Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Şubat (177)      Ocak (191)      Aralık (151)      Kasım (137)

Borçlar Hukuku Genel Hükümler.

Borçlar Hukuku Genel Hükümler.

- Vedat Kitapçılık

Sayfa Sayısı
:  
1037
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2009
ISBN NO
:  
978-605-4002-27-6

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ALTINCI BASIYA ÖNSÖZ Borçlar Hukuku kitabımızın Altıncı Basısını ilk kez olarak Vedat Kitapçılık yayınları arasında yapıyoruz. Yıllar süren bekleyişe rağmen maalesef hâlâ Yeni Borçlar Kanunu Tasarısı yasalaşmadı. Kitabımızın daha Beşinci (bir önceki) Basısı’nda bu tasarının yasalaşacağı beklentisi vardı. O zaman bu beklentiye kapılıp daha fazla gecikmeden 2005 tarihli basıyı yapmamızın ne kadar iasabetli olduğu bugün ortaya çıktı. Aradan geçen uzun zaman sebebiyle, yasalaşmanın yakın olduğu söylentisine rağmen bugün de daha fazla gecikmeden Altıncı Bası’yı yapmayı uygun gördük. Bu basıda kitaptaki bilgiler, gerek yürürlükteki hukukta gerekse öğretide gerçekleşen yenilikler işlenerek güncellenmiştir. Bununla birlikte, büyük kısmı bakımından değişmemiştir. Bu basıyı gerçekleştiren Vedat Kitapçılık’ın sahibi sayın Vedat Carbaş’a ve Vedat Kitapçılık çalışanlarına teşekkürlerimi sunarken, bunun aynı zamanda aramızda uzun bir beraberliğin başlangıcı olmasını dilerim. Prof. Dr. M. Turgut ÖZ Ataşehir 2009 GİRİŞ I– BORÇLAR HUKUKUNUN KONUSU Borçlar Hukuku, Medenî Hukukun kişiler arasındaki borç ilişkilerini düzenleyen kısmıdır1. Borçlar Kanununun Medenî Kanundan ayrı bir kanun olarak karşımıza çıkması, bu kanuna kaynaklık eden İsviçre Borçlar Kanununun tarihî gelişiminden ileri gelmekte2 ve Borçlar Kanununun Medenî Kanundan bağımsız bir kanun olduğu anlamını taşımamaktadır. Nitekim, Borçlar Kanununun 544. maddesinde bu kanunun Medenî Kanunun mütemmimi (tamamlayıcısı) olduğu açıkça ifade edilmiştir. Borçlar Kanununun hükümleri, yalnız Borçlar Hukukunda değil, Medenî Hukukun diğer alanlarında da uygulanır. Bu husus, Medenî Kanunun 5. maddesinde Borçlar Kanununun umumî hükümlerine yapılan atıf (yollama) ile ayrıca açıklanmıştır. Böylece, Borçlar Kanununun umumî hükümlerinin bir bakıma Medenî Kanunun genel bölümü3 görevi oynayacağı söylenebilir4. Fakat hatırlatalım ki, Borçlar Kanununun bir hükmünün Medenî Hukukun diğer alanlarında uygulanabilmesi için iki şart gerçekleşmelidir. 1- Söz konusu mesele için Medenî Kanunda bir hüküm bulunmamalıdır. 2- Borçlar Kanunu hükmü, uygulanacağı Medenî Hukukun müessesesinin bünyesine ve niteliğine aykırı düşmemelidir. Medenî Kanunun 5. maddesi “Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.” demek suretiyle, Borçlar Kanununun umumî hükümlerinin, hatta hususî hükümleri arasında yer alan genel nitelikli hükümlerinin, Medenî Hukukun çeşitli alanlarında ve diğer özel hukuk ilişkilerinde uygulanmasını mümkün kılmaktadır. Aslında, Borçlar Kanunun hükümlerinin Medenî Hukukun diğer alanlarında uygulanması çeşitli şekillerde söz konusu olabilir. Bazen Kanun, Borçlar Kanununun bir hükmüne açıkça yollama yapar. Meselâ, nişanın bozulmasında hediyelerin iadesine sebepsiz zenginleşme kurallarının (BK. m. 63-66) uygulanması gerektiği, MK. m. 122’de ifade edilmiştir. Böyle bir atıf (yollama) olmayan hallerde Medenî Kanunda düzenlenen bir müessese, bir borç ilişkisi teşkil ettiği ve hakkında özel bir hüküm bulunmadığı takdirde, Borçlar Kanununun umumî hükümleri buna doğrudan doğruya uygulanır. Meselâ üyenin bağlı olduğu derneğe karşı aidat borcunun ifasına, ifa edilmemesine, sona ermesine Borçlar Kanunu hükümleri uygulanacaktır. Medenî Hukukun, Borçlar Kanununda düzenlenen kavramlara (akit, teselsül, şart, zamanaşımı) yer veren ilişkilerine de, müessesenin bünyesi ve niteliği engel teşkil etmedikçe, Borçlar Kanunu hükümleri doğrudan doğruya uygulanır. Nihayet bir Medenî Hukuk ilişkisine Borçlar Kanunu hükümlerinin kı-yasen uygulanması söz konusu olabilir. Meselâ, bir kimse kendisine düşen bir mirası red ettiğini hile veya tehdit altında beyan etmiştir. Bu beyanın hükümsüzlüğü konusunda Medenî Kanunda hiçbir kaide yoktur. Bu hususta Borçlar Kanununun hile ve tehdit ile ilgili hükümleri kıyasen uygulanabilir. Red müessesesinin bünyesi ve niteliği buna elverişlidir. Gene hatırlatalım ki, Medenî Kanunun çeşitli kitaplarında yer alan bir kısım hükümler de Borçlar Hukukunda uygulanacaktır. Meselâ, Kişiler Hukuku kitabında düzenlenen ehliyet hükümleri Borçlar Hukukunda geniş bir uygulama alanı bulur. İÇİNDEKİLER GİRİŞ I- BORÇLAR HUKUKUNUN KONUSU 1 II- BAZI TEMEL KAVRAMLAR 3 A- Borç ve Borç İlişkisi 3 B- Edim............................................................................................ 5 1- Kavram 5 2- Edim çeşitleri 5 a) Davranış biçimi açısından: Müsbet edimler - Menfi edimler 5 b) Edimin belirlenmesi açısından: Neviyle belirlenen edimler - Seçimle belirlenen edimler 6 aa - Nevi borcu - para borcu ayırımı 6 bb - Seçimlik borçlar 8 c) İfa süresi bakımından: Âni-Sürekli-Aralıklı veya Dönemli edimler 9 aa - Anî edimler 9 bb - Sürekli edimler 10 cc - Aralıklı ve dönemli edimler 10 3- Edim yükümü içermeyen borçlar 11 C- Alacak Hakkı ve Talep 12 D- Borç ve Sorumluluk 13 III- BORÇ İLİŞKİSİNİN NİTELİKLERİ 14 1- Dar anlamda borç ilişkisi alacaklıya bir alacak hakkı ve alacağını elde etmeyi sağlayacak talep, dava ve cebri icraya başvurma yetkilerini verir 14 2- Borç ilişkisi sadece alacaklı ile borçlu arasında bir bağdır. Üçüncü kişileri etkilemez 17 IV- BORÇLAR HUKUKUNA HÂKİM OLAN PRENSİPLER 19 1- İrade serbestisi (muhtariyeti) prensibi 19 a) Akit yapma serbestisi 19 b) Akdin konusunu belirleme ve düzenleme serbestisi 20 2- Borç ilişkisinin nisbiliği prensibi 24 a) Prensip 24 b) Tapuya şerh verilmiş şahsi hakların özelliği 24 V- BORÇLAR HUKUKU MEVZUATI 25 VI- ÖRF VE ADET HUKUKU 28 VII- MAHKEME İÇTİHATLARI VE DOKTRİN 28 1- Mahkeme içtihatları 28 2- Doktrin 30 VIII- BORÇLAR HUKUKUNU İZAH EDERKEN TAKİP EDECEĞİMİZ PLÂN 30 BİRİNCİ KISIM AKİTLER (Sözleşmeler) § 1– GENEL BAKIŞ 31 I- BORÇLARIN KAYNAKLARI 31 1- Borcun doğumunun iradeye dayanması halinde doğan borç 31 2- Borcun doğumunun iradeye dayanmaması halinde doğan borç 32 II- HUKUKİ MUAMELELER VE ÖZELLİKLE AKİTLER 33 III- DÜRÜSTLÜK KURALINA DAYANDIRILAN SÖZLEŞME BENZERİ BORÇ İLİŞKİLERİ 34 1- Culpa in contrahendo sorumluluğunu borca aykırılığa dayandıran teori 35 2- Sözleşmenin ard etkisi teorisi 35 3- Üçüncü kişiyi koruyucu etkili sözleşme teorisi 36 4- Edim yükümünden bağımsız borç ilişkileri teorisi 36 5- Fiilî sözleşme ilişkisi teorisi 37 § 2– AKİT (SÖZLEŞME) KAVRAMI VE AKİTLERİN NEVİLERİ 39 I- AKİT KAVRAMI 39 II- AKİTLERİN NEVİLERİ 40 1- Borç doğuran akitler - Diğer akitler 40 2- Borç doğuran akitlerin nevileri 41 a) Borç altına giren taraf bakımından yapılan ayırım 41 b) Akdî ilişkinin kanunda düzenlenmiş olup olmaması bakımından yapılan ayırım 42 c) Akdî ilişkinin süresi bakımından yapılan ayırım 44 § 3– AKDİN KURULMASI (İN’İKADI) 44 I- GENEL BAKIŞ 44 II- İCAP..................... 45 1- Tarifi ve unsurları 45 2- İcabın hükmü: İcabın bağlayıcılığı 50 3- Bağlayıcı olmayan icaplar 52 4- İcabın bağlayıcılığının sona ermesi 53 a) İcabın reddedilmesi 53 b) Kabul zamanının geçmesi 53 c) İcabı yapanın veya muhatabın yapılmasından sonra ehliyetini kaybetmesi veya ölmesi 57 III- KABUL .................................................................................................. 57 1- Tarifi ve unsurları 57 2- Kabul beyanının yapılış tarzı ve özellikle susma sorunu 58 3- Kabulün hükmü 60 IV- KARŞILIKLI İRADE BEYANLARININ BİRBİRİNE UYGUNLUĞU...................................................................................... 61 1- Uygunluğun veya uygun olmamanın açık olduğu haller 61 2- Yoruma başvurma ve güven teorisi 61 3- Uyuşmanın kapsamı 64 4- Akdin in’ikadı ânı ve hükümlerinin yürürlüğü 65 5- Teyit mektubunun rolü 67 V- AKDİN MÜZAKERE SAFHASINDA TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ......................................................................... 68 1- Yükümlülükler 68 2- Yükümlülüğün ihlâlinin sonuçları 69 § 4– AKDİN MUTEBERLİĞİ VE HÜKÜM İFADE ETMESİ İÇİN ARANAN ŞARTLAR 70 I- MUTEBERLİK ŞARTLARI 70 A- Bütün Akitler İçin Aranan Şartlar 70 1- Taraflar ehil olmalıdır 70 2- Akdin konusu, emredici hukuk kaidelerine, kamu düzenine, genel ahlâka (umumi âdaba) ve şahsiyet haklarına aykırı olmamalıdır 72 a) Hukuka aykırı olmama 72 aa - Emredici hukuk kaidelerine aykırı olmama 72 bb - Kamu düzenine aykırı olmama 73 cc - Şahsiyet haklarına aykırı olmama 74 b) Ahlâka aykırı olmama 74 3- Akdin konusu imkânsız olmamalıdır 76 4- İrade beyanları sıhhatli olmalıdır 79 a) Genel olarak 79 b) Hata 80 aa - Esaslı sayılan beyan hataları 81 aaa) Akdin mahiyetinde hata 82 bbb) Şeyde hata 82 ccc) Şahısta hata 82 ddd) Miktarda hata 83 eee) Vasıtanın hatası 83 fff) Bir davranışın irade beyanı sayılması halinde hata 84 ggg) Okunmadan imzalanan yazı 84 hhh) Beyaza imza 85 bb - Esaslı sayılan saik hatası 85 cc - Esaslı hatanın akde etkisi 90 aaa) İptal hakkı 90 bbb) İptal hakkının sınırlandırılması 90 ccc) İptal yüzünden karşı tarafın uğradığı zararı tazmin 91 c) Hile 93 aa - Karşı âkidin hilesi 94 bb - Üçüncü şahsın hilesi 96 cc - Hilenin akde etkisi 96 dd - Hile yüzünden uğranılan zararı tazmin 96 d) İkrah 97 aa - İkrahın şartları 97 bb - İkrahın akde etkisi 99 cc - Zararın tazmini 99 e) İptal hakkı 100 aa - İptal hakkının niteliği 100 bb - İptal hakkının kullanılması 101 cc - İptal hakkının kullanılmasının sonuçları 102 dd - Borç sözleşmeleri dışındaki işlemlerde iptal imkânı 103 ee - İptal hakkının düşmesi 105 f) Temsilci aracılığıyla yapılan işlemlerde irade sakatlığı 107 5- Muvazaa bulunmamalıdır 108 a) Muvazaa kavramı 108 b) Muvazaanın nevileri 109 c) Muvazaanın etkisi 109 d) İnançlı muamele ile karşılaştırılması 112 B- Bazı Akitlerde Aranan Şartlar 113 1- Gabin bulunmaması 113 a) Gabin kavramı ve unsurları 113 aa - Edimler arasında açık nisbetsizlik 114 bb - Karşılıklı edimler arasında açık nisbetsizlik zarar görenin müzayaka halinde olmasını, hiffetini veya tecrübesizliğini karşı tarafın istismar etmesi ile meydana getirilmiş olmalıdır 114 b) Gabinin akdin muteberliğine etkisi 115 2- Şekle uyulması 116 a) Şekil serbestisi ve istisnaları 116 b) Kanunda öngörülen şekle uyulması 117 aa - Şekle tâbi tutmanın sebepleri 117 bb - Kanunda öngörülen şekiller 117 aaa) Adi yazılı şekil 118 ) Metin 119 ) İmza 121 bbb) Resmî şekil 123 cc - Uyulan şeklin kapsamında yer alması gereken unsurlar 125 dd - Şekle tâbi akitlerde değişiklik yapılması 126 ee - Şekle uyulmasının sonuçları 126 aaa) Kesin hükümsüzlük 126 bbb) Tahvil 128 ccc) Şekil noksanı sebebiyle hükümsüzlüğü ileri sürme hakkının kötüye kullanılması 128 c) Taraflarca kararlaştırılan şekle uyulması 10 II- AKDİN HÜKÜM İFADE ETMESİ İÇİN GEREKLİ BAZI TAMAMLAYICI UNSURLAR 132 1- Ehliyet noksanını giderici izin veya icazet 132 2- Temsil yetkisi eksikliğini giderici icazet 133 3- Bir resmî makamın fiili 133 4- Talikî (geciktirici) şart 133 5- Bazı bilgilerin verildiğinin yazılı teyidi 133 6- Aile birliğini etkileyeceği varsayılan bazı işlemlerde eşin onayı 135 § 5– AKDİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ 136 I- YOKLUK 137 II- BUTLAN (KESİN HÜKÜMSÜZLÜK) 137 III- İPTAL KABİLİYETİ 139 IV- NOKSANLIK 140 V- KISMÃ� HÜKÜMSÜZLÜK 141 VI- SÜREKLİ AKİTLERDE HÜKÜMSÜZLÜK 143 § 6– AKİT YAPMA ZORUNLULUĞU 144 I- KANUNDAN DOĞAN AKİT YAPMA ZORUNLULUĞU 144 1- Normal zamanlarda 144 2- Olağanüstü durumlarda 148 II- ÖNCEKİ TAAHHÜTTEN DOĞAN AKİT YAPMA ZORUNLULUĞU: AKİT YAPMA VAADİ 148 § 7– AKDİN YORUMLANMASI, TAMAMLANMASI VE AKİTTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI 150 I- AKDİN YORUMLANMASI 150 1- Anlamı 150 2- Ortak arzunun tesbiti 151 3- Uygulanacak metod 151 II- AKDİN TAMAMLANMASI 153 1- Anlamı 153 2- Uygulanacak metod 153 III- AKİTTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI 155 1- Anlamı 155 2- Aranan şartlar 156 § 8– TEK TARAFLI İRADE BEYANI İLE BORÇ İLİŞKİSİ KURULMASI 157 I- AKDİ İLİŞKİ KURACAK YENİLİK DOĞURAN HAKLARIN KULLANILMASI 157 II- İLÂN YOLU İLE MÜKÂFAT VAADİ 157 1- İlân yolu ile mükâfat vaadi 158 2- Mükâfatlı Müsabaka (Yarışma) 159 § 9– SEBEBİ GÖSTERİLMEDEN BORÇ İKRARI 160 I- BORÇLARIN DOĞUMUNDA SEBEP 160 II- AKİTTEN DOĞAN BORÇLARDA SEBEP 160 III- SEBEBİ GÖSTERİLMEDEN BORÇ İKRARI 161 1- Anlamı ve şekli 161 2- Niteliği 161 § 10– TEMSİL 163 I- GENEL BAKIŞ 163 II- DOĞRUDAN DOĞRUYA TEMSİLİN ŞARTLARI 167 A- Hukukî Muameleyi Temsil Olunan Adına Yapma 167 1- Temsil olunan adına hareket 167 2- Temsilci olduğunu bildirme ve istisnaları 167 B- Temsil Yetkisi Bulunması 169 III- TEMSİL YETKİSİ 169 A- Genel Olarak 169 B- Rızaî Temsil Yetkisi 170 1- Kavram 170 2- Temsil yetkisinin verilmesi 172 a) Tek taraflı beyan 172 b) Dışa açıklama 173 c) Muteberlik şartları ve özellikle şekil sorunu 175 3- Temsil yetkisinin kapsamı 176 a) Kapsamın belirlenmesi 176 b) Çeşitli ayırımlar 176 aa - Genel yetki - Özel yetki 176 bb - Yetki - Talimat 177 cc - Süreli yetki - Süresiz yetki - Ölümden sonra devam edecek yetki 178 dd - Hukuki muamele yapılacak şahıs yönünden sınırlı ve sınırsız yetki 179 ee - Temsilci lehine temsil yetkisi 180 ff - Aktif yetki - Pasif yetki 180 gg - Tek başına yetki - Müteselsil yetki - Birlikte yetki 180 hh - Temsilcinin, yerine başkasını ikame etmesinin caiz olup olmaması 181 4- Temsil yetkisinin sona ermesi 182 a) Sona erme sebepleri 182 aa - Temsil yetkisinin iradî olarak sona erdirilmesi: Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması 182 bb - Temsil yetkisinin kendiliğinden sona ermesi: Ölüm, gaiplik, ehliyetin kısıtlanması ve iflâsın etkisi 183 b) Sona ermenin sonuçları 184 aa - Kural 184 bb - Temsilcinin ve üçüncü şahsın yetkinin sona erdiğini bilmemesinin etkisi 184 cc - Yetkinin sona erdiğini sadece üçüncü şahsın bilmemesinin etkisi 185 aaa) Temsil yetkisinin kaldırılmasında 185 bbb) Temsil yetkisi bir sebebin gerçekleşmesi ile kendiliğinden sona ermişse 185 IV- DOĞRUDAN DOĞRUYA TEMSİLİN HÜKMÜ VE TEMSİL YOLU İLE YAPILAN MUAMELENİN ÖZELLİKLERİ 186 1- Temsilci bakımından 187 2- Temsil olunan bakımından 188 V- YETKİSİZ TEMSİLİN SONUÇLARI 189 1- Kural 189 2- İstisnaî hükümler 191 VI- ÖZEL HÜKÜMLER 193 İKİNCİ KISIM BORÇLARIN HÜKMÜ Birinci Bölüm BORÇLARIN İFASI § 1– GENEL BAKIŞ 196 § 2– İFADA BORÇLUNUN ROLÜ 197 I- PRENSİP 197 II- BORÇLU TARAFINDAN İFADA NAZARA ALINACAK ESASLAR 200 III- ÜÇÜNCÜ ŞAHIS TARAFINDAN İFADA NAZARA ALINACAK ESASLAR 202 IV- ÜÇÜNCÜ ŞAHSIN İFASININ SONUÇLARI 204 1- Prensip 204 2- Halefiyet 205 a) Halefiyet halleri 205 b) BK. m. 109’da düzenlenen halefiyet 207 c) Halefiyetin hükmü 209 § 3– İFADA ALACAKLININ ROLÜ 209 I- PRENSİP 209 II- İFAYA ALACAKLININ KATILMASI MESELESİ 210 III- ALACAKLININ YERİNİ TUTACAK ŞAHISLAR 212 1- Alacaklının yetkili kıldığı şahıslar 212 2- Alacaklının rızası aranmaksızın ifanın alacaklıdan başkasına yapılabilmesi imkânı 215 3- İfanın alacaklıdan başkasına yapılması mecburiyeti 215 a) Alacaklının arzusu uyarınca 215 b) Kanun gereği olarak 215 § 4– İFANIN KONUSU 216 I- GENEL OLARAK 216 1- İfanın edime uygun olması 216 2- Edimden gayrı şeyle ifa 216 3- Kısmî ifa 219 II- ÇEŞİTLİ EDİMLERİN ÖZELLİKLERİ 223 1- Para borçlarında 223 2- Cins (nevi) borçlarında 224 3- Seçimlik borçlarda 225 4- Alacaklı veya borçlunun birden çok ve borcun bölünemeyen bir borç olması halinde 229 5- Para borçlarında 231 a) Prensip 231 b) Memleket parası kavramı 232 c) Yabancı para borcu 235 d) Paranın değerindeki değişmelere karşı mukavelelere konulan kayıtlar 237 aa - Altın değeri kaydı 238 bb - Yabancı para (döviz) değeri kaydı 239 cc - İndekse göre ayarlama kaydı 239 e) Birden fazla para borcu bulunması halinde mahsup 240 f) Para borçlarında faiz 241 aa - Faiz alacağının mahiyeti 242 bb - Faiz borcunun miktarı 23 § 5– İFA ZAMANI 246 I- ANLAMI VE ROLÜ 246 II- BORCUN VÂDEYE BAĞLI OLMASI 249 1- Prensip 249 2- Vâdeye bağlanma 250 a) Tarafların anlaşması 250 b) İşin mahiyeti 251 c) Kanun hükmü 251 3- Vâdenin tayini 251 4- Vâdenin hesabı 253 5- Vâdede ifa zamanı 255 § 6– İFA YERİ 255 I- ROLÜ....... 255 II- İFA YERİNİN TAYİNİ 256 III- İFA YERLERİNİN TASNİFİ 257 1- Aranılacak borçlar 257 2- Götürülecek borçlar 258 3- Gönderilecek borçlar 258 § 7– İFANIN İSBATINI SAĞLAYACAK TEDBİRLER 258 I- ALACAKLIYA YÜKLETİLEN YÜKÜMLER 259 1- Makbuz verme 259 2- Senedin iadesi 260 3- Senedin iptali 261 4- Ödemenin senede yazılması 262 II- KARİNELER 262 1- Senedin iade edilmiş olması 262 2- Ana para için makbuz verilmiş olması 263 3- Devri borçlarda bir taksit için makbuz verilmiş olması 263 § 8– İKİ TARAFA BORÇ YÜKLEYEN AKİTLERDE İFA 264 I- İKİ TARAFA BORÇ YÜKLEYEN AKİT KAVRAMI 264 II- İKİ TARAFA BORÇ YÜKLEYEN AKİTLERDE KARŞILIKLI BORÇLARI İFA SIRASI 266 1- Taraflardan birinin borcunu önce ifa etmesi gereken haller 266 2- Aynı zamanda ifa gereken haller 267 III- ÖDEMEZLİK DEFİ 268 1- BK. m. 81’de düzenlenen hükmün mahiyeti 268 2- Ödemezlik def’inin önemi ve fonksiyonu 269 3- Ödemezlik def’inin şartları 269 4- Ödemezlik def’inin kullanılma tarzı ve kullanmanın hükmü 275 IV- BİR TARAFIN BORÇ ÖDEMEKTEN ACZİ HALİNDE DİĞER TARAFA TANINAN İMKANLAR 276 1- BK. m. 82’nin rolü 276 2- BK. m. 82’nin uygulanması için gerekli şartlar 277 3- BK. m. 82’nin sağladığı imkânlar 278 § 9– ALACAKLI YÜZÜNDEN BORCUN İFA EDİLMEMESİ 279 I- GENEL BAKIŞ 279 II- ALACAKLI TEMERRÜDÜ 280 1- Kavram 280 2- Alacaklı temerrüdünün şartları 280 a) Alacaklının kaçınması 281 b) Kaçınmanın haklı sebebe dayanmaması 283 3- Alacaklı temerrüdünün devamı 283 4- Alacaklı temerrüdünün sonuçları 284 a) Genel olarak 284 b) Alacaklı için meydana gelebilen zararlı sonuçlar 285 c) Borçtan kurtulması için borçluya tanınan imkânlar 286 aa - Tevdi 286 bb - Malı satarak satış bedelini tevdi 288 cc - Sözleşmeden dönme 290 III- ALACAKLI YÜZÜNDEN BORCUN İFA EDİLEMEDİĞİ DİĞER HALLER 291 IV- ALACAKLI YÜZÜNDEN İFANIN İMKÂNSIZLAŞMASI 292 İkinci Bölüm BORÇLARIN İFA EDİLMEMESİNİN SONUÇLARI § 1– GENEL BAKIŞ 293 § 2– BORCUN İFA EDİLMEMESİ KAVRAMINA GİREN DURUMLAR 295 I- İFADA GECİKME VE BORÇLUNUN TEMERRÜDÜ 295 1- Gecikmenin temerrüt veya imkânsızlık yaratması 295 2- Borçlu temerrüdünün şartları 296 a) Borcun muaccel olmasına rağmen ifa edilmemesi 296 b) Alacaklının ihtarı 297 aa - Prensip 297 bb - İhtara lüzum bulunmayan haller 300 c) Borcun ifasının mümkün olması 301 d) Alacaklının ifayı kabule hazır olması 303 e) Borçlu temerrüdünde kusurun rolü 303 3- Borçlu temerrüdünün sona ermesi 304 II- BORÇLUNUN SORUMLU OLDUĞU İFA İMKÂNSIZLIĞI 305 1- İfa imkânsızlığı kavramı 305 2- İfa imkânsızlığının borç ilişkisine etkisi 310 3- İfa imkânsızlığından borçlunun sorumlu olduğu haller 317 III- BORCUN KÖTÜ İFA EDİLMİŞ OLMASI (BORCUN GEREĞİ GİBİ İFA EDİLMEMİŞ OLMASI) 317 1- Kavram 317 2- Borca aykırı davranıştan sorumluluk 319 IV- AKDİN MÜZAKERESİ SAFHASINDA KUSURLU DAVRANIŞ (CULPA IN CONTRAHENDO) 321 1- Kavram 321 2- Sorumluluğun dayanağı 323 V- BORCA AYKIRI DAVRANILACAĞININ ÖNCEDEN BELLİ OLMASI 325 § 3– BORCUN İFA EDİLMEMESİNİN GENEL OLARAK SONUÇLARI 328 I- GENEL BAKIŞ 328 II- İFA DÂVASI VE CEBRİ İCRA 329 1- İfa dâvası (Eda dâvası) 329 a) Prensip 329 b) İstisnalar 330 aa - Alacaklının ifa yerine tazminat isteyebilme veya sözleşmeden dönme yetkisi 330 bb - Alacaklının ifa davası açamayacağı haller 331 2- Cebrî icra 331 III- TAZMİNAT DÂVASI 335 1- Genel bakış 335 2- Zarar şartı 338 a) Kavramlar 339 aa - Müsbet zarar ve menfi zarar ayrımı 339 bb - Fiilî zarar ve yoksun kalınan kâr ayrımı 343 cc - Manevî zarar 344 dd - Gerçek zarar - Normatif (hükmî) zarar ayrımı 344 b) Zararın ispatı ve hesap tarzı 345 c) Zararın tazmini yerine “kaim değer”in istenmesi 353 3- Borcun ifa edilmemesinden sorumluluk 354 a) Prensip 355 aa - Kusur kavramı 355 bb - Borçlunun kusursuzluğunu ispat etmesi 356 b) Kusura bağlı sorumluluğun daraltılması 358 aa - Kanun tarafından daraltma 358 bb - Akitle daralma (Mesuliyetten beraat şartı) 359 c) Kusuru bulunmadığı halde borçlunun sorumluluğu 362 aa - Kanun gereği 362 bb - Anlaşma sonucu 363 d) Yardımcıların fiilinden borçlunun sorumluluğu 363 aa - Yardımcı şahıs kullanılmış olmalı 364 aaa) Borcun ifasında 364 bbb) Hakkın kullanılmasında 366 ccc) Organların ve kanunî mümessillerin durumu 367 ddd) İfa yardımcısı gibi kullanılan araçların durumu 368 bb - Kullanma borca aykırı olmamalı 368 cc - Borca aykırı davranışla zarar verme 369 dd - Borçlu kendisi ifa etse idi sorumlu tutulabilecek olmalı 370 ee - Sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşma bulunmamalı 372 4- Hükmedilecek tazminat 373 a) Genel olarak 373 b) Yapma borçlarında 374 c) Yapmama borçlarında 376 5- Üçüncü şahsın zararını tazmin 377 6- Tazminat talebinin zamanaşımı 378 7- Akdî sorumlulukla haksız fiil sorumluluğunun telâhuku 378 a) Meselenin çözümü 378 b) Haksız fiil sorumluluğu ile borca aykırılıkta sorumluluğun farkları 379 IV- SÖZLEŞMEDEN DÖNME 381 § 4– BORÇLU TEMERRÜDÜNÜN SONUÇLARI 386 I- GENEL OLARAK 386 1- Gecikme tazminatı 386 2- Kazara vukua gelecek zarardan sorumluluk 389 II- PARA BORÇLARINDA TEMERRÜDÜN SONUÇLARI 391 1- Temerrüt faizi 391 a) Mahiyeti ve şartları 391 b) Temerrüt faizi miktarı 391 c) Talep lüzumu 396 2- Temerrüt faizi ile karşılanmayan zararın tazmini 397 3- Yabancı para borçlarında alacaklının kuru seçme hakkı 399 III- KARŞILIKLI AKİTLERDE TEMERRÜDÜN SONUÇLARI 401 1- Genel bakış 401 2- Mehil tayini 402 3- Sürenin sonunda alacaklının hakları 404 a) Alacaklının seçme imkânı 404 b) Seçilen imkânın sonuçları 408 aa - İfa ve gecikme tazminatı 408 bb - İfadan vazgeçerek olumlu zararın tazmini 408 cc - Sözleşmeden dönme ve sonuçları 411 dd - Sürekli borç ilişkilerinde sözleşmenin feshi 418 4- Mehil tayinine lüzum bulunmayan haller ve alacaklının durumu 420 IV- KISMÃ� TEMERRÜT VE SONUÇLARI 424 ÜÇÜNCÜ KISIM BORÇLARIN SONA ERMESİ § 1– GENEL BAKIŞ 427 1- Borcu sona erdiren sebepler 428 2- Borcun sona ermesinin etkisi 430 § 2– İBRA........ 431 1- Kavram 431 2- İbra anlaşmasının şekli 431 3- İbraname - makbuz ilişkisi 432 4- İbra-alacak hakkını kullanmama taahhüdü (pactum denon petenda) 433 5- İbranın hukukî mahiyeti 433 6- İbranın sınırlandığı haller 435 7- İbranın hükmü 435 § 3– TECDİT (YENİLEME) 435 1- Kavram 435 2- Şartları 437 3- Hükmü 438 4- Carî hesabın özelliği 439 § 4– ALACAKLI VE BORÇLU SIFATLARININ BİRLEŞMESİ 440 1- Kavram 440 2- Hükmü 441 3- Gayrımenkul rehni ve kıymetli evrak bakımından özellik 442 § 5– İFA İMKÂNSIZLIĞI 442 1- Kavram 442 2- İfa imkânsızlığından borçlunun sorumlu olup olmamasının rolü 444 a) Borcun sukutu bakımından 444 b) Sukutun sonuçları bakımından 445 3- İmkânsızlıktan borçlunun sorumlu olmaması halinde sukutun sonuçları 445 a) Sukutun ekonomik etkisi 445 b) Borçlunun imkânsızlığı alacaklıya bildirme mükellefiyeti 447 c) Edimin yerine geçen değerlerin durumu 448 4- Kısmî imkânsızlık 449 5- İfa güçlüğü ve sonuçları 449 § 6– TAKAS....... 452 1- Kavram ve takasın önemi 452 2- Takasın hukukî mahiyeti 452 3- Takasın şartları 453 a) Takas hakkının mevcudiyeti için gerekli şartlar 453 aa - Taraflar birbirinden alacaklı olmalıdır 453 bb - Tarafların birbirlerinden olan alacaklarının konusu aynı cinsten olmalıdır 455 cc - Takası yapmak isteyenin alacağı ifası istenebilir, borcu da ifa edilebilir olmalıdır 456 aaa) Kural 456 bbb) Defi ileri sürülebilecek alacaklar 456 ccc) İhtilaflı alacaklar 457 ddd) İflâsın etkisi 457 dd - Takastan feragat etmiş olmamalıdır 458 b) Takas hakkının kullanılması: Takas beyanı 458 aa - Prensip 458 bb - İstisna 460 4- Takasın hükmü 461 5- Borçlar Kanunu hükümlerinden ayrılma imkânı 462 6- Takasla mahsubun karıştırılmaması 463 § 7– MÜRURUZAMAN (ZAMANAŞIMI) 463 I- GENEL BAKIŞ 463 1- Zamanın geçmesinin çeşitli etkileri 463 2- Zamanaşımının dayandığı esas 465 II- ZAMANAŞIMININ ŞARTLARI 467 1- Alacağın zamanaşımına tâbi olması 467 2- Zamanaşımı süresinin geçmesi 468 a) Zamanaşımı süreleri 468 aa - Normal zamanaşımı süresi 468 bb - BK. m. 126’ya göre beş yıllık zamanaşımına tâbi alacaklar 468 b) Sürenin başlangıcı ve hesabı 469 c) Zamanaşımının durması (tatili) 471 aa - Anlamı 471 bb - Zamanaşımını durduran sebepler 472 d) Zamanaşımının kesilmesi (kat’ı) 474 aa - Anlamı 474 bb - Zamanaşımını kesen sebepler 475 cc - Zamanaşımı kesildikten sonra işleyecek yeni süre 477 dd - Zamanaşımının kesilmesinin borçludan başka şahıslara etkisi 478 e) Zamanaşımı süresinin uzaması 478 III- ZAMANAŞIMININ HÜKÜMLERİ 479 1- Zamanaşımının asıl alacak bakımından hükümleri 479 2- Zamanaşımının fer’î haklar bakımından hükümleri 481 IV- ZAMANAŞIMI DEF’İNİ İLERİ SÜRME HAKKININ KÖTÜYE KULLANILMASI 482 DÖRDÜNCÜ KISIM HAKSIZ FİİLLER Birinci Bölüm GENEL BAKIŞ I- HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU KAVRAMI 483 II- HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞUNUN DÜZENLENMESİNDEKİ EĞİLİMLER 484 1- Sorumluluğun dayandığı esas açısından 484 a) Kusur esası 484 b) Sebebiyet verme esası 484 c) Tehlike esası 485 d) Hâkimiyet ve yararlanma alanı esası 485 e) Hakaniyet esası 485 f) Fedakârlığın denkleştirilmesi esası 486 2- Sorumluluğun genel kurala bağlanması açısından 486 III- SORUMLULUĞUN SİGORTA ETTİRİLMESİ 487 IV- HUKUKUMUZDAKİ DURUM 487 1- Genel kural 487 2- Kusursuz sorumluluk halleri 488 a) Tehlike esasına dayanan sorumluluk halleri 488 b) Hâkimiyet ve yararlanma esasına dayanan sorumluluk halleri 489 c) Hakkaniyet esasına dayanan sorumluluk 490 3- Fedakârlığın denkleştirilmesi esasına dayanan sorumluluk 490 4- Açıklamada uygulanacak yöntem 490 İkinci Bölüm KUSURA DAYANAN SORUMLULUK § 1– GENEL BAKIŞ 491 § 2– KUSURA DAYANAN SORUMLULUĞUN ŞARTLARI 491 I- HUKUKA AYKIRI FİİL 492 A- Fiil .................................................................................................... 492 B- Fiilin Hukuka Aykırı Olması 493 1- Anlamı 493 2- Genel davranış kuralları ve hukuka aykırılık bağı 494 3- Hukuka aykırılığı önleyen sebepler 500 a) Mağdurun rızası 500 b) Kamu hukukuna dayanan bir yetkinin kullanılması 503 c) Özel hukuka dayanan bir yetkinin kullanılması 504 d) Borçlar Kanununda özel olarak düzenlenen üç durum 504 aa - Meşru müdafaa 505 bb - Iztırar hali 506 cc - Hakkını korumak için kuvvet kullanma 508 e) Üstün kamu yararı veya üstün özel yarar bulunması 509 aa - Üstün kamu yararı 509 bb - Üstün özel yarar 512 II- HUKUKA AYKIRI FİİLLE ZARAR VERİLMESİ 513 A- Zarar .................................................................................................. 514 1- Kavram 514 2- Maddi zarar - Manevi zarar 514 3- Zarar bakımından çeşitli ayrımlar 515 a) Fiilî zarar - Mahrum kalınan kâr - Normatif zarar 515 b) Doğrudan zarar - Dolaylı zarar - Yansıma zarar 516 c) Mevcut zarar - Müstakbel zarar - Muhtemel zarar 518 B- Zararla Fiil Arasında İlliyet Bağı 518 1- Mantıkî illiyet 518 2- Uygun illiyet bağı 519 3- Birden çok sebep ve illiyet bağı 521 4- Birden çok sebep ve illiyet bağının çeşitleri 524 III- KUSUR................................................................................................... 526 1- Kusurun rolü 526 2- Kusur kavramı 526 3- Kusurun çeşitleri 527 a) Kast 528 b) İhmal 529 4- Kusur açısından fiil ehliyeti 531 a) Temyiz kudretini geçici olarak kaldıranlar için 531 b) Tüzel kişiler için 532 IV- AHLÂKA AYKIRI FİİLDEN SORUMLULUK 535 1- Ahlâka aykırı fiil 535 2- Bilerek zarar verme 536 § 3– KUSURA DAYANAN SORUMLULUKTA MADDİ ZARARIN TAZMİNİ 537 I- GENEL BAKIŞ 537 II- TAZMİNAT DAVASININ KONUSU 537 III- TAZMİNAT DAVASINDA TARAFLAR 538 1- Davacı 538 2- Davalı 539 IV- YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME 539 V- TAZMİNAT DAVASININ ZAMANAŞIMI 540 1- Genel Bakış 540 2- BK. m. 60’da öngörülen zamanaşımı süreleri 540 a) Normal süre 540 b) Azami süre 543 c) İstisnaî süre 544 3- Zamanaşımının durması veya kesilmesi 546 4- Daimi defi 546 VI- İSPAT KURALLARI 547 VII- CEZA HUKUKU KURALLARININ VE CEZA MAHKEMESİ KARARININ ETKİSİ 548 1- Ceza Hukuku kuralları 549 2- Ceza mahkemesi kararı 549 VIII- ZARARIN TESBİTİ 551 1- Genel olarak 551 a) Zararın miktarının takdiri 552 b) Zararın miktarında esas alınacak tarih 553 c) Yararların mahsubu (Denkleştirme) 554 2- Özel olarak düzenlenen haller 557 a) Vücut bütünlüğünün ihlâli halinde zararın kapsamı (cismanî zarar) 557 aa - Masraflar 558 bb - Kazanç mahrumiyeti 559 cc - Ekonomik geleceğin sarsılmasının yol açacağı zarar 562 b) Ölüm halinde zararın kapsamı 563 aa - Ölümün derhal vuku bulmamış olması halinde doğan zararlar 563 bb - Defin masrafları 563 cc- Destekten yoksun kalanların zararları 564 aaa) Destek kavramı 565 bbb) Destekten yoksun kalma zararının belirlenmesi 567 c) Bir malın tamamen telef olması veya kısmen hasara uğraması halinde zararın kapsamı 570 aa - Değer kaybı 570 aaa)Değer kaybının tesbitinde esas alınacak tarih 570 bbb) Değer kaybının hesabında objektif ve sübjektif sistemler 570 ccc) Telef olma ve hasara uğrama hallerindeki özellikler 571 bb - Diğer zararlar 573 IX- TAZMİNATIN TAYİNİ 573 1- Genel bakış 573 2- Tazmin tarzını tâyin 574 a) Nakden tazmin 575 b) Aynen tazmin 576 3- Tazminat miktarının tayini 577 a) Failin kusur derecesinin etkisi 578 b) BK. m. 44’te belirtilen tenkis sebepleri 579 aa - Mağdurun rızası 579 bb - Mağdurun müterafik kusuru 579 cc - Mağdurun sorumlu olduğu diğer etkenler 581 dd - Failin müzayakaya düşecek olması 582 c) Diğer tenkis sebepleri 583 aa - Fevkalâde hâl 583 bb - Mağdurun bünyesinden kaynaklanan etkenler 574 cc - Failin, mağdura yardımı sırasında zarar vermiş olması 584 X- MAHKEME KARARI 584 1- Genel olarak 584 2- Vücut bütünlüğünün ihlâlinde (cismanî zararda) 585 Üçüncü Bölüm KUSUR ARAMAYAN SORUMLULUK HALLERİ § 1– GENEL BAKIŞ 587 I- İNCELENECEK KONULAR 587 II- KUSUR ARANMAYAN SORUMLULUK HALLERİNDE ORTAK NOKTALAR 588 § 2– BORÇLAR KANUNUNDA DÜZENLENEN KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ 589 I- İSTİHDAM EDENLERİN SORUMLULUĞU 590 1- Sorumluluğun dayandığı esas 590 2- BK. m. 55’in uygulama alanı 591 3- BK. m. 55’e göre sorumluluğun şartları ve sorumluluk karinesi 593 a) Sorumluluk için aranan şartlar 594 b) Sorumluluk karinesi 597 4- Sorumluluk karinesinin çürütülmesi (Kurtuluş beyyinesi) 597 a) Fiil karinesinin çürütülmesi 598 b) İlliyet karinesinin çürütülmesi 599 5- Tazminata ilişkin diğer esaslar 600 II- HAYVAN İDARE EDENLERİN SORUMLULUĞU 601 1- Sorumluluğun dayandığı esas 602 2- BK. m. 56’nın uygulama alanı 603 3- BK. m. 56’ya göre sorumluluğun şartları ve sorumluluğun karinesi 604 a) Sorumluluk için aranan şartlar 605 b) Sorumluluk karinesi 607 4- Sorumluluk karinesinin çürütülmesi (Kurtuluş beyyinesi) 608 a) Fiil karinesinin çürütülmesi 608 b) İlliyet karinesinin çürütülmesi 609 5- Tazminata ilişkin diğer esaslar 610 6- Hayvanın bir gayrimenkule zarar vermesi halinde gayrimenkul zilyedine tanınan haklar ve yükümlülükler 612 a) Hayvanı tutma ve hapis hakkı 612 b) Hayvanı öldürme hakkı 613 c) Hayvan sahibine haber verme yükümlülüğü 613 III- BİNA VEYA DİĞER BİR YAPI MALİKİNİN SORUMLULUĞU 613 1- Sorumluluğun dayandığı esas 613 2- BK. m. 58’in uygulama alanı 614 3- BK. m. 58’e göre sorumluluğun şartları 617 a) Üçüncü şahıs bir zarara uğramış olabilir 618 b) Zarar, bir binanın veya diğer bir yapının yapılışındaki bozukluk veya bakımındaki noksandan veya her ikisinden ileri gelmiş olmalıdır 618 c) Sorumluluğa yol açan bina veya yapı, sorumlu tutulmak istenen şahsın (davalının) mülkiyetinde olmalıdır 620 4- Tazminata ilişkin diğer esaslar 622 5- Tehlikeyi bertaraf etme yükümlülüğü 623 IV- TEMYİZ KUDRETİ BULUNMAYANLARIN SORUMLULUĞU 624 1- Sorumluluğun dayandığı esas 625 2- BK. m. 54/f. 1’e göre sorumluluğun şartları 627 3- Tazminata ilişkin diğer esaslar 629 V- IZTIRAR HALİNDE VERİLEN ZARARDAN SORUMLULUK 629 1- Sorumluluğun dayandığı esas 629 2- BK. m. 52/f. 2’ye göre sorumluluğun şartları 630 3- Tazminata ilişkin diğer esaslar 630 § 3– KARAYOLLARI TRAFİK KANUNUNDA DÜZENLENEN SORUMLULUKLAR 631 I- GENEL BAKIŞ 631 II- İŞLETİLEN MOTORLU ARACIN SEBEP OLDUĞU ZARARDAN SORUMLULUK 632 1- KTK. m. 85/f. 1’de düzenlenen sorumluluğun dayandığı esas 632 2- KTK. m. 85/f. 1’de düzenlenen sorumluluğun uygulanma alanı 632 3- KTK. m. 85/f. 1’de düzenlenen sorumluluğun şartları 636 4- Tazminata ilişkin diğer esaslar 642 5- Kazaya karışan aracın devrinin önlenmesi 646 III- İŞLETİLME HALİNDE OLMAYAN ARACIN SEBEP OLDUĞU TRAFİK KAZASINDAN SORUMLULUK 646 1- İşletilme halinde olmayan araçtan doğan sorumluluğun dayanağı 647 2- İşletilme halinde olmayan araçtan doğan sorumluluğun uygulanma alanı 648 3- İşletilme halinde olmayan araçtan doğan sorumluluğun şartları 649 4- Tazminata ilişkin diğer esaslar 649 IV- TRAFİK KAZASINDA YARDIM EDENLERİN ZARARLARINDAN SORUMLULUK 650 1- Yardım edenlerin zararlarından doğan sorumluluğun dayanağı 650 2- Yardım edenlerin zararlarına ilişkin hükmün uygulanma alanı 651 3- Yardım edenlerin zararlarından doğan sorumluluğun şartları 651 4- Tazminata ilişkin diğer esaslar 652 V- GENEL HÜKÜMLERE TÂBİ TUTULAN SORUMLULUKLAR 652 1- Genel hükümlerin uygulanacağı haller 653 2- Uygulanacak hükümler 654 § 4– ÇEVRE KANUNUNA GÖRE ÇEVREYİ KİRLETENİN SORUMLULUĞU 654 I- GENEL BAKIŞ 654 II- ÇEVRE KANUNUNUN 28. MADDESİNDE DÜZENLENEN SORUMLULUK 656 1- Sorumluluğun dayandığı esas 656 2- Sorumluluğun uygulanma alanı 657 3- Sorumluluğun şartları 658 4- Tazminata ilişkin diğer esaslar 660 5- Kamu hizmeti sırasında çevrenin kirletilmesi 661 § 5– TÜRK SİVİL HAVACILIK KANUNA GÖRE SORUMLULUK 662 § 6– TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUNA GÖRE İMALATÇI, ÜRETİCİ VE İTHALATCININ SORUMLULUĞU 662 § 7– ÜRÜNLERE İLİŞKİN TEKNİK MEVZUATIN HAZIRLANMASI VE UYGULANMASINA DAİR KANUNA GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU 664 § 8– NÜKLEER ENERJİ ALANINDA HUKUKÃ� SORUMLULUK KANUNU TASARISINA GÖRE SORUMLULUK 666 I- GENEL BAKIŞ 666 II- SORUMLULUĞA İLİŞKİN ESASLAR 667 § 9– ULUSAL BİYOGÜVENLİK KANUNU TASARISINA GÖRE SORUMLULUK 668 § 10– MAHKEME İÇTİHATLARI İLE KABUL EDİLEN KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ 670 I- İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞINDAN DOĞAN ZARARDAN İŞVERENİN SORUMLULUĞU 670 1- Genel bakış 670 2- Sorumluluğun dayandırıldığı esas 672 3- İçtihadın uygulanma alanı 672 4- Sorumluluğun şartları 673 5- Tazminata ilişkin diğer esaslar 674 6- Konu hakkındaki düşüncemiz 675 II- RUHSATLI İNŞAATIN KOMŞULARA VERDİĞİ ZARARDAN SORUMLULUK 675 1- Genel bakış 675 2- Sorumluluğun dayandırıldığı esas 676 3- Sorumluluğun şartları 676 4- Tazminata ilişkin diğer esaslar 676 Dördüncü Bölüm MANEVÃ� ZARARIN TAZMİNİ (Manevî Tazminat) § 1– GENEL BAKIŞ 677 I- KANUN DEĞİŞİKLİĞİ 677 II- MANEVİ TAZMİNATIN AMACI 678 § 2– BK. m. 49’a GÖRE MANEVÃ� TAZMİNAT DAVASI 679 I- 3444 SAYILI KANUNLA YAPILAN DEĞİŞİKLİK VE SONUÇLARI 679 II- BK. m. 49 UYARINCA MANEVÃ� TAZMİNAT TALEBİ İÇİN ARANAN ŞARTLAR 681 1- Bir kimsenin şahsiyet hakkına hukuka aykırı bir tecavüz bulunmalıdır 681 2- Bir manevî zarar bulunmalıdır 684 3- İlliyet bağı bulunmalıdır 686 4- Davalının sorumlu olmasını gerektiren kusuru veya bir kusursuz sorumluluk hâli bulunmalıdır 686 a) Kusur 686 b) Kusursuz sorumluluk 687 III- MANEVÃ� TAZMİNAT DAVASINDA TARAFLAR 688 1- Davacı 688 2- Davalı 689 IV- GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME VE ZAMANAŞIMI 690 V- DAVANIN KONUSU 690 VI- DAVADA İSPAT EDİLECEK HUSUSLAR 691 VII- MAHKEME KARARI 692 § 3– CİSMANÃ� ZARAR VEYA ADAM ÖLMESİ HALİNDE MANEVİ TAZMİNAT (BK. m. 47) 696 I- GENEL OLARAK 696 II- VÜCUT BÜTÜNLÜĞÜNÜN İHLÂLİ (Cismanî Zarar) HALİNDE 696 III- ADAM ÖLMESİ HALİNDE 699 Beşinci Bölüm BİRDEN ÇOK SORUMLULUK SEBEBİ VEYA BİRDEN ÇOK SORUMLU BULUNMASI I- GENEL BAKIŞ 701 II- BİR ŞAHIS İÇİN BİRDEN ÇOK SORUMLULUK SEBEBİ BULUNMASI 701 1- Bir davranışın hem borca aykırılık, hem de haksız fiil teşkil etmesi mümkündür 701 2- Bir kimse kusura dayanan ve kusur aranmayan sebeplerle sorumlu olabilir 703 3- Bir kimsenin kusursuz sorumluluğu için birden fazla sebep de söz konusu olabilir 704 III- BİR ZARARDAN BİRDEN ÇOK ŞAHSIN SORUMLULUĞU 704 1- Haksız fiilin işlenmesine katılma: Tam teselsül 704 a) BK. m. 50’de yer alan esas 704 b) Tam teselsül için aranan şartlar 705 c) Tam teselsüle tâbi şahıslar 706 d) Müteselsil sorumluluğun sonuçları 707 2- Bir zarardan birden çok şahsın çeşitli sebeplerle sorumlu olması: Eksik (nakıs) teselsül 710 a) BK. m. 51’de yer alan esas 710 b) Eksik teselsül için aranan şartlar 710 c) Eksik teselsülün sonuçları 711 3- Bir zarara, haksız fiilin işlemesine katılmaksızın birden çok şahsın sebep olması 713 IV- KARŞILIKLI SORUMLULUK 714 1- Karşılıklı sorumluluğun söz konusu olması 714 2- Karşılıklı sorumlulukta uygulanacak esaslar 715 3- Karşılıklı tazminat yükümlülüğünün sonuçları 716 BEŞİNCİ KISIM SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME § 1– GENEL BAKIŞ 717 I- TERİM SORUNU 717 II- AYRI BİR BORÇ KAYNAĞI OLMASI 718 § 2– SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN İŞLEVLERİ VE TEMEL ÖZELLİKLERİ 720 I- SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN İŞLEVLERİ 720 1- Denkleştirici adaleti gerçekleştirme işlevi 720 2- İadeyi sağlama işlevi 721 3- Tamamlama, düzeltme işlevi 722 II- SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME KURUMUNUN TEMEL ÖZELLİKLERİ 723 1- Nisbî bir hak sağlaması 723 a) Hakkın üçüncü kişilere karşı ileri sürülmemesi 723 b) Hakkın zenginleşenin iflâsı hâlinde masaya kaydolması 624 c) Hakkın borçların ifası ve ifa edilmemesine ilişkin hükümlere tâbi olması 724 2- Alacak hakkının doğumunun fiil ehliyeti şartına bağlı olmaması 724 § 3– SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN GENEL ŞARTLARI 725 I- ZENGİNLEŞME 726 1- Zenginleşmeye konu olabilecek değerler 726 2- Zenginleşme türleri 728 a) Fiilî zenginleşmeler (lucrum emergens) 728 aa - Malvarlığının aktifinin artması 728 bb - Malvarlığının pasifinin azalması 729 b) Fakirleşmeden kurtulma (damnum cessans) 729 3- Zenginleşmenin belirlenmesi 730 II- GEÇERLİ BİR SEBEBİN BULUNMAMASI 731 1- İfa sonucu zenginleşmelerde 731 2- İfa dışındaki zenginleşmelerde 732 III- FAKİRLEŞME 733 IV- İLLİYET BAĞI 735 1- Sebepsiz zenginleşmede aranacak illiyet bağı 735 2- Dolaysızlık şartı 736 a) İade talebine engel oluşturan durumlar 736 b) Üçüncü kişinin yol açtığı ve iade talebi bulunan zenginleşmeler 737 aa - Bir üçüncü kişinin bir şahsa ait değeri kendi malvarlığına katmaksızın bir başkasına kazandırması 737 bb - Temsilci aracılığıyla zenginleşmeler 738 cc - Başkasının borcunu ifa 738 dd - Alacağın temlikinde iyi niyetli borçlunun eski alacaklıya ifada bulunması 740 § 4– SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN TALEBİN DİĞER TALEPLER KARŞISINDAKİ DURUMU 740 I- SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN İADE TALEBİNİN BAĞIMSIZ NİTELİKTE Mİ, İKİNCİL NİTELİKTE Mİ OLDUĞU SORUNU 740 II- ÇEŞİTLİ TALEPLER KARŞISINDAKİ DURUM 742 1- Sebepsiz zenginleşme ve istihkak davası 742 2- Sebepsiz zenginleşme ve zilyetlik davaları 742 3- Sebepsiz zenginleşme ve haksız zilyedin sorumluluğuna ilişkin hükümler; zilyetliğin sebepsiz zenginleşmeye konu olması 743 a) Haksız zilyedin sorumluluğuna ilişkin hükümlerin uygulama alanı ile sebepsiz zenginleşmeden doğan taleplerin ilişkisi 743 b) Zilyedliğin sebepsiz iktisabı (condictio possesionis) 744 4- Sebepsiz zenginleşmeye dayanan iade talebi ve haksız fiil sebebiyle tazminat talebi 745 5- Sebepsiz zenginleşmeden ve sözleşmeden doğan talepler 746 6- Sebepsiz zenginleşmeye dayanan iade talebi ile vekâletsiz iş görmeye dayanan talep 747 7- Sebepsiz zenginleşmeye dayanan iade talebi ile gerçek olmayan vekâletsiz iş görmeye dayanan talep 747 8- Sebepsiz zenginleşme ve kanunda iadenin özel olarak düzenlendiği diğer durumlar 748 § 5– İFA SONUCU SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMELER 748 I- KANUNUN SİSTEMİ VE MÜCERRETLİK (SOYUTLUK) İLKESİNİN ÖNEMİ 748 II- İFA SONUCU SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMENİN TÜRLERİ 750 1- Mevcut 750 a) Sebep üzerinde anlaşma olmamış zenginleşmeler 750 b) Borç olmayan şeyin ifası (condictio indebiti) 751 aa - Taşıdığı özellikler ve kanunda düzenlenme tarzı 751 bb - Borç olmayan şeyin ifası sonucu sebepsiz zenginleşmede iade talebinin şartları 752 aaa) İfa amacıyla kazandırma 752 bbb) Borcun mevcut olmaması 753 ccc) İfanın hataen yapılmış olması 755 cc - Kıyasen uygulanabilecek durumlar 758 aaa) Bir hukukî işlemi gerektirmeyen bazı ifalarda 758 bbb) Kendisini ifada bulunduğu kişiye borçlu sanmak dışında bazı hatalarda 758 dd - Özel hükümle düzenlenmiş istirdat davası (İc. İf.K. m. 72/7) 758 2- Gerçekleşmeyen sebebe dayanan zenginleşmeler 759 a) Tanım ve görünümleri 759 b) Özellikleri 760 3- Sonradan ortadan kalkan (sona eren) sebebe dayanan zenginleşmeler 761 a) Tanımı ve görünümleri 761 aa - Sözleşmeden dönme üzerine iade talepleri 761 bb - Diğer sonradan ortadan kalkan sebebe dayanan zenginleşme durumları 763 cc - Sonradan ortadan kalkan sebebe dayanan zenginleşmeye benzeyen durumlar 763 III- İADE TALEBİ İLERİ SÜRÜLEMEYEN DURUMLAR 764 1- Bilerek borç olmayan şeyin ifası 764 2- Hukuka ve ahlâka aykırı amaçla yapılan kazandırmalar 765 a) İlgili hüküm 765 b) BK. m. 65’in hukuka veya ahlâka aykırılık sebebiyle sözleşmenin butlanıyla ilişkisi 765 c) Uygulama alanı ve sınırları 767 d) Etkisi 768 3- Zamanaşımına uğramış borcun ifası 769 4- Ahlâki görevin ifası 769 5- Diğer eksik borçların ifası 770 § 6– İFA DIŞINDA SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMELER 770 I- İFA DIŞINDA SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME TÜRLERİ 770 1- Müdahaleden veya dış etkiden doğan zenginleşmeler 770 a) Zenginleşenin davranışından kaynaklanan müdahale yoluyla zenginleşmeler 771 b) Üçüncü kişinin davranışından kaynaklanan zenginleşmeler 772 c) Bir olaydan kaynaklanan zenginleşmeler 772 d) Fakirleşenin davranışından kaynaklanan zenginleşmeler 773 2- Harcamadan doğan zenginleşmeler 773 II- KANUN GEREĞİ ZENGİNLEŞMELERDEN SEBEPSİZ SAYILANLAR VE SAYILMAYANLAR 775 1- Sebepsiz zenginleşmeye yol açanlar 775 2- Sebepsiz zenginleşmeye yol açmayanlar 776 III- İFA DIŞINDAKİ SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMELERE UYGULANACAK HÜKÜMLER 777 § 7– SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDE İADE 778 I- GENEL OLARAK 778 II- İYİ NİYETİN ROLÜ 779 1- Kanunun sistemi 779 2- İyi niyet veya kötü niyet açısından önem taşıyan zaman ve konu 779 a) Önem taşıyan zaman 779 b) Önem taşıyan konu 779 III- İADE BORCUNUN KAPSAMI 781 1- İade borçlusunun iyi niyetli olması halinde 781 a) İlgili hüküm 781 b) Zenginleşmenin ortadan kalkması ve kaim değerlerin iadesi 782 c) İktisap sayesinde elde edilen diğer kazançlar 784 d) İktisap yüzünden vuku bulan kayıplar 784 2- İade borçlusunun kötü niyetli olması halinde 786 IV- İADE SIRASINDAKİ TALEPLER VE İADENİN GERÇEKLEŞMESİ 788 1- İade borçlusunun iktisap ettiği şeye yaptığı masrafları istemesi 788 a) Masrafların istenmesine ilişkin hükmün kapsamı ve uygulanması 788 b) Karşılanması istenebilecek masraflar 789 aa - Zorunlu masraflar 789 bb - Faydalı masraflar 789 cc - Lüks masraflar 789 aaa) Lüks masrafların istenememesi 789 bbb) Söküp alma hakkı 790 2- Karşılıklı tasfiye ilişkilerinde tek sebepsiz zenginleşme mi, çift sebepsiz zenginleşme mi olacağı sorunu 791 3- İadenin gerçekleşme biçimi ve yeri 792 4- Zenginleşmenin ekonomik değerinin hesaplanması 793 5- İade masrafları 794 6- Temerrüt faizi 794 § 8– SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDEN DOĞAN TALEPLERE ZAMANIN ETKİSİ 795 I- SEBEPSİZ ZENGİNLEŞMEDE ZAMANAŞIMI 795 II- TALEP HAKKININ SONA ERMESİ 796 III- SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME DEFİ 796 ALTINCI KISIM ÖZELLİK ARZEDEN BORÇ İLİŞKİLERİ § 1– ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN FİİLİNİ TAAHHÜT 798 I- GENEL BAKIŞ 798 II- NİTELİĞİ 800 1- Garanti sözleşmesi kavramıyla ilişkisi 800 2- Fer’i nitelik taşımaması ve kefaletten farkı 801 III- UNSURLARI VE ÖZELLİKLERİ 804 1- Fiili taahhüt edilen üçüncü kişinin hukukî ilişkinin dışında kalması 804 2- Üçüncü kişinin ediminin taahhüt edilmesi 804 3- Üçüncü kişinin yükümlülüğünden bağımsız bir borç oluşturması 805 4- Muteberlik şartları açısından özellikleri 806 IV- HÜKÜMLERİ 808 1- Borcun doğumu, muacceliyeti ve bu âna kadar tarafların durumu 808 2- Taahhütte bulunanın imkânları 809 3- Taahhütte bulunana yöneltilebilecek talep 811 4- Taahhütte bulunanın üçüncü kişiye rücu etmesi sorunu 812 V- ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN FİİLİNİ TAAHHÜT EDENİN YÜKÜMLÜLÜK SÜRESİ 814 1- Rizikoyu taşıma süresi 814 2- Zamanaşımı 816 § 2– ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞME 818 I- GENEL BAKIŞ 818 II- KANUNDA DÜZENLENME TARZI VE TÜRLERİ 820 1- Üçüncü kişi yararına eksik sözleşme ve üçüncü kişi yararına tam sözleşme ayrımı 820 2- Ayrımda dikkate alınacak esaslar 821 a) Tarafların amacı 821 b) Örf ve âdet 822 c) Kanun hükmü 823 3- Üçüncü kişiyi koruyucu etkili sözleşme sorunu 824 III- ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞMENİN ÖZELLİKLERİ 826 1- Bağımsız bir sözleşme türü oluşturmaması 826 2- Üçüncü kişiye borç yükletilememesi 826 3- Üçüncü kişi yararına tasarruf işlemi yapılamaması 827 4- Üçüncü kişiye yarar sağlama unsurunun en geniş anlamda anlaşılması 828 5- Sözleşmenin kurulmasında lehdarın rolünün olmaması 828 6- Lehdarın belirlenebilir olmasının yeterli sayılması 829 IV- ÜÇÜNCÜ KİŞİ YARARINA SÖZLEŞMENİN HÜKÜMLERİ 830 1- Üçüncü kişi yararına eksik sözleşme bakımından 830 2- Üçüncü kişi yararına tam sözleşme bakımından 831 a) Hem vaaddettirenin, hem de lehdarın hak sahibi olması 831 b) Vaaddettirenin hak üzerinde tasarruf imkânının sınırı 832 c) Lehdarın bildirimin sonuçları 833 aa - Sözleşmeden doğan borçları ihlâl bakımından 833 bb - Takas hakkı bakımından 834 cc - Sözleşmenin geçersiz olması veya iptal edilmesi bakımından 834 dd - Ödemezlik def’i ve ayıba karşı tekeffül hükümleri bakımından 835 § 3– MÜTESELSİL BORÇLULUK (Borçlular arasında teselsül) 835 I- GENEL BAKIŞ 835 1- Kavram 835 2- Benzer durumlardan farkı 836 II- MÜTESELSİL BORÇ İLİŞKİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÖZELLİKLERİ 839 1- Müteselsil borç ilişkisinin hukukî niteliği 839 2- Müteselsil borç ilişkisinin özellikleri 841 a) Alacaklının dilediği borçluya başvurabilmesi 841 b) Borçluların borcun tamamından sorumlu olması ve alacaklıya karşı sorumluluğun iç ilişkiden bağımsızlığı 841 c) Her türlü borç ilişkisinde söz konusu olabilmesi 842 III- MÜTESELSİL BORÇ İLİŞKİSİNİN KAYNAKLARI 842 1- Hukukî işlemden doğan müteselsil borçluluk 842 a) Sözleşmeden doğan müteselsil borçluluk 842 aa - Müteselsil borçluluğu birlikte kabul etme 842 bb - Borca katılmaktan doğan müteselsil borçluluk 843 b) Tek taraflı hukuki işlemden doğan müteselsil borçluluk 845 2- Kanundan doğan müteselsil borçluluk 845 IV- MÜTESELSİL BORÇ İLİŞKİSİNİN HÜKÜMLERİ 847 A- Alacaklı ile Borçlular Arasındaki İlişkide 847 1- Alacaklının dilediği borçluya başvurabilmesi 847 2- Borçluların alacaklıya karşı yapabileceği savunmalar 848 a) Her borçlunun, şahsına ilişkin savunmaları serbestçe ileri sürebilmesi 848 b) Her borçlunun ileri sürebileceği ortak savunmalar 849 aa - Ortak savunma oluşturan durumlar 849 aaa) Müteselsil borcun dayandığı sözleşmenin geçerli olmadığı savunması 849 bbb) Borcun sona erdiği savunması 850 bb - Ortak savunmaları yapma yükümü 850 c) Başka borçlunun şahsında doğduğu için diğer borçluların ileri süremeyeceği savunmalar 851 3- Borcun sona ermesinin etkisi 852 4- Bir borçlunun alacaklıya karşı davranışının diğer borçluların durumunu ağırlaştırmaması 855 5- Alacaklının sadece bazı borçlulara yönelik fiillerinin diğerleri aleyhine sonuç doğurmaması 857 6- Alacaklının diğerlerinin zararına olarak bazı borçluların durumunu iyileştirmeme yükümü 857 B- Borçluların Kendi Aralarındaki İlişkide 859 1- Borçluların birbirine rücû hakkı 859 a) Rücu hakkının dayanağı ve iç ilişkide borcun paylaşılması 859 b) Rücu hakkının kullanılmasına ilişkin esaslar 860 aa - Rücu hakkının doğması ve kullanılma tarzı 860 bb - Birden fazla borçluya rücu ve iç ilişkide teselsül olmaması 863 cc - Rücu etmeye gerek kalmadan mahsup yapılması 863 c) Rücu edilen borçlulardan birinin aciz hâlinde olması 864 2- Alacaklıya halef olma 865 § 4– ALACAKLILAR ARASINDA TESELSÜL 866 I- GENEL BAKIŞ 866 1- Kavram 866 2- Benzer durumlardan farkı 866 3- Hukuki niteliği 867 II- ALACAKLILAR ARASINDA TESELSÜLÜN KAYNAKLARI 868 III- ALACAKLILAR ARASINDA TESELSÜLÜN HÜKÜMLERİ 869 1- Alacaklıların durumu 869 a) Alacaklılardan herbirinin ifayı talep ve kabul edebilmesi 869 b) Alacaklının tasarruf yetkisi 870 c) Alacağın teminatı 870 d) Bir alacaklının alacaklı temerrüdüne düşmesi 870 e) Alacaklılar arası ilişki (iç ilişki) 871 2- Borçlunun durumu 871 a) Borçlunun ifa yükümlülüğü ve borçtan kurtulması 871 aa - İfa 871 bb - İfa dışında borçtan kurtulma 872 b) Borçlunun dilediği alacaklıya ifada bulunabilmesinin sınırı 872 c) Borcun hükümsüzlük sebeplerine dayanma 873 § 5– ŞARTA BAĞLI BORÇLAR 874 I- GENEL BAKIŞ 874 1- Kavram 874 2- Şartın bir işleme dayanması 876 II- ŞARTIN DİĞER BAZI KAVRAMLARDAN FARKI 876 1- Şartın vâdeden farkı 876 2- Şart ve “önolgu” (Voraussetzung) farkı 877 3- Şartın mükellefiyetten farkı 878 III- ŞARTIN TÜRLERİ 878 1- Müsbet (olumlu) şartlar - Menfî (olumsuz) şartlar 879 2- Tesadüfî şartlar - İradî şartlar - Karma şartlar 879 3- Geciktirici şartlar - Bozucu şartlar 880 IV- ŞARTA BAĞLANABİLEN VE BAĞLANAMAYAN İŞLEMLER 881 1- Kural 881 2- İstisnalar 881 a) Şahıs ve aile hukukuna ilişkin bazı işlemler 881 b) Bazı miras hukuku işlemleri 882 c) Bazı tasarruf işlemleri 882 d) Yenilik doğuran hakların kullanılması 883 3- Şartsız yapılması gereken işlemin şarta bağlanmasının sonucu 883 V- MUTEBER OLMAYAN ŞARTLAR 884 VI- GECİKTİRİCİ ŞARTIN TÂBİ OLDUĞU ESASLAR 886 1- Şartın gerçekleşmesine kadar geçen süredeki hukuki durum 886 a) Şarta bağlı borç veya işlem, şartın gerçekleşmesi üzerine hüküm ifade eder 886 b) Şart gerçekleşinceye kadar tarafların hak ve yükümlülükleri 887 c) Geciktirici şarta bağlı tasarruf işlemlerindeki şartın hükümlerini ihlâl eden tasarrufların durumu 889 d) Şartın gerçekleşmesinden önce elde edilen menfaatler 890 2- Şartın gerçekleşmesi ve hukukî sonuçları 891 a) Şartın gerçekleşmesini bekleme süresi 891 b) Şartın gerçekleşmiş veya gerçekleşmiş sayılması 891 c) Geciktirici şartın gerçekleşmesinin sonucu 892 VII- BOZUCU ŞARTIN TÂBİ OLDUĞU ESASLAR 893 1- Şartın gerçekleşmesine kadar geçen süredeki hukukî durum 893 2- Şartın gerçekleşmesi ve hukukî sonuçları 894 a) Şartın gerçekleşmesinin sonuç doğurduğu ân 894 b) Bekleme süresi 894 c) Şartın gerçekleşmiş veya gerçekleşmemiş sayılması 895 d) Şartın gerçekleşmesinin borçlandırıcı işlemlerde etkisi 895 e) Şartın gerçekleşmesinin tasarruf işlemlerine etkisi 896 § 6– CEZAÃ� ŞART (Sözleşme Cezası) 897 I- GENEL BAKIŞ 897 1- Kavram 897 2- Sözleşme cezasının hukukî niteliği 898 3- Ceza kaydının (cezaî şartın) özellikleri 899 a) Kural olarak her türlü borç için kararlaştırılabilmesi 899 b) Her türlü edimin ceza olarak kararlaştırılabilmesi 900 c) Fer’î niteliği 902 II- CEZAÃ� ŞARTIN TÜRLERİ VE DÖNME CEZASI 904 1- İfa yerine istenebilecek sözleşme cezası 904 2- İfayla birlikte istenebilecek sözleşme cezası 905 3- Dönme cezası 907 III- CEZAÃ� ŞARTIN BORÇLUNUN KUSURU VE ALACAKLININ ZARARI İLE İLGİSİ 909 1- Cezaî şart ve kusur 909 2- Cezaî şart ve zarar 910 a) Zarar bulunmasa da cezanın istenebilmesi 910 b) Cezayı aşan zararın ayrıca tazmin ettirilmesi 910 IV- CEZANIN TENKİSİ (Azaltılması) 911 1- Kural 911 2- İstisna 913 § 7– PEY AKÇESİ-CAYMA (Pişmanlık) AKÇESİ-ÜCRET KESİNTİSİ 914 I- GENEL BAKIŞ 914 II- PEY AKÇESİ 914 III- CAYMA (Pişmanlık) AKÇESİ 916 IV- ÜCRET KESİNTİSİ 917 YEDİNCİ KISIM ALACAĞIN TEMLİKİ VE BORCUN NAKLİ § 1– ALACAĞIN TEMLİKİ 919 I- GENEL BAKIŞ 919 1- Kavram ve tarihi gelişme 919 2- Kanunî düzenleme ve kapsamı 920 II- ALACAĞIN TEMLİKİNİN HUKUKÃ� NİTELİĞİ VE SONUÇLARI 922 1- Sözleşme olması 922 2- Tasarruf işlemi olması 922 3- Mücerret (sebepten soyut) bir işlem olması 923 4- Alacağın temliki vaadinden farkı 925 III- ALACAĞIN TEMLİKİNİN UNSURLARI 926 1- Geçerli sözleşme 926 a) Genel olarak 926 b) Sözleşme için öngörülen şekil şartı 927 2- Temlik edilen alacak hakkının mevcut olması 928 a) Doğmamış alacakların temlik edilmesi 929 aa - İleride doğabilecek alacakların temliki sorunu 929 bb - Geçersiz sebebe dayanan alacakların temliki ve muvazaadaki özellik 930 b) Sona ermiş alacakların temlik edilmesi 931 c) Eksik borçlara ilişkin alacakların temlik edilmesi 932 d) Temlik edilmiş bir alacağın tekrar temlik edilmesi 932 3- Temlik engeli bulunmaması 932 a) Kural: Temlik serbestisi 932 b) Temlik engelleri 933 aa - Kanunda öngörülen temlik engelleri 933 bb - İşin niteliğine dayanan temlik engelleri 934 cc - Sözleşme ile kabul edilen temlik engelleri ve iyi niyetin korunması 935 IV- ALACAĞIN TEMLİKİNİN HÜKÜMLERİ 935 A- Genel Olarak 935 1- Alacağın intikali 935 2- Rüçhan hakları ve alacağa bağlı hakların intikali 936 a) Rüçhan hakları 936 b) Bağlı haklar ve yetkiler 936 aa - Teminatlar 936 bb - Faizler 937 cc - Yenilik doğuran haklar 937 dd - Diğer talep ve yetkiler 938 c) Devredenin kişisel durumuna bağlı hukukî sonuçlar 938 3- Borçlunun hak ve yükümlülükleri 938 4- Temliki yapanın alacakla ilgili belge ve bilgileri yeni alacaklıya verme yükümlülüğü 938 5- Temliki yapanın garanti yükümlülüğü 939 B- Borçlunun Durumu 939 1- Borcun ifasına ilişkin hükümler 940 a) İyi niyetle ifa ile borçtan kurtulma 940 aa - Eski alacaklıya ifa 940 bb - Arka arkaya temliklerde ifa 942 b) Tevdi ile borçtan kurtulma 943 2- Borçluya tanınan savunma imkânları 944 a) Temlik işlemine ilişkin savunmalar 945 aa - Borçlunun yapabileceği savunmalar 945 bb - Borçlunun yapamayaca