Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Nisan (36)      Mart (138)      Şubat (201)      Ocak (190)

Çek Hukuku Ve İlgili Mevzuat

Çek Hukuku Ve İlgili Mevzuat



Sayfa Sayısı
:  
166
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2010
ISBN NO
:  
978-605-5633-97-4

18,00 TL









GİRİŞ


6762 sayılı Ticaret Kanunundaki çeke ilişkin hükümler, kıymetli evraka ait hükümlere kaynaklık eden isviçre Borçlar Kanunundaki 1100-1144 hükümlerden alınmış, ancak çekte ibraz süreleri (TTK m. 708; OR Art. 1116) İsviçre′den ve dolayısıyla Yeknesak kurallarla benimsenen sürelere nazaran daha uzun tutulmuştur1. Bu hükümlerin kaynağını da, 1931 yılında kabul edilen uluslararası nitelikteki "Cenevre Yeknesak Kuralları" teşkil etmektedir. Ancak çekin ülkemizdeki uygulamasında en çok karşılaşılan sorunların başında, çekin bir ödeme aracı olmaktan çok "kredi aracı" olarak kullanılması oluşturmaktadır. Bu sorunun aşılması amacıyla 1985 yılındaki 3167 sayılı "Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun"2 kabul edilmiştir. Yapılan düzenleme ile, bir yandan çekin işleyişlerine ilişkin uygulamadan kaynaklanan bazı aksaklık ve eksikliklerin giderilmesi diğer yandan da çek hamillerinin korunması amacıyla karşılıksız çek düzenleyenlere daha ağır cezaî hükümler sevkedilmiştir. Fransız Çek Kanunundan esinlenilerek hazırlanmış olan 3167 sayılı yasa ile çekin güvenilir bir ödeme aracı olması ve çek hamillerinin korunması amaçlanmıştır. Dolayısıyla, bu Kanunda, çekin "ödeme aracı" niteliğini güçlendiren, çekte "vade"yi önleyen ve çekin karşılıksız çıkmasını önlemeye yönelik caydırıcı nitelikte cezaî hükümler içerdiği görülmektedir. Ancak, son yıllarda çek uygulamasında özellikle iki sorun öne çıktı: Birincisi, ileri düzenleme tarihli, yani "vadeli çek", ikincisi "çekin ödenmesinin men edilmesi" dir. Kanun koyucu bu iki soruna çare olarak, 5838 sayılı Yasa ile, çekin ödenmesini yasaklayan TTK m. 711/III hükmünün tamamenkaldırılmasına ve 3167 sayılı Çek Kanununa eklenen geçici bir madde ile, "31.12.2009 tarihine kadar, üzerlerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek üzere muhatap bankaya ibrazı geçersiz" olacağı şeklindeki bir hükümle, kısa süreli de olsa uygulamada "vadeli çek"e yeşil ışık yakılmış oldu.


Ancak, kanun koyucu, 20 Aralık 2009′da yürürlüğe giren 5941 sayılı yeni Çek Kanunu3 ile, vadeli çek uygulamasını bu kez 31 Aralık 2011 yılına kadar uzatmak suretiyle, vadeli çek sorununu zamana yayıp, daha sonra da bunun artık ülkemizde benimsendiğini varsayıp, daimi hale getirmek yönünde bir adım attığını söyleyebiliriz.


Ayrıca, önemle belirtelim, 5941 sayılı Çek Kanununun, çekin ibrazı ve ödenmesine ilişkin hükümlerinin, 31.12.2011 tarihinden sonra, vadeli çek uygulamasını sona erdirmediği, aksine buna olanak tanındığı görülmektedir. Sonuç olarak, ülkemizde, çekin bono gibi bir kredi aracı olarak kullanılması ve bütün yasal zorlamalara rağmen bu şekildeki uygulamaya devam edilmesiyle, artık çekin bir "ödeme aracı" olduğu yolundaki "hukukî" niteliğinin de ortadan kalktığını söyleyebiliriz.



ÖNSÖZ

Yeni Çek Kanunu, Mayıs 2009 da TBMM gündemine alınmasına rağmen, bazı tartışmalar üzerine yasalaşması kısa bir süre ertelendi ve 14. 12. 2009 da TBMM de kabul edilerek, 20. 12. 2009 da Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Ancak, Bu süre içerisinde, Tasarıdaki çelişki ve sakıncalı düzenlemelerde bir değişiklik yapılmadı veya yapılamadı. Şu var ki, Çek Tasarısı hukuk çevrelerinde ciddi şekilde ele alınıp tartışılma olanağı olmadan yasalaştı.


Türk hukuk hayatında çek ve çek uygulamasının önemli bir yeri vardır. Yasada çekte vadenin olmadığı, yazılsa da yazılmamış sayılacağı hükmüne rağmen, uygulamada -vadeli- çeklerin ciddi bir yer tutması sonucunda, yasa koyucu önce 5838 sayılı yasa ile vadeli çeklerin 31. 12. 2009 tarihine kadar ibrazının geçersiz olduğu yolunda geçici bir madde ile sorunu çözmek istedi, sonra Yeni Kanunda bu süre 31. 12. 2010 tarihine kadar uzatıldı. Gidişat, çekin niteliğiyle bağdaşmasa da vadeli çekin Türk hukukunda yerleşik bir norm halinde geleceği yönünde. Doğal olarak sorun sadece vadeli çek değildi. Özellikle, Kanunun amacında da belirtildiği üzere, kayıt dışı ekonominin denetim altına alınması, karaparanın aklanmasına engel olunması ile terörün finansmanında hamiline yazlı çekin kullanılmasının engellenmesi veya en azından belirli bir kurala bağlanarak, kontrol altında tutulması öngörülerek çok yönlü bir düzenleme yapıldı.


İÇİNDEKİLER :


BİRİNCİ BÖLÜM

ÇEK KANUNUNUN AMACI, DÜZENLEMESİ VEBUNA İLİŞKİN ELEŞTİRİ VE ÖNERİLER

• I. -ÇEK KANUNUNUN DÜZENLEMESİ VE BUNA İLİŞKİN ELEŞTİRİ VE ÖNERİLER-5
• II. -KANUNUN GETİRDİĞİ YENİLİKLER-5
• III. -AMAÇ VE KAPSAM-5


İKİNCİ BÖLÜM

ÇEK DEFTERLERİNİN BASKI ŞEKLİ, BANKANINÇEK HESABI AÇARKEN VE ÇEKİN İBRAZINDAGÖSTERMESİ GEREKEN ÖZEN YÜKÜMÜ

I. -ÇEK DEFTERLERİNİN BASKI ŞEKLİNE İLİŞKİN DÜZENLEME-5

• A--TC Merkez Bankası nın 2010/2 Sayılı Tebliğine Göre Çek Defterlerinin Baskı Şekli-5
• B--Türlerine Göre Çeklerin Rengi ve İçeriği-5
• C--Kanunen -Emre- ve -Hamiline- Yazılı Çek-5

II. -ÇEK HESABI AÇILIRKEN BANKANIN VE ÇEK HESABI AÇTIRAN KİŞİNİN YÜKÜMLERİ-5

• A--Çek Hesabı Açılırken Bankanın Özen Yükümü-5
• B--Bankanın Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı ve Bu Yasağın Kaldırılmasına İlişkin Kararları Bildirim Yükümü-5
• C--Çek Hesabının Kapatılması-5

III. -YENİ DÜZENLEMELERE GÖRE ÇEKİN İBRAZI VE ÖDENMESİNDE BANKANIN ÖZEN YÜKÜMÜ-5

• A--Bankanın Türk Ticaret Kanunu ve Yeni Çek Kanunu Hükümlerine Göre Özen Yükümü-5
• B--Çek Hesabı Açtırmak İsteyen Kişinin Kendisi Hakkındaki Belirli Durumları Açıklama Yükümü-5

IV. -YENİ ÇEK TÜRLERİ VE BUNLARA BAĞLANAN HUKUKİ SONUÇLAR-5

• A--Tacir Çeki-5
• 1. -Yasaya Konulma Amacı-5
• 2. -Devir Bakımından Tacir Çekinin Hukuki Niteliği-5
• 3. -Yeni Düzenleme Karşısında Ortaya Çıkabilecek Sorunlar-5
• 4. -Tacir Çeki Hesabı Açtırabilecek Kişiler-5
• 5. -Tacir Çeki Hesabının Açılması-5
• B--Hamiline Çek-5
• 1. -Amaç-5
• 2. -Hamiline Yazılı Çekin Niteliği-5


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İLERİ TARİHLİ ÇEKİN İBRAZINDA YAPILACAK İŞLEMLERVE KARŞILIKSIZ ÇEKE İLİŞKİN YAPTIRIMLAR

I. -YENİ ÇEK KANUNUNA GÖRE İLERİ TARİHLİ ÇEK-5

• A--Yasal Düzenleme-5
• B--31. 12. 2011 Tarihine Kadar Geçerli Olan Geçici Durum-5
• C--31. 12. 2011 Tarihinden Sonraki Durum-5
• 1. -Çek Hesabında Hiç Karşılığın Bulunmaması Halinde Yapılacak İşlem-5
• 2. -İleri Tarihli Çekin Düzenleme Tarihinden Önce İbrazı ve Kısmi Ödemenin Kabul Edilmemesi Halinde Ortaya Çıkabilecek Sorun-5
• 3. -İleri Tarihli Çekin Düzenleme Tarihinden Önce İbrazı ve Kısmi Karşılığın Kabul Edilmesi Halinde Hangi İşlem Yapılacağı Sorunu-5

II. -KARŞILIKSIZ ÇEK-5

III. -KARŞILIKSIZ ÇEK VE UYGULANACAK YAPTIRIMLAR-5

• A--Çekin İbrazı ve Karşılıksız Çıkması Halinde Yapılacak İşlemler-5
• 1. -İbraz-5
• 2. -Karşılıksız İşlemi-5
• B--Muhatap Bankanın Ödemekle Yükümlü Olduğu Miktar-5
• 1. -TC Merkez Bankasının 2010/2 sayılı Tebliğinden Önce Bastırılmış Çeklerde-5
• 2. -TC Merkez Bankasının 2010/2 sayılı Tebliğine Göre Bastırılmış Çeklerde-5
• C--Çekin Karşılıksız Çıkması Halinde Uygulanacak Yaptırımlar-5
• 1. -Adli Para Cezası-5
• 2. -Güvenlik Tedbiri Olarak Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağına İlişkin Karar Verilmesi-5
• 3. -Karşılıksız Çek Suçunun Faili-5
• 4. -Hakkında Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı Kararı Verilmiş Kişinin Yapması Gereken İşlemler-5

IV. -BANKALARIN BİLDİRİM YÜKÜMÜ-5

• A--Yasal Düzenleme-5
• B--Bu Düzenlemeden Ortaya Çıkabilecek Sorunlar-5

V. -ETKİN PİŞMANLIK-5

VI. -ÇEK DÜZENLEME VE ÇEK HESABI AÇMA YASAĞININ KALDIRILMASI-5

VII. -HESABEN ÖDEME-5

• A--Türk Ticaret Kanununa Göre Çekin Takas Odasına İbrazı-5
• B--Çekin Bankalararası Takas Odaları Vasıtasıyla İbrazı ve Ödenmesi-5


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

ÇEK İLE İLGİLİ YÜKÜMLÜLÜKLERE AYKIRILIKLARINYAPTIRIMLARI VE ETKİN PİŞMANLIK

I. -ÇEK TÜRLERİNE İLİŞKİN AYKIRILIKLARIN YAPTIRIMLARI-5

• A--Çek Düzenleyen veya Düzenletenler Açısından-5
• 1. -Tacirin Ticari İş ve İşlemlerinde Tacir Olmayan Kişiye Ait Çek Defterini Kullanmış Olması-5
• 2. -Bankaya Yanlış Beyanda Bulunmak-5
• 3. -Özel Hamiline Çek Defteri Yaprağını Kullanmadan Hamiline Çek Düzenlemek-5
• 4. -Yetkisiz Kişilerin Çek Defteri Bastırmaları-5
• 5. -Bankaya Gerçek Dışı Beyanda Bulunmak-5
• B--Muhatap Banka Açısından-5
• 1. -Tacir Olmayan Kişiye Tacir Çeki Defteri Verilmesi-5
• 2. -Kanuna Aykırı Şekilde Çek Defteri Verilmesi-5
• 3. -Karşılığı Olmasına Rağmen Ödeme Yapılmaması-5
• 4. -Çek Yasağına Rağmen Çek Defteri Verilmesi-5
• 5. -Belirli Bazı Bilgi ve Belgelerin Verilmemesi-5

II. -KARŞILIKSIZ ÇEK SUÇUNDAN DOLAYI HAKLARINDA YASAL YOLA BAŞVURULMUŞ KİŞİLERİN YAPACAKLARI İŞLEMLER-5

• A--Karşılıklı Anlaşma Yapılması-5
• B--Tek Yanlı Taahhütte Bulunma-5

III. -ANLAŞMANIN VE TAAHHÜTNAMENİN HUKUKİ SONUÇLARI-5

• A--Protokol Yapılması veya Taahhütnamenin Verilmesine İlişkin Son Süre-5
• B--Zamanaşımı Bakımından-5
• C--Anlaşmanın Gereği Gibi İfa Edilmesi veya Borcun Tamamının Ödenmesi-5
• D--Adli Kontrol Tedbiri-5

İLGİLİ MEVZUAT ve GEREKÇE-5


• Çek Kanunu-5
• Çek Defterlerinin Baskı Şekline, Bankaların Hamile Ödemekle Yükümlü Olduğu Miktar İle Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı Kararlarının Bildirilmesine ve Duyurulmasına İlişkin Tebliğ-5
• Genel Gerekçe-94
• Madde Gerekçeleri-102
• Adalet Komisyonu Raporu-122