Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Nisan (55)      Mart (138)      Şubat (201)      Ocak (190)

Medeni Hukuka Giriş

Medeni Hukuka Giriş

- Vedat Kitapçılık

Sayfa Sayısı
:  
370
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2006
ISBN NO
:  
975-8875-79-5

85,00 TL











(İKİNCİ BASI İÇİN) ÖNSÖZ Bu basıyı merhum Hocamız, Ustamız, kâmil ve faziletli insan Prof. Dr. Bülent Köprülü′ye Armağan ediyorum. Böylece Ord. Prof. Dr. Kemalettin Bir-sen′le başlattığımız Armağan Kitap geleneğini sürdürüyoruz. Devam edeceğiz. "Medeni Hukuka Giriş" kitabımızın birinci basısı meslektaşlarımız için "değişik" bulunmuştur. Medeni Hukuk′un temel kavramlarından çok, daha yo¬ğun olarak "hukuk" kavramına, "hukukun üstünlüğü" kavramına yer ayrılmış, yarının hukukçularının gözlerini bağlayan olguların nasıl çözülüp hukukun egemen kılınabileceğini göstermeye öncelik verilmiştir. Hukuk, "hukukçusuz" uygulanamaz. Bu kitabın ilk basısı da, değişiklik ve eklerle çıkan bu ikinci basısı da "ho-ca-öğrenci", hakçası "öğretmen-öğrenci" arasında, adeta, hukuku egemen kıl¬ma için bir fısıldaşmadır. Hukuk sırlar taşırmış, hatta esrarengiz imiş de, hoca bu sırları öğrencileri¬ne devrediyor bu kitapta. Bu kitap "göz göre göre hukuksuzluğa" isyandır. Bu kitap "bilmeden hukussuzluğa" çaredir. Bir uygulamacı dostum birinci baskıyı okumuş, şöyle dedi(*): "Sadece keskin bir bıçakla vicdammızdaki doğruluk cevherini önümüze sermekle kalmıyor, aynı zamanda doğru için, âdil için, haklı için kışkırtıyor!" Oysa bu kitabın yazarı sükûnet içinde hukuk egemenliği dileyip onun peşinde basmıştır. işte yorum farkı: Ayrıntıda ayrılsak da temelde, hukuku öğrenmekte, hu¬kuku derinleştirmede, doğruuygulamada ve onu egemen kılmada, Büyük Cum¬huriyetimizi hukukla taçlandırma yolunda beraberiz. Her yaştaki meslektaşlarımıza ve sevgili öğrencilerime görüşlerini bildir¬me yolundaki ilgileri için teşekkürlerimi sunuyorum. Prof. Dr. Şener AKYOL Şişli, Kasım 2006 ′*′ Bu değerli mektup bir başka vesile ile yayınlanıp, özellikle gençlere bir hukuk ustasının duygulan iletilmektir. İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ § 1. Hukuk ve Medenî Hukuk Kavramları 1 I. Hukuk kavramı 1 II. Hukuk terimi 3 III. Hukuk kuralları 6 1. Tanım 6 2. Kurallar düzeni , 6 3. Hukuka uymanın ihtiyariliği 6 4. Birincil ve ikincil hukuk kuralları 7 5. "Hukuk kuralı koyma" faaliyetinin analizi 7 6. Devlet gücü ile zorlama: Müeyyide 8 7. Hukuk ile ahlak arasında öncelik sorunu 9 IV. Medeni hukuk 12 1. Kavram 12 2. Medenî Hukuk - Borçlar Hukuku 13 3. Medenî Hukukun dallan 13 4. Medenî Hukukun diğer sorunları 13 § 2. Hukuka Çeşitli Açılardan Bakış 15 I. Genel olarak 15 II. Pozitif Hukuk 15 III. Tabiî Hukuk 16 IV. De lege Lata ve de lege Ferenda 18 1. de lege lata hukuk bilimi 18 2. de lege ferande hukuk bilimi 19 V. Kanun Tekniği 21 XIV İçindekiler VI. Kanun Yapma Sanatı 23 VII. Hukuk Devleti 32 1. Hukuk Devleti Kavramı 32 2. Hukuk Devleti İlkesinin Uluslararası bir değer konumuna erişmesi .... 42 3. Hukuk devleti, özgürlükçü demokrasiyi, lâikliği, cumhuriyet rejimini, eşitliği ve insan haklarını güvence altına alır 45 4. Hukuk devleti ilkesinin kurucu - temel unsurları 45 a) Anayasa′ya bağlılık - Anayasa′mn üstünlüğü 45 b) Özgürlükler ve eşitlik 46 c) Kuvvetler ayrılığı 46 d) Hukuk ve kanun hâkimiyeti 47 e) Bağımsız mahkemelerin varlığı 47 aa) Genelde 47 bb) Anayasal temelleri: Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkim teminatı 48 cc) ilkeler 48 aaa) Mahkemelere emir ve talimat vermeme 48 bbb) Medya yargı ilişkisi , 51 ccc) Yargı kararlarına uyma zorunluluğu 52 ddd) Kesin yargı kararlarının uygulanması 54 eee) Hâkimler ve savcılar azlolunmamalıdır 57 fff) Hâkimler mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı esaslarına göre görev ifa etmelidirler 58 ggg) Duruşmalar açık ve kararlar gerekçeli olmalıdır 58 f) Âdil tazminat sisteminin mevcut olması 61 g) Aşırılık yasağı 62 5. Hukuk devleti ilkesi ve Medenî Hukuk 65 VIII. Hukuk Hakimiyeti - Kanun Hakimiyeti 65 1. Genel olarak 65 2. Hukuk hakimiyetinin amacı ve hedefi 70 3. Hukuk hakimiyeti sadece hukukun uygulanması değil, aynı zamanda kanunların da haklı ve yasama ilkelerine uygun olması anlamındadır 70 4. Hukukilik ve meşruiyet - Hukuki zemin ve meşru zemin 71 İçindekiler XV 5. Olağanüstü önlemlerin alınması için zorunluk olmalı ve önlemler hukuka dayandırılmalıdır 72 a) Olağanüstü durum 72 b) Olağanüstü durum öncesi önlemler ve olağanüstü durumu önleyici önlemler 73 c) Olağanüstü durumda kanun hakimiyeti 75 6. Venire contra factum proprium 76 7. Hukukun ülkedeki herkese uygulanması 77 8. Gelir sağlamak amacı ile bazı suçların işlenmesini öngören düzenlemeler 78 9. Kanun hâkimiyeti ile ilgili bazı münferit örnekler 79 a) Varlık vergisi 79 b) Yasama ile ilgili yanlış görüşler 80 c) Seçilmişler - Atanmışlar tartışması 80 IX. Hukuk Politikası 81 X. Hukuk Yolu (Hukuki Yol)-Fiili yol 82 1. Hukuki yol 82 2. Fiili yol 83 § 3. Hukuk Kuralları Dışındaki Davranış Kuralları 85 I. Genel olarak 85 II. Görgü kuralları 85 III. Ahlâk kuralları 86 1. Ahlâk kavramı 86 2. Hukuk ile ahlâk arasındaki ilişki 87 3. Hukuk ve ahlâk kurallarının birbirinden farkı 91 a) Kaynaklan bakımından 91 b) Amaçları bakımından 92 c) Müeyyide bakımından 92 IV Din Kuralları 93 1. Din kuralı kavramı 93 2. Hukuk ve din kurallarının birbirinden farkı 94 a) Kaynak bakımından 94 b) Amaç bakımından 95 c) Müeyyide bakımından 95 V. Teamül Kuralları 95 XVI içindekiler § 4. Medenî Hukukun Gelişme Aşamaları ve Kanunlaştırılması 97 I. Genellikle 97 II. Ortaçağ Avrupa Hukukları 98 III. Kanunlaştırma taraftarları ve karşıdan 100 IV. Toptan bir hukukun benimsenmesi: iktibas 101 V. Kanunlaştırma yöntemleri 102 1. Soyut yöntem 102 2. Kazüistuk yöntem 103 3. Karma anlayışla kanunlaştırma 104 VI. Fransız Medeni Kanunu 104 VII. Avusturya Medeni Kanunu 105 VIII. Alman Medeni Kanunu 105 IX. isviçre Medeni Kanunu 108 1. isviçre′nin kantonlara bölünmüş olmasının etkileri 108 2. isviçre′de Medeni hukukun aşamalı kodifikasyonu 109 a) Eski Borçlar Kanunu 109 b) isviçreli Medeni Kanun 110 c) isviçreli Borçlar Kanunu 110 3. isviçreli Medeni Kanun′un özellikleri 111 a) Halkçı niteliği 111 b) Milli niteliği 111 c) Çağdaş ve yenilikçi niteliği 111 d) Demokrat niteliği 112 e) Sosyal niteliği 113 f) Dengeci - telifçi niteliği 113 g) isviçre bakımından muhafazakâr niteliği 113 § 5. Türk Medenî Kanunu′nun İktibası ve Medenî Kanun ile ilgili Bazı Meseleler 115 I. Osmanlı imparatorluğunda kanunlaştırma hareketleri 115 1. Yenilik ihtiyaçlarının tarihçesi 115 2. Kanunname-i Arazi ve Mecelle 117 3. Hukuk-u Aile Kararnamesi 118 4. Sonuçlar ve dersler 118 İçindekiler XVII II. Genç Türkiye Cumhuriyeti′nin Medenî Hukuk ve diğer hukuk dallarında kanunlaştırma faaliyetlerine girişmesi 119 III. Isviçre′li Medenî Kanun′un tercih sebepleri 122 IV Medenî Kanun′un gerekçesi ve Mahmut Esat Bozkurt 123 1. Mahmut Esat Bozkurt 123 2. Medenî Kanun′un gerekçesi 124 V. Medenî Kanun ve Borçlar Kanunu′nun iktibasında yapılan değişiklikler 135 1. Toptan ve çeviri yolu ile iktibas 135 2. Medenî Kanun ve Borçlar Kanunu′nun yerlileşmesini sağlayan mevzuat 136 a) Genel olarak 136 b) Medenî Hukuk alanında özel kanunlar 137 VI. Medenî Hukuk ve Kamu Hukuku 138 VII. Medenî Kanun ve Anayasa 140 1. Medenî Kanun da Anayasa′ya uygun olmalıdır 140 2. Değiştirilemez Anayasa hükümleri, Medenî Kanun alanında da etkilidir 142 3. Anayasa′da Medenî Hukuku doğrudan ilgilendiren hükümler 142 a) Ailenin korunması 142 b) Çalışma hürriyeti - Sözleşme özgürlüğü 143 c) Mülkiyet hakkı 143 d) Dernek kurma hakkı 143 e) Tekel ve kartel yasağı 143 f) Çevre hakkı ve kirletenin sorumluluğu 144 g) Kişiliği koruyan Anayasa hükümleri 144 VIII. Medenî Kanun ve Avrupa insan Hakları Sözleşmesi 145 1. Genel bakış 145 2. Medeni hukukla ilgili başvurular 146 3. Mülkiyetin korunması 146 XVIII İçindekiler Ã�KÃ�NCÃ� BÖLÜM Medenî Hukuk′un Uygulanması § 6. Hukuk Uygulaması Kavramı 147 I. Uygulamanın önemi 147 II. Hukuk′un gayesi uygulanmaktır 149 III. Hukuk uygulanmazsa 150 IV. Hukuk uygulamasında "Hukukî His′sin rolü ve önemi" 153 V. Hukukun uygulanması - Kanunun uygulanması 155 § 7. Kanun Hükümlerinin Nitelikleri Bakımından Uygulanması 157 I. Kanun hükümlerinin niteliklerinin farklı olması 157 II. Emredici hukuk kuralları 159 1. Tanımı 159 2. Uygulanması 160 3. Yaptırımı 162 III. Emredici olmayan kurallar 163 IV. Yedek hukuk kuralları 164 V. Tamamlayıcı hukuk kuralları 165 VI. Yorumlayıcı hukuk kuralları 165 VII. Yetki veren hukuk kuralları 166 § 8. Kanunların Yer İtibariyle Uygulanması 167 I.. Kanunların mülkiliği 167 1. Kural: Devletin ülkesi ile sınırlı olmak 167 2. istisna: Yabancı Ülkelerdeki temsilcilikler 168 3. istisna: Ülke dışındaki egemenlik alanları 168 4. Askeri üsler ve benzeri askeri güçler 168 5. Karasuları 168 II. Kanunların şahsiliği 169 1. Genellikle 169 2. "Milli Kanun" uygulaması 169 III. Kanunlar ihtilâfı 170 § 9. Kanunların Zaman İtibariyle Uygulanması 171 I. Genel olarak 171 İçindekiler XIX II. Kanunun yürürlüğe girmesi ve yürürlükten kalkması 173 1. Yürürlük kavramı 173 2. Yürürlüğe girme için Resmî Gazete′de yayınlanma mecburiyeti 174 3. Kanunların yürürlüğe girdikleri zamanın belirlenmesi 174 a. Bizzat kanunun kendi yürürlük tarihini belirlemesi 174 b. Kanunda yürürlük tarihi konusunda açıklık yoksa 175 4. Kanunların yürürlükten kalkması 176 a) Kanunların yürürlükten kaldırılması 176 aa) Sonraki bir kanunla yürürlükten kaldırma 176 aaa) Açık bir hükümle yürürlükten kaldırma 176 bbb) Zımnî olarak yürürlükten kaldırma 176 bb) Anayasa Mahkemesi kararı ile yürürlükten kaldırma 177 b) Kanunların kendiliğinden yürürlükten kalkması 177 c) Anayasa Mahkemesi′nin iptal kararı ile 177 5. Tüzük ve yönetmeliklerin yürürlükten kaldırılması veya iptal edilmesi 178 6. Kanun hükmünde kararnamelerin özel durumu 179 7. Anayasa maddelerinin değişikliğinin veya kaldırılmasının yürürlüğe girmesi 180 III. Kanunların zaman açısından çatışması (Intertemporales hukuk, zamanlararası hukuk, geçiş hukuku) 180 1. Zamanlararası hukuk kavramı 180 2. iki genel kanun veya iki özel kanun arasındaki çatışma 181 3. Tatbikat Kanunu′nda yer alan zamanlararası hukuk kuralları 182 a) Tatbikat Kanunu 182 b) ilke: Medenî Kanun′un önceye etkili olmaması 183 c) Güven ve hürriyet düşüncesi ve kanunların önceye etkili olması .... 184 d) Önceye etkili olmamanın istisnası: Beklenen haklar 185 e) Önceye etkili olmamanın istisnası: Kamu düzeni 186 0 Önceye etkili olmamanın istisnası: Genel ahlâk 189 g) Önceye etkili olmamanın istisnası: Emredici hükümler 189 § 10. Genel Kanun - Özel Kanun Ayrılığı ve Uygulaması 191 I. Genel Bilgiler 191 XX İçindekiler II. Genel Kanun - Özel Kanun ayrımının "Genel hükümler - Ayrı hükümler" ayırımından farklı olması 192 III. Genel kanun önceki tarihli, özel kanun sonraki tarihli ise 193 IV. Özel kanun önceki tarihli, genel kanun sonraki tarihli ise 194 § 11. Kanunların metin olarak uygulanması 197 1. Kanun metni 197 2. Geçerli ve doğru metin 198 3. Metin uygulamasına örnekler 199 4. Doğru ve resmî metin uygulanır 199 5. Yasama organı tarafından kanun metnindeki yanlışlığın düzeltilmesi .. 200 6. Yasama organının tefsir (yorum) kararı vermesi yolu kaldırılmıştır .... 201 7. Kenar başlıklar 201 8. Yazılı hukuk kaynakları arasında sıra (hiyerarşi) ilişkisi 202 a) Anayasa′nın üstünlüğü 202 b) Kanunlar ile diğer yazılı kaynaklar arasındaki ilişki 203 c) Özel durum: İmar plânları 204 d) Uluslararası antlaşmaların iç hukuktaki sırası 204 e) Hukukun üstün ilkeleri 204 f) Tabiî hukuk i 206 9. Medenî Kanun′un uygulanmasında MK md. l′in koyduğu sıra 206 a) Medenî Kanun 1. maddesinde uygulama bakımından bir sıra koymuştur 206 b) Bu sıranın bağlayıcı olması 207 c) Ticaret Hukuku′ndaki özel durum 207 d) Milletlerarası Hukuk′ta biçimlenmiş hukuk kuralının istisna olması 207 § 12. Kanun′un Yorumu 209 I. Kanunun yorumlanmasının anlamı 209 1. Genel olarak 209 2. Yorumun ödevi kanun koyucunun iradesini araştırmak değil kanunun objektif anlamını saptamaktır 211 3. Kanunun metni ile yorumu arasındaki ayrılık 211 4. Kanun yorumu ile kanundaki boşlukların doldurulması arasındaki ayrılık 212 İçindekiler XXI 5. Kanunun ruhunu araştırma ve yorum 214 II. Yorumun unsurları (Yorum Malzemeleri) 215 1. Yorum unsurlarının hepsini bir arada kullanma zorunluluğu 215 2. a) Topik teorisi 216 b) Gerçekleşme teorisi 216 c) Hukuk ilkeleri görüşü 216 d) Hukuki karar görüşü 216 e) Bu görüşlerin toplu değerlendirilmesi 216 3. Yorumun unsuru olarak: Dilbilgisi 221 4. Yorumun unsuru olarak sistematik veya kanunun sistemi 225 5. Yorum unsuru olarak kanunun amacı - ratio legis 228 6. Yorum malzemesi olarak sosyolojik gerçekler 231 7. Yorum malzemesi olarak eşyanın tabiatı 233 a) Tanım, kavram 233 b) Eşyanın tabiatı düşüncesinde gelişmeye açıklık 234 c) Yorum sırasında eşyanın tabiatını kullanmanın özellikleri 234 d) Kanun yorumunda ve kanun boşluklarının doldurulmasında eşyanın tabiatından yararlanma 235 8. Yorum malzemesi olarak kanunun hazırlık çalışmaları 235 III. Yorum yöntemleri 237 1. Yöntemlerin toplu tanıtımı ve aralarındaki ilişki 237 2. Kabul edilmez yorum yöntemleri 239 a) Kavram hukukçuluğu 239 b) Hukukî duygu yöntemi 240 c) Sübjektif tarihi yöntem 240 3. Objektif tarihi yöntem 241 4. Objektif aktüel yöntem 244 IV. Yorum çeşitleri 244 1. Etkilerine göre 244 a) Açıklayıcı yorum 244 b) Düzeltici yorum 245 c) Değiştirici yorum 246 2. Yorum yapana göre 247 a) Mahkemelerin yorumu (yargı yorumu) 247 XXII İçindekiler aa) Kanunun uygulanması sırasında yorum 247 bb) Üst mahkemelerin yorumu 248 cc) Maddî sorun - Hukukî sorun 249 b) Yasama yorumu 250 c) Bilimsel yorum 251 V. Kanunların yorumu Anayasa′ya uygun olmalıdır 251 1. Genel olarak yorumun amacı somut olayda hakkaniyete uygun karar vermeğe yönelik olmalıdır 251 2. Yorum Anayasa′ya uygun olmalıdır 252 VI. Yorum ile ilgili özel bir - iki konu 254 1. istisna hükümlerinin dar yorumlanması 254 2. Örf ve âdet alanında yorum 254 3. Mahkeme kararlarının yorumu 255 4. Anayasa yorumunun özellikleri 256 5. Kanun yorumunun hukukî işlemlerin yorumundan farkı 257 § 13. Hakimin Hukuk Yaratması 259 I. Genel açıdan hâkimin ödevleri 259 1. Sadece kanun metnini uygulamak 259 2. Yoksa hâkim tamamen serbest midir? 262 II. Biçimlenmiş hukukta boşluk kavramı 264 1. Geniş ve dar anlamda kanun boşluğu 264 2. Soyut yöntemle hazırlanan kanunlar daha az boşluk içerirler 265 3. Kanunda hüküm bulunmayan her durumda boşluktan sözedilemez .... 265 a) Olumsuz çözüm getirilmek için düzenleme 265 b) Hukuk dışı alanda kanun boşluğu olmaz 266 4. Kanunda boşluk olur, Hukukta boşluk olmaz 266 5. "Kanunda boşluk olmaz" dogması tamamen terk edilmiştir 266 6. Hâkim, boşluk doldururken "kanunu tamamlama" işlevini görür 267 7. Hâkimin hukuk yaratması kuvvetler ayrılığı ilkesiyle çelişmez 267 8. "Hâkim Hukuku" kavramı ve buna karşı çıkanlar 268 9. Boşluk doldurma için MK l′de öngörülen sıra 269 III. Medenî Hukuk dışında hâkimin hukuk yaratması 270 1. Genel olarak 270 2. Ceza Hukukunda 270 İçindekiler XXIII 3. idare Hukukunda 271 4. Anayasa Hukukunda 271 5. Devletler Hukukunda 272 6. Usûl Hukukunda - icra ve iflâs Hukukunda 273 IV. Boşluk Çeşitleri 274 1. Kanun içi - hüküm içi boşluklar 274 a) Kanunla yapılan göndermeler 276 b) Bilgi boşlukları 277 c) Gelişme ve değişmeden doğan boşluklar 277 2. Kanun dışında bulunan (praeter legem) boşluklar 277 3. Açık ve kapalı boşluklar 278 4. Hukukta boşluk - hukuk kuralında boşluk 279 5. Gerçek boşluklar - Gerçek olmayan boşluklar 279 6. Bilinçli boşluklar - Bilinçsiz boşluklar 281 7. Başka boşluk türleri 281 V. Boşlukları doldurmada yetki 281 VI. Modo legislatoris davranma: Kanundan hareket ederek boşluk doldurma ve kanunu aşan boşluk doldurma 282 VII. Kanundan hareket ederek kanun boşluğu doldurma 283 1. Çelişkisiz kural koyma ilkesi 283 2. Hâkim boşluk halinde kural koymakla ödevlidir, yükümlüdür 284 3. Hâkim, yürürlükteki hukuktan yararlanmakla yükümlüdür 284 4. Hâkim hukuk güvenliğini, Kanun hâkimiyetini sarsmadan boşluk doldurmalıdır 285 5. Hâkim boşluk doldururken çıkarları değerlendirmeli, tartmalıdır 286 6. Hâkim boşluk doldururken etik kurallarını ve etik değerleri dikkate almalıdır 286 7. Hâkim boşluk doldururken plânlanan kanun değişikliğini dikkate almalıdır 287 8. Hukukun genel ilkeleri boşluk doldurmanın rehberleridir 289 9. Boşluk doldurmada hukuk tarihinden yararlanma 291 10. Hukuk yaratmada Mukayeseli Hukukun yardımcı rolü 291 11. Boşluk doldurmada eşyanın tabiatı 293 VIII. Kanunu aşan boşluk doldurma 294 XXIV içindekiler IX. Kanunda boşluk bulunması bu boşluğun olumlu yönde doldurulacağı anlamına gelmez 294 X. Boşluk doldurulurken, kural yaratırken kaçınılması gereken usuller ve yöntemler 295 1. Hâkim modo legislatoris davranmalıdır 295 2. Hâkim kazüistik davranmamalıdır 295 3. Hâkim ikinci derecede hukuk kaynağına dayanmamahdır 296 4. Yorum için görünüşte desteklerden kaçınılmalıdır 297 5. Hâkim olay ve irade varsayımcılığından kaçınmalıdır 297 XI. Hâkim tarafından yaratılmış hukuk kuralının nitelikleri 298 1. Hâkim tarafından yaratılmış hukuk kuralı, "kanun hükmü" değildir 298 2. Türk Hukukundaki istisnaî durum 299 § 14. Örf ve Âdet Hukuku′nun Uygulanması 301 I. Tanımı ve MK l′deki yeri 301 1. MK l′deki yeri 301 2. Tanımı 301 3. Unsurları 301 a) Maddî unsur: uzun süreli ve sürekli uygulama 301 b) Manevi unsur: kurala uymanın zorunlu olduğu inancı 303 4. Toplu olarak örf ve âdet hukuku kurallarının nitelikleri 304 II. MK ve BK′da örf ve âdete yapılan göndermeler 305 1. Örf ve âdetin normlar hiyerarşisindeki yeri 305 2. Kanunla örf ve âdete yapılan göndermeler 305 3. Örf ve âdet kurallarının yorumu 307 III. Örf ve âdetin çeşitleri 308 1. Genel örf ve âdetler 308 2. Özel örf ve âdetler 308 a) Meslek ve meşguliyet alanı ile ilgili örf ve âdet kuralları 308 b) Mahallî örf ve âdetler 312 IV. Kanuna aykırı olan örf ve âdetler 312 § 15. Kanunun Uygulanmasında ve Kanun Boşluklarının Doldurulmasında Mahkeme Kararlan ve Hukuk Bilimi 313 I. Hukuk bilimi ve mahkeme içtihatlarının MK l′deki belirtilen yeri 313 İçindekiler XXV II. Hukuk bilimi 314 1. Kavram 314 2. Başka bilimler 317 3. Değeri sabit olmuş hukuk bilimi 318 a) ilke: Communis opinio doctorum 318 b) Azınlığın görüşleri 318 4. Hâkimin değeri sabit olmuş ilmî içtihattan (doktrinden) yararlanması 322 a) Birinci ödev okumak ve bilmektir 322 b) Hukuk doktrini hâkim için bağlayıcı değil yönlendiricidir 326 c) Hâkimin doktrini izlemiş, ondan yararlanmış olmasının sonuçları 327 III. Mahkeme Kararları 327 1. Kavram 327 2. Mahkeme kararları ile oluşan hukuk 328 3. Mahkeme kararlarına birincil (asli) yer veren hukuk sistemleri 328 4. Mahkeme kararlarından soyut ve genel kural çıkarma 330 5. Mahkeme kararlarında "formül" yazım tarzı tamamen terk olunmalıdır 330 6. Müstakar karar - yerleşmiş içtihat 331 7. Kararı veren mahkemenin, kararın otoritesine etkisi 332 8. Hâkim hangi derecede verilmiş olursa olsun, bütün mahkeme kararları karşısında bağımsızlığını korumalı, yardımcı kaynaklara eleştirel gözle yaklaşmalıdır 333 9. Ratio decidendi 333 10. Obiter dicta 334 § 16. Hâkimin Takdir Yetkisi : 335 I. Kavram 335 II. Hakkaniyet kararı örnekleri 335 1. Genel çizgileri ile 335 2. Hakkaniyet karan ne anlama gelir 338 3. Hâkime tanınan takdir yetkisi "hakkaniyet kararı" vermesi içindir, keyfilik anlamında değildir 341 4. Uygulama alanı 342 5. Hakkaniyet kararı verme direktifi kimlere hitabediyor 345 XXVI İçindekiler III. Hakkaniyet kararının yakın kurumlarla ilişkisi 347 1. Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması ile ilgisi 347 2. Hukuk yaratma ile ilgisi 348 3. Delillerin serbestçe takdiri ile ilgisi 350 IV. Hakkaniyet kararı verilmesinde metod 350 1. Hakkaniyet kararı verme yeterli değildir 350 2. Hâkim somut olayın hukuken önemli bütün unsurlarını dikkate almalıdır 351 3. Hâkim tarafların menfaatlerini tartmalıdır, değerlendirmelidir 351 4. Hâkim kamu yararını da gözetmelidir 352 5. Çıkarların tartılması ve değerlendirilmesi hâkimin sorumluluğundadır 352 6. Aynı hukuk kuralının somut olaylara objektif sebeple farklı uygulanması eşitlik ilkesini zedelemez 354 7. Hâkim takdir aşırılığına düşmemelidir 355 V. Hakkaniyet kararı verilecek durumlar 355 1. Hâkimin takdirine gönderme yapılan durumlar 355 2. Hâkimin şartları değerlendirmesine gönderme yapılan durumlar 356 3. Haklı sebeplere gönderme yapılan durumlar 357 4. Hakkaniyete yapılan diğer göndermeler 357 5. Hakkaniyet kararı ile intra legem boşluk doldurma 357 VI. Hakkaniyet kararının denetimi 358 Kaynakça 359