Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Nisan (55)      Mart (138)      Şubat (201)      Ocak (190)

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Özel Yaşamın Korunması Hakkı

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Özel Yaşamın Korunması Hakkı



Sayfa Sayısı
:  
427
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2011
ISBN NO
:  
978-605-377-432-7

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ÖNSÖZ Özel yaşamın korunması hakkı, gerek ulusal hukuklar gerekse ulusal üstü insan haklan hukuku çerçevesinde güvence altına alman bir haktır. En genel ifadeyle, bi¬reyin minimum müdahaleyle ve kişisel özerkliğine saygı çerçevesinde, kendi yaşam tasarımına uygun kararlan Özgürce alabilme olanağıyla donatık bir Özel yaşama sa¬hip olabilmesi hakkını kimlemektedir. Avrupa însan Hakları Sözleşmesi bağlamında özel yaşamın korunması hak¬kını ele alan bu Çalışma, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hu¬kuku Doktora Programı kapsamında hazırlanmış ve 9 Mart 2010 tarihinde sayın Prof. Dr. Mehmet Semih Gemalmaz, sayın Prof. Dr. Oktay Uygun, sayın Prof. Dr. Naz Çavuşoğlu, sayın Prof. Dr. Adem Sözüer ve sayın Prof. Dr. Zehreddin Aslan′dan olu¬şan jüri önünde savunularak başarılı bulunmuş doktora tezidir. Özel yaşam hakkı, gerek uygulama alanından gerekse kamusal makamların ve hatta Özel hukuk kişilerinin müdahalelerine açıklığından Ötürü, bir akademik çalış¬ma konusu olmak bakımından son derece çetrefildir. Herhalde bu sebepten olsa ge¬rek, uluslararası literatürde özel yaşam hakkını tüm yönleriyle inceleyen genel nite¬likli bir tez ya da monografi görebilmek pek mümkün değildir. Mevcut eserler, ya dar kapsamlı içtihat derlemelerinden oluşan özetler veya özel yaşam hakkının çeşitli bo¬yutları üzerine makale derlemelerinden ibarettir. Dolayısıyla okur kitabı eline ilk aldığı anda özel yaşam hakkını tüm yönleriyle in¬celemeye "kalkişmamdaki" cesarete şaşırabilir. Ancak bu kalkışma şu sebeple gerek¬liydi: Türk hukukunda, özellikle de Türk hukuku uygulamasında görülen güncel ge¬lişmeler Özel yaşam hakkını tüm boyutlarıyla ele alan bir eseri gerekli kılıyor. Maga¬zin basınından ceza muhakemesinde delillerin elde edilmesi için yapılan işlemlere, başta sosyal güvenlik olmak üzere bazı ekonomik ve sosyal haklardan tıbbi müdaha¬lelerin hukuka uygunluğuna kadar birçok alanın özel yaşam hakkıyla doğrudan ilgi¬li olduğunu belirtmek, herhalde konunun ve eserin güncelliğini göstermeye yetecek¬tir. Özel yaşam hakkının bütününü ele alan bir çalışmanın, tüm bu alanlar bakımın¬dan geçerli ortak hukuki ilkeleri ortaya çıkarmakta işlevsel olabileceğine inanıyo¬rum. Bu aşamadan sonra, her biri kendine Özgü alt problematikler taşıyan ve yuka¬rıda Örnek olarak zikredilen konular spesifik çalışmalarla ayrıntılı olarak ele alınabi¬lir. Böylelikle teorik genel çerçeve içerisinde özel yaşam hakkının spesifik boyutları sağlıklı ve yetkin bir şekilde incelenebilir. Böylesine kapsamlı bir çalışmaya "kalkışmamda" beni cesaretlendiren, yaptığı gon derece Önemli yönlendirmelerle özel yaşam hakkının ilk düşünüşte akla gelmesi mümkün olmayan kesişimlerini görmemi sağlayan ve kişisel kütüphanesinden fayda¬lanma imkanı sunan tez danışmanım İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretimüyesi sayın Prof. Dr. Mehmet Semih Gemalmaz′a müteşekkirim. Katkıları, bu çalış¬ma bakımından var edici desteklerdir. Elbette, Hocamın desteğinin yanında gerek mensubu olduğum Kürsümün diğer öğretim üyeleri gerekse de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi′nin birbirinden kıymetli akademisyenleri, çalışmanın çeşitli aşamalarında bilgi, görüş ve destekleri¬ni esirgememişlerdir. Bu isimler arasında en başta anmam gereken, artık bir başka kurumda görevli olan sayın Prof. Dr. Oktay Uygun′dur. Hem uzun yıllardan buyana verdiği destek hem de tezin oluşumuna katkıları için kendisine teşekkür ederim. Yine Yard. Doç. Dr. H. Burak Gemalmaz ile çalışmada ele alman birçok hususun ay¬rıntısına girme imkanı bulduk. Olaylara ve hukuka farklı bakış açısıyla daima ilginç fi¬kirler geliştiren Burak′la yaptığımız tartışmalar, hem benim için hem de sanırım onun için ufuk açıcı olmuştur. Kendisine teşekkür ederim. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Anabilim Dalı öğretim üyesi sayın Yard.Doç.Dr. Sevtap Metin ile bazı biyoetik meseleleri tartış¬ma olanağım oldu. Kendisine teşekkür ederim. Çalışmada kullanılan Fransızca ka¬rarları Türkçe′ye çevirme nezaketi gösteren İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Anabilim Dalı araştırma görevlilerinden sayın Barkın Asal′a da teşekkür etmeyi unutmamalıyım. Çalışmada kullanılan kaynakların toplanmasında desteklerini esirgemeyen, Av¬rupa İnsan Hakları Mahkemesi′nde hukukçu olarak çalışan sayın Sibel İnce′ye, İs¬tanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Medeni Hukuk Anabilim Dalı araştırma görev¬lilerinden sayın Tülay Aydın-Ünver′e, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Genel Kamu Hukuku Anabilim Dalı araştırma görevlilerinden sayın Esra Demir1 e çok te¬şekkür ederim. Bu Çalışmanın tashihinde yardımlarını esirgemeyen İstanbul Üniver¬sitesi Hukuk Fakültesi, Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Anabilim Dalı öğretim üyesi sayın Yard.Doç.Dr. Ülker Yükselbaba′ya da teşekkürlerimi ifade etmek isterim. Son olarak sevgili eşim Ekrem′e koşulsuz desteğinden ötürü çok teşekkür ederim. Bana güç kattı. Bu çalışmanın bir tez olarak tamamlanmasının üzerinden neredeyse bir yıl geç¬ti. Bu bir yıllık süre zarfında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, özel yaşama saygı hakkına ilişkin bazı yeni kararlar verdi. Yine bu süre zarfında, özel yaşam hakkının kimi boyutlarına ilişkin bazı doktriner eserler yayımlandı. Gerek kararlardan gerek¬se doktriner eserlerden mümkün olduğu ölçüde yararlanarak bu bir yıllık süreyi avantaja çevirmeye çalıştım. Nihayet, çalışmanın kitap olarak basımını gerçekleştiren Beta Yayıncılığa ve Yö¬netim Kurulu Başkanı sayın Seyhan Satar"a içtenlikle teşekkür ederim. Gülay Aralan Öncü Ocak 2011, Beyazıt İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ v İÇİNDEKİLER vii KISALTMALAR xv GİRİŞ 1 BÖLÜM 1 AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNDE ÖZEL YAŞAMIN KORUNMASI HAKKININ UYGULANABİLİRLİK KRİTERLERİ I) HAKKIN ÖZNESİNE İLİŞKİN KRİTERLER 9 A) Gerçek Kişi 9 1) Genel Olarak 9 2) Özellik Gösteren Bazı Özneler 10 a) Çocuk 10 b) Mahpus 14 B) Tüzel Kişi 20 1) AİHS Sisteminde Genel Olarak 20 a) Kamu Hukuku Tüzel Kişileri 22 b) Özel Hukuk Tüzel Kişileri 25 2) AİHS Madde 8 Özelinde 30 C) Kolektivite 33 1) Genel Olarak 33 2) AİHS Madde 8 Özelinde 35 II) HAKKIN KONUSUNA İLİŞKİN KRİTERLER 36 A) Otonom Kavramlar Doktrini 36 1) AİHS Bağlamında Genel Olarak Otonom Kavramlar Doktrini 36 2) AÎHS Madde 8 Özelinde Otonom Kavramlar Doktrini 39 B) Uygulanabilirlik Engeli Olarak İnsan Onuru 40 C) Pozitif Yükümlülükler Doktrini 47 1) AİHS Sisteminde Genel Olarak Pozitif Yükümlülükler Doktrini 47 a) Önlem Alma Yükümlülüğü 49 i) Hak İhlallerini Önlemeye Yönelik Yükümlülükler 49 aa) Yasa Çıkarmak 49 bb) Denetim ve Kontrol Yükümlülüğü 50 ii) Hak İhlallerini Ortaya Çıkarmaya ve Cezalandırmaya Yönelik Yükümlülükler 50 aa) Özen Prensibi 50 bb) Etkili Soruşturma Yapma Yükümlülüğü 51 ccc) Yargılama Yapma ve Cezalandırma Yükümlülüğü 51 b) Sonuç Yükümlülüğü 52 2) AİHS Madde 8 Özelinde Pozitif Yükümlülükler Doktrini 52 3) Pozitif Yükümlülüklerin Bir Sonucu Olarak Sözleşme′nin Yatay Uygulanması 55 4) Pozitif Yükümlülüklerin Bir Sonucu Olarak AİHS Madde 8′in Sağladığı Usuli Güvenceler 57 D) Yarışan Haklar Doktrini 59 III) HAKKIN GEÇERLİ OLDUĞU ZAMANA İLİŞKİN KRİTERLER 62 A) Kural: Hayatta Olma 62 B) İstisna: Özel Yaşama Saygı Hakkının Prenatal ve Postmortal Döneme Genişlemesi , 62 1) Prenatal Dönem: Cenin 63 a) Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunda 63 b) AİHS Madde 8 Özelinde 68 2) Postmortal Dönem: Müteveffa 70 IV) HAKKIN UYGULANDIĞI MEKANA İLİŞKİN KRİTERLER 72 A) Genel Olarak Kamusal Alan-Özel Alan İkiciliği 72 B) Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunda Kamusal Alan-Özel Alan İkiciliği 76 C) AİHS Madde 8 Özelinde Kamusal Alan-Özel Alan İkiciliği 79 1) Kural: Kamusal Alanın Özel Yaşam Hakkına Kapalılığı 80 2) İstisna: Meşru Beklenti 80 BÖLÜM 2 ÖZEL YAŞAMIN KORUNMASI HAKKI VE MÜDAHALE: NEGATİF BOYUT I) FİZİKSEL VE ZİHİNSEL BÜTÜNLÜK HAKKI 83 A) Beden Üzerinde Tasarruf Hakkı 83 1) Genel Olarak 83 2) Tıbbi Müdahaleyi Red Hakkı 86 a) Genel Olarak 86 i) Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluk Koşulları 87 aa) Tıbbi Müdahale Yapılan Kişi Bakımından Aranan Koşullar . .88 aaa) Tıbbi Müdahale Yapılan Kişinin Rızası 88 bbb) Rıza Gösterme Ehliyeti 94 ccc) Özgür Rıza 99 ddd) Bilgilendirilmiş Rıza 101 bb) Tıbbi Müdahalede Bulunan Kişi Bakımından Aranan Koşullar 102 aaa) Müdahalenin İlgili Mesleki Yükümlülük ve Standartlara Uygun Olması/lege artis 102 bbb) Aydınlatma Yükümlülüğü , 102 b) Özellik Gösteren Bazı Tıbbi Müdahale Tipleri 103 i) Ötanazi 103 aa) Genel Olarak 103 bb) AİHS Özelinde Ötanazi 107 ii) Açlık Grevi -Zorla Besleme 113 aa) Genel Olarak 113 bb) AİHS Özelinde 117 iii) Organ ve Doku Nakli 122 3) Rızaya Dayalı Yaralama Fiilleri/Bedene Zarar Verme Hakkı 124 4) Fahişelik 129 a) UIHH′de Fahişelik 130 b) AİHS Madde 8 Özelinde Fahişelik 132 B) Bedenin Şiddetten Korunması 133 1) Genel Olarak 133 2) Kadına Karşı Şiddet 134 a) UIHH′de Kadına Karşı Şiddet 134 b) AİHS Madde 8 Özelinde "Özel Yaşama Saygı Hakkı" Alt-Kategorisi Bağlamında Kadına Karşı Şiddet 146 c) AİHS Madde 8 Özelinde "Aile Yaşamına Saygı Hakkı" Alt-Kategorisi Bağlanımda Kadına Karşı Şiddet 157 3) Çocuğa Karşı Şiddet 158 a) Genel Olarak Çocuğa Karşı Şiddet 158 b) Çocuğa Karşı Şiddet Özelinde Bedensel Ceza, ihmal ve İstismar . . .160 İ) AİHS Madde 8 Özelinde "Özel Yaşama Saygı Hakkı" Alt-Kategorisi Bağlamında Bedensel Ceza, ihmal ve İstismar . . . .163 ii) AİHS Madde 8 Özelinde "Aile Yaşamına Saygı Hakkı" Alt-Kategorisi Bağlanımda Aile içi Bedensel Ceza, İhmal ve İstismar 166 4) AİHS Madde 8-Madde 3 Yarışması 167 H) ŞEREF VE ŞÖHRETE SAYGI HAKKI 172 III) SEYAHAT/DOLAŞIM ÖZGÜRLÜĞÜ 174 A) UİHH′de Seyahat Özgürlüğü 174 B)AÎHS Sisteminde Seyahat/Dolaşım Özgürlüğü 177 1) AİHS P4-2 Özelinde Seyahat Özgürlüğü 177 2) AİHS Madde 8 Özelinde Seyahat Özgürlüğü 178 3) AİHS Madde 8 -AİHS P4-2 Yarışması 181 IV) MAHREMİYETİN KORUNMASI HAKKI 181 V) KONUTA SAYGI HAKKI 191 A) Otonom Bir Kavram Olarak ′Konut′ 191 1) Mekanların Çeşitliliği 192 2) Hakkın Öznesinin Çeşitlenmesi 195 B) Konuta Saygı Hakkına Yönelik Müdahaleler 196 1) Fiziksel Nitelikte Müdahaleler 196 2) Çevresel Kirlilik Sonucu Olan Müdahaleler 198 C) AİHS Madde 8-Madde 3-P1-1 İlişkisi 199 VI) HABERLEŞMEYE SAYGI HAKKI 200 BÖLÜM 3 BİREYİN KİŞİLİĞİNİ OLUŞTURMA VE SOSYALLEŞME HAKKI I) BİREYİN KİŞİLİĞİNİ/KİMLİĞİNİ OLUŞTURMA HAKKI 206 A) Cinsel Kimlik 206 1) Cinsel Yönelim ve Cinsel İlişki Şekilleri 207 2) Cinsiyet Değiştirme/Transseksüelizm 212 a) AİHM′in Birinci Dönem İçtihatları 215 b) AİHM′in İkinci Dönem İçtihatları 217 3) Kürtaj Hakkı 219 B) İsim 224 1) Ön Ad 226 a) Genel Olarak 226 b) Çocuk Özelinde Ön Ad 227 c) Transseksüellerin Ön Ad Değiştirme Hakkı 229 2) Soyadı 230 a) Kadının Soyadı 231 b) Çocuğun Soyadı 235 3) Asalet Unvanı 236 4) AİHS Madde 8-P7-5 İlişkisi 237 C) Fiziksel Görünüm 237 D) Vatandaşlık 244 E) Bireyin Geçmişi Hakkında Bilgi Sahibi Olma Hakkı 245 II) SOSYALLEŞME HAKKI 247 A) Evlenme ve Boşanma Hakkı 247 B) Üreme Hakkı 253 C) Evlat Edinme Hakkı 259 D)Aile Yaşamı 263 1) Otonom Bir Kavram Olarak Aile Yaşamı 263 2) Çiftler Arasındaki Aile Yaşamı 264 a) Evli Çiftler 264 b) Evlilik Dışı Yaşam Birliktelikleri/Fiili Birliktelikler 264 i) Birlikte Yaşama Ölçütü 269 ii) Birlikteliğin Süresi Ölçütü 269 iii) Karşılıklı Bağlılığın Gösterilmesi Ölçütü 269 3) Çocuk ve Ebeveyn Arasındaki Aile Yaşamı 269 a) Genel Olarak 269 b) Çocuk ve Ebeveyn Arasındaki Aile Hayatından Kaynaklanan Haklar 271 i) Ebeveynin Velayet Hakkı 271 ii) Çocuğun Nafaka ve Miras Haklan 275 E) İş Çevresi 276 F) Göçmen, Mülteci, Sığınmacı ve Vatansızların Aile ve Sosyal Hayatı . . . .277 1) Aile Yaşamına Saygı Hakkı Alt-Kategorisi Özelinde 279 2) Özel Yaşama Saygı Hakkı Alt-Kategorisi Özelinde 281 G) İnsanlarla Evcil Hayvanları Arasındaki İlişkiler 282 BÖLÜM 4 AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNDE ÖZEL YAŞAMIN KORUNMASI HAKKININ EKONOMİK, SOSYAL VE KÜLTÜREL HAKLAR BOYUTU EKONOMİK, SOSYAL VE KÜLTÜREL HAKLARIN AİHS YOLUYLA KORUNMASI , 288 EKONOMİK SOSYAL VE KÜLTÜREL HAKLARIN AİHS MADDE 8 ÇERÇE¬ VESİNDE KORUNMASI 296 A) Yeterli Beslenme Hakkı 296 1) Genel Olarak 296 2) AİHS Madde 8 Özelinde Yeterli Beslenme Hakkı 298 B) Yeterli Standartta Barınma/Konut Hakkı 299 1) Genel Olarak 299 2) AÎHS Madde 8 Özelinde Konut Hakkı ■. 303 C) Sağlık Hakkı 307 1) Genel Olarak 307 2) AİHS Madde 8 Özelinde Sağlık Hakkı 312 D) Çalışma Hakkı 316 1) Genel Olarak 316 2) AİHS Madde 8 Özelinde Çalışma Hakkı 322 E) Sosyal Güvenlik Hakkı 324 1) Genel Olarak 324 2) AİHS Madde 8 Özelinde Sosyal Güvenlik Hakkı 329 F) Özgün Yaşam Biçimine Hak 333 1) Genel Olarak 333 2) AİHS Madde 8 Özelinde Özgün Yaşam Biçimine Hak 335 III) SAĞLIKLI BİR ÇEVREDE YAŞAMA HAKKI 341 A) Genel Olarak Çevre Hakkı 341 B) AİHS Madde 8 Özelinde Sağlıklı Bir Çevrede Yaşama Hakkı 344 1) Genel Olarak 344 2) Sağlıklı Bir Çevrede Yaşama Hakkının Sağladığı Usuli Haklar/Güvenceler 349 a) Çevresel Bilgi Edinme Hakkı 351 i) Kamu Makamlarının Elindeki Bilgiler 352 ii) Özel Kişilerin Elindeki Bilgiler 353 b) Çevresel Karar Alma Süreçlerine Katılım Hakkı 353 c) Çevresel Konularda Yargısal Yollara Başvurma Hakkı 353 BÖLÜM 5 AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNDE ÖZELTtAŞAMIN KORUNMASI HAKKININ KAYITLANMASI REJİMİ I) SINIRLAMA REJİMİ 355 A) Genel Olarak 355 1) Sınırlama Hükmü İçeren Haklar [AİHS Madde 8-Madde 11] Bakımından Genel Sınırlama Rejimi 355 2) Sınırlama Hükmü İçermeyen Haklar Bakımından Zımni Sınırlamalar Doktrini 357 3) İçkin Sınırlamalar Doktrini 360 B) AİHS Madde 8 Özelinde Sınırlama Rejimi 366 1) Hukukilik Testi 366 a) Yasallık 366 b) Yasanın Niteliği 367 i) Ulaşüabilirlik Ölçütü 367 ii) Öngörülebilirlik Ölçütü 367 2 iii) Hukuk Devleti/Hukukun Üstünlüğü İlkesiyle 6 Bağdaşırlık Ölçütü 368 6 2) Sınırlama Ölçütlerine Uygunluk 369 2 a) Ulusal Güvenlik 369 4 b) Kamu Emniyeti 370 4 c) Ülkenin Ekonomik Refahı 370 9 d) Suçun ya da Düzensizliğin Önlenmesi 370 3 e) Ahlakın Korunması 371 î f) Başkalarının Haklarının ve Özgürlüklerinin Korunması 373 3) Demokratik Bir Toplumda Gerekli Olma Testi/Gereklilik Testi 373 L a) Sosyal İhtiyaç Baskısı ,„,... *,.... .374 L b) Ölçülülük/Orantılıhk Testi 374 I i) Genel Yarar - Bireysel Yarar Arasındaki Adil Denge 375 ii) Bireysel Yarar-Bireysel Yarar Arasındaki Adil Denge 376 c) Taraf Devletlerin Gereklilik Konusunda Sahip Olduğu Takdir Marjı 378 i) Genel Olarak 378 ii) Takdir Marjının Göreliliği 381 aa) Hakkın Niteliği 381 bb) Hakkın Birey Bakımından Önemi 383 cc) Müdahalenin Niteliği 383 dd) İzlenen Sınırlama Ölçütü/Meşru Amaç 384 II) ASKIYA ALMA REJİMİ 384 SONUÇ 387 BİBLİYOGRAFYA 391 ALFABETİK VAKA LİSTESİ 407 KRONOLOJİK ULUSALÜSTÜ İNSAN HAKLARI BELGELERİ 424