir sözleşme kurulacağı güvenini uyandırarak karşı taraftan yararlanma, uzun süre sonra muhatabın kurulması düşünülen sözleşmedeki hakları kazanması sonucunu doğurur 71 7. "Hak düşümü" ile "hak kazanma" hallerinin karşılaştırılması 72 § 6. ÇELİŞKİ YASAĞININ HUKUKÃ� SONUCU OLARAK "HAK DÜŞÜMÜ" 73 I. KAVRAM 73 1. Terim 73 2. Hak düşümü ile çelişki yasağı arasındaki ilişki 74 a) Hak düşümünün iki ayrı görünümü 74 b) Venire contra factum proprium′un yaptırımı olarak hak düşümü 75 c) Venire contra factum proprium′un benzeri olarak hak düşümü 76 3. Hak düşümünün kurucu şartları 77 a) Uzun süre hareketsiz kalma 77 b) Güven sağlayacak önceki davranış olmalıdır 78 c) Hak sahibinin hakkını geç kullanmak istemesi dürüstlüğe aykırı düşmelidir 78 d) Karşı tarafın güveni korunmaya değer olmalıdır 78 4. Hak kaybetmenin alanı 79 5. Hak kaybetmesinin konusu 79 II. HAK DÜŞÜMÜ VE ALACAKLININ KUSURU 81 III. BENZERLERİNDEN AYRILIĞI 1. Feragatten ayrılığı 82 2. Susma′dan farkı 85 3. Aftan ayrılığı 85 4. Zamanaşımı ve hak düşüren süreden ayrılığı 86 a) Genel bakış 86 b) Zamanaşımından ayrılığı 87 c) Hak düşürücü süreden ayrılığı 89 XVI İçindekiler d) Kazandırıcı zamanaşımından ayrılığı 90 5. Bozucu şarttan ayrılığı 90 6. Birlikte kusur 90 7. işlemeden ayrılığı 93 § 7. ÇELİŞKİ YASAĞININ BENZERLERİNDEN AYRILIĞI 95 I. HÃ�LE İLE HUKUKÃ� DURUM YARATMA 95 II. KENDÃ� KUSURU İLE SEBEP OLDUĞU ZARARDAN YARARLANMA 96 III. EXCEPTIO DOLİ GENERALİS 97 1. "Ecxceptio doli", "doluş praeteritus", "doluş praesens" 97 a) Genel anlamda exceptio doli 97 b) Doluş praeteritus (hakkın doğumundan önceki hile) 98 2. Exceptio doli specialis 99 3. Exceptio doli generalis : 100 4. Örnekler 103 a) Kendi malını bilmeyerek satın almada 103 b) Harçlar, masraflar 103 c) Kefaletin şekli hakkında yanıltma 103 d) Exceptio doli generalis′in borç ilişkisi dışında haklar uygulaması 103 e) Vasiyetnameyi geri almada exceptio doli generalis 104 f) Ölümden sonra için ibra 104 g) Benigna interpretatio 104 h) Exceptio doli generalis haksız aşırı taleplere karşı muhatabı korur .... 104 i) Haksız zenginleşme sebebiyle exceptio doli generalis 105 f) Şekil eksikliği ileri sürmenin exceptio doli olacağı görüşü 105 5. Exceptio doli generalis′e eleştiriler 105 6. Exceptio pacti ile exceptio doli generalis′in yarışması 106 7. iki bin yıllık exceptio doli generalis′in venire contra factum proprium′a açılan yoldaki rolü 107 İçindekiler XVII § 8. KARŞI TARAFIN İFASINI KABUL ETTİKTEN SONRA İFADAN KAÇINMA 109 I. GENEL KURAL OLARAK KARŞI TARAFIN İFASINDAN YARARLANARAK İFADAN KAÇINMASININ DÜRÜSTLÜK KURALINA AYKIRI OLMASI 109 ıı. MÜMEYYİZ KÜÇÜĞÜN IZINSIZ ÇALİŞMASİ no III. CEP HARÇLIĞI IÇlN AYRIK DURUM 112 IV. EYLEMSEL BORÇ İLİŞKÃ�Sl 113 1. Kavram 113 V. OLASI MİRASÇISINI HAYATI BOYUNCA ÇALIŞTIRAN ÇİFTLİK SAHİBİNİN, ÇİFTLİĞİ DEVİR SÖZLEŞMESİNİ ŞEKLE UYMADAN YAPMASI 114 VI. TÜRK YARGITAYININ MUHTEŞEM ÇÖZÜMÜ: "İFA EDİLEN SÖZLEŞMENİN GEÇERSİZLİĞİ İLERİ SÜRÜLEMEZ" 115 VII. KISMÃ� GEÇERSİZLİK (KISMİ BUTLAN) HALİNDE BİR TARAFIN İFASI 119 VIII. GİZLİ UYUŞMAMA HALİNDE BİR TARAFIN İFASI 119 IX. AÇIK UYUŞMAMA HALİNDE BİR TARAFIN İFASI 120 § 9. ŞEKİL EKSİKLİĞİ HALİNDE ÇELİŞKİ YASAĞI 121 I. HUKUKÃ� İŞLEMLERDE ŞEKİL EKSİKLİĞİNİN SONUÇLARININ AŞILMASI ÖRNEKLERİ 121 1. Genel Bakış 121 2. Şekil eksikliğinin aşılması halleri 123 a) Hukukî işlemin çevrilmesi 123 aa) Şartlan 123 bb) Çevirme (tahvil) örnekleri 124 c) Eylemsel sözleşme ilişkisi 125 d) Ahlâki bir yükümün ifası 126 e) Düzelme 126 f) Kusuru ile şekil eksikliğine sebep olandan tazminat talep olunması ... 126 g) Şekil eksikliğini bile bile ifadan sonra iade talep edememe 127 XVIII İçindekiler h) Şekil eksikliğini ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılması oluşturması 127 3. içtihadın yumuşak ve tereddütlü ilk müdahaleleri 128 a) Culpa in contrahendo ile müdahale 128 b) Doluş malus ile müdahale 129 c) Doluş praeteritus 129 4. Doluş praeteritus - Doluş praesens 129 aa) Halihazır kusur: doluş praeteritus 129 bb) Hakim görüşün tezi 129 cc) Sorun hangi şartlarda şekil sebebiyle geçersizliğe engel olunabileceğidir 130 dd) "Hiç kimse hileli davranışından hukukî yarar sağlayamaz" 130 ee) Karşı tarafın güvenini koruma 131 ff) Doluş praeteritus′tan sorumluluk ex volantate değil, ex lege′dir ... 131 gg) Doluş praeteritus halinde menfaatlerin tartılması 131 d) Doluş praesens 132 e) "Dayanılmaz sonuç" gerekçesiyle müdahale 132 f) Sonucun "çok sert" ve "mutlak dayanılmaz" olması 133 II. ŞEKlL EKSİKLİĞİNE DAYANMANIN ÇELlŞKlLl DAVRANIŞ OLUŞTURMASI 133 1. Çelişki yasağı ve güveni koruma 133 2. Şekil eksikliği durumunda başka hukuki çareler 134 3. "Sosyal tipik davranış", "sonuçlandırıcı olgular", "temel edimsiz borç ilişkisi", "eylemsel borç ilişkisi" varsayımlarında çelişkili davranış yasağı 135 4. Karşı tarafın kendi edimini ifa etmesi ve sözleşmenin geçerliliğine etkisi 136 5. Şekle bağlı sözleşmeye güvenen tarafın tazminat istemi 136 6. Şekil eksikliğinden güven sorumluluğunda güven olgusu zayıftır 138 içindekiler XIX § 10. TEMSİL YETKİSİNİN GERİ ALINMASI, İPTALİ VE GEÇERSİZLİĞİNE RAĞMEN GÖRÜNÜŞTE DEVAMI HALİNDE, KARŞI TARAFIN GÜVENİN KORUNMASI 141 I. TEMSİL YETKİSİNİN SONA ERMESİNE RAĞMEN DEVAM EDİYOR GÖRÜNMESİ 141 1. Görünüşte temsil 141 2. Katlanma temsili 143 II. GÖRÜNÜŞTE TEMSİL VE KATLANMA TEMSİLİ VARSAYIMINDA, TEMSİLCİNİN DAVRANIŞLARINA GÖZYUMAN TEMSİL OLUNANIN DAHA SONRA AKSİNE DAVRANMASI YAPILMIŞ VE TAMAMLANMIŞ İŞLEMLERİ ETKİLEMEZ 143 1. Çelişki yasağı temsil olunanı bağlar 143 2. Yetki belgesi 144 3. icazet (onay) verilmemesi 145 4. İmzanın kendisine aidiyeti konusunda susma 146 5. Haberci, başkasının adı altında hareket 146 6. Güven sorumluluğu 146 § 11. USUL HUKUKUNDA DÜRÜSTLÜK KURALI VE ÇELİŞKİ YASAĞI 147 I. USUL HUKUKUNDA DÜRÜSTLÜK KURALI 147 II. USUL HUKUKUNDA DÜRÜSTLÜK KURALININ SINIRLANMASI GÖRÜŞÜ 149 1. Görünüşün özeti 149 2. Savunma hakkının sınırlandırılmaması ilkesinden bakış 150 3. Âdil yargılanma hakkı penceresinden bakış 152 III. DÜRÜSTLÜK KURALININ USUL HUKUKUNDA UYGULANIŞINA ÖRNEKLER 152 IV. USUL HUKUKUNDA ÇELİŞKİ YASAĞI 153 V İSPAT YÜKÜ 154 Kaynakça 157