Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Aralık (24)      Kasım (151)      Ekim (223)      Eylül (283)

Medeni Usul Hukukunda Taraf Ehliyeti

Medeni Usul Hukukunda Taraf Ehliyeti



Sayfa Sayısı
:  
331
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2007
ISBN NO
:  
978-975-6187-24-1

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











öNSöZ Yüksek lisans tez konusunu belirlemeye çalıştığım dönemde, değerli hocam Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ, yüksek lisans aşamasında teorik ve temel bir usûli müessese üzerinde çalışmamı önermişti. O günlerde, hocam Doç. Dr. Meral SUNGURTEKİN-ÖZKAN ile sıfat-davayı takip yetkisi ilişkisini tartışırken, hocam, taraf ve dava ehliyeti, sıfat, davayı takip yetkisi gibi müesseselerin yakından incelenmesine ihtiyaç olduğuna parmak basarak dikkatimi bu kavramlara yöneltti. Hocalarımın teşviki ile ben de, dava şartları içerisinde en temel konulardan olan taraf ehliyetini seçtim. Bu çalışma Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı′nda yüksek lisans tezi olarak hazırlanmış ve 12.8.2003 tarihinde Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ, Prof. Dr. Yusuf KA-RAKOÇ ve Doç. Dr. Muhammet ÖZEKES′ten oludan jüri önünde savunularak oybirliği ile başarılı bulunmuştur. Metin, jüri üyesi hocalarımın değerli eleştirileri doğrultusunda gözden geçirilmiş, bazı noktalar yeniden değerlendirilmiş, aradan geçen dönemde güncel hâle getirilmeye çalışılmıştır. Mensubu olmanın ayrıcalığını her geçen gün daha iyi idrak ettiğim Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Usûl ve İcra-İflâs Hukuku Anabilim Dalı′nda asistanı olmaktan onur duyduğum hocam Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ′e ilk önce bana kürsüsünün kapılarını açtığı; sonra, tez danışmanlığımı üstlenip tezime eleştirileriyle yön verdiği, bana kürsüsünde huzurlu, özgür düşünce ortamında çalışmanın haklı gururunu yaşattığı için şükran ve minnetlerimi sunarım. Acemiliklerim karşısında gösterdiği hoşgörünün, ince düşünceliliğinin yarattığı hayranlıkla kendisine öykündüğümü bir kez daha yinelemek isterim. Tezimin tartışılmasına zaman ayırmada, engin bilgisi ile katkı yapmada cömertliğini hiçbir zaman esirgemeyen, bana gösterdiği yakınlık ve anlayış karşısında kendisine derin bir bağlılık duyduğum değerli hocam Prof. Dr. Oğuz ATALAY′a; tez konusunu belirlememde yönlendirmesi ve bazen saatlerce süren yeniliklere açık, yaratıcı ve öğretici bilimsel tartışmalarla güncel konulara ilişkin zengin sohbetler için değerli hocam Doç. Dr. Meral SUNGURTEKİN ÖZKAN′a teşekkür etmek yerine getirilmesi gereken önemli bir görev benim için. Tezimi iki kez okuyup yapıcı eleştirileri ile önemli katkılar sağlayan, önerileri ile bana yeni ufuklar açan değerli hocam Doç. Dr. Muhammet ÖZEKES′e minnettarım. Hocam, insanın değerine ve hayata dair zaman zaman unuttuğumuz pek çok konuda paylaştığı gözlemleri sayesinde durup düşünmemi, kendimi sorgulamamı sağlamış; bu sayede, çevremi daha dikkatli algılamama, bakmanın ötesinde görebilmeme vesile olmuştur. Üniversite birinci sınıftan itibaren beni hep teşvik eden, yönlendiren; fakülteye kabulümde desteğini hiç unutmayacağım değerli hocam Prof. Dr. Yusuf KARAKOÇ′a; tezin savunulmasından uzunca bir zaman geçse de, GieBen′de bulunduğum sırada çalışmanın yayımlanması gerekliliğine ilişkin teşvik ve desteği için değerli hocam Doç. Dr. Hanife ÖZTÜRK′e teşekkürlerimi sunuyorum. Öğrenciliğe adım attıktan itibaren desteğini hiç esirgemeyen, yakınında bulunmama* izin vererek kendisinden iyi bir hukukçu olmak adına çok şeyler öğrendiğim muhterem hocam Prof. Dr. Mahmut Tevfik BİRSEL′e ayrıca teşekkür etmek isterim. Tezin gerek yazımı gerekse yayına hazırlanmasında bazı konuları tartışmak içim kapılarını çaldığım değerli hocalarım Doç. Dr. Halûk KONURALP, Doç. Dr. Oruç Hami ŞENER, Yrd. Doç. Dr. Hakan ALBAŞ, Yrd. Doç. Dr. Vural SEVEN, Yrd. Doç. Dr. Muhlis ÖĞÜTÇÜ, Yrd. Doç. Dr. Mehmet Beşir ACABEY, Yrd. Doç. Dr. Kadir Emre GÖKYAYLA ve Yrd. Doç. Dr. Hasan PETEK, meselelere farklı pencerelerden bakabilmemi sağladıkları düşüncelerini paylaştılar. Yine, hocam Yrd. Doç. Dr. Cemile Demir GÖKYAYLA, Almanya′da bulunduğu dönemde bazı kaynakların fotokopilerinin çekilmesi zahmetine katlandı. Esirgemeyerek ayırdıkları değerli zamanlar için kendilerine teşekkürü bir borç bilirim. Beni kürsü kardeşi olarak gören ve kürsü terbiyesini edinmem için bitmek tükenmek bilmeyen sorularımı büyük bir içtenlikle yanıtlayan, bana yol gösteren Yrd. Doç. Dr. Mine AKKAN ve Arş. Gör. Bilgehan YEŞİLO-VA′ya müteşekkirim. Bana desteğini her zaman hissettiren, kütüphaneme her girişimde cilt cilt kitaplarını ve hukuk dergilerinin pek çoğunda makalelerini gördüğümde kendisini saygı ile andığım, aynı kentte yaşayıp kendisine ulaşmada diğer hukukçulara nazaran kendimi şanslı saydığım Av. Talih UYAR′a şükranlarımı sunuyorum. Ayrıca, 2004 yılında Alman Hukuku′ndaki gelişmeleri takip edebilmek için GieBen Üniversitesi Hukuk Fakültesi′nde çalışmama olanak sağlayan, misafirperverliğinden, yakınlığından ve bilim adamlığından derinden etkilendiğim hocam Prof. Dr. Wolf-Dietrich VVALKER′e bana birçok kapıyı açtığı ve beni desteklediği için teşekkür ederim. Dostluklarında pek de kolay bulunamayan ayrı bir tat bulduğum meslektaşlarım Arş. Gör. Ali Murat SEVİ ve Arş. Gör. Nüket Evrim SEVİ′ye teşekkür etmek gönül borcum. Kendisi ile hayatımı birleştirmeye hazırlandığım mutluluk ve neşe kaynağım Av. Ceren TEKİN, tezin yayın aşamasında yardım rica ettiğim hususları kılı kırk yararcasma gerçekleştirmiş, her şeyden önemlisi bana bir çok yönden büyük destek olmuştur. Ona teşekkür etmek boynumun borcu; iyi ki varsın, iyi ki varız demek mutlulukların en büyüğü... Bu çalışma, yetişmem için gece gündüz demeden çırpınan fedakar aileme ithaf edilmiştir. Emeklerini hiçbir zaman ödeyemeyeceğimin mahcubiyeti ile ancak sizlere minnettarım diyebiliyorum. Kitabın basımını gerçekleştiren Güncel Hukuk Yayınları sahibi Sayın Gürsel ŞENGÜN ile kitabın yayımlanmasında emeği geçen tüm mesai arkadaşlarına da teşekkürlerimi sunuyorum. Evrim ERİŞİR Bostanlı-İZMİR, 15.5.2007 GİRİŞ Hak arama hürriyeti, anayasamızda herkese tanınmış bir temel haktır (AY m. 36). Özel hukuk ilişkilerinden doğan hakların gerçekleşmesini talep eden herkes, devletin yargı organına başvurarak lehine hüküm verilmesini isteyebilir. Hak arama hürriyeti, herkese tanınan bir hak olmakla birlikte, hakkın sınırını, dava şartları oluşturmaktadır. Dava şartları eksikliği, hakkın gerçekleşmesi için devletten talepte bulunmaya engel olur. Davaya konu olan hakkın ya da hukuki ilişkinin esası hakkında inceleme yapabilmek için çok sayıda dava şartının varlığı aranmaktadır. Bunlar arasında önem sıralaması yapmak son derece güç olmakla beraber, kişi olma olgusu var olmadan ne yargılamadan ne mahkemeden ne de hak arama hürriyetinden söz etmek oldukça zordur. Medeni usûl hukuku bakımından, kişi olma olgusu kendisini taraf ehliyetinde gösterir. Biz de çalışmamızda dava Şartlarından birisi olan taraf ehliyetini incelemeye çalışacağız. Çalışmamızın başında taraf ehliyetine ilişkin genel bilgiler verilecektir. Bu çerçevede, öncelikle, taraf ehliyetinin önemi, taraf ehliyeti kavramı ve bu kavramın tarihsel gelişimi ortaya konacaktır. İkinci olarak, taraf ehliyetinin maddi hukuk ile ilişkisi hak ehliyeti kavramı ön planda tutularak değerlendirilecektir. Üçüncü olarak, taraf ehliyeti kavramı, birbirleri arasında ince nüanslar bulunan ve kavram seçiminde sıklıkla biri yerine öteki tercih edilen diğer usûli kavramlarla karşılaştırılacak, bu karşılaştırma yapılırken yeri geldiğinde söz konusu usûli kavramlar hakkında ayrıntılı açıklamalar yapılacaktır. Nihayet, çekişmesiz yargı, geçici hukuki korumalar ve davaya müdahale gibi taraf ehliyetinin özellik gösterdiği durumlar ile diğer yargılama alanları bu kapsamda değerlendirilecektir. İkinci bölümde, gerçek kişilerin taraf ehliyeti incelenecektir. Bu bölüm, hak ehliyeti göz önüne alınarak gerçek kişilerin taraf ehliyetini kazanması ve sona ermesi olmak üzere iki alt paragraftan oluşmaktadır. Gerçek kişilerin taraf ehliyetini kazanmasına ilişkin açıklamalarda, özellikle ceninin ve henüz ana rahmine düşmemiş varlıkların durumuna değinilecektir. Gerçek kişilerin taraf ehliyetinin sona ermesinde ise, ölümün davanın açılmasından önce, dava devam ederken ve hüküm verildikten sonra gerçekleşme- sine bağlı sonuçları, ayrı ayrı ele alınacaktır. Ölümün, davadan önce gerçekleşmesi incelenirken tarafın gösterilmesindeki hata ile tarafın değiştirilmesi arasındaki ayrıma temas edilecektir. Ayrıca, davanın ölenin mirasçıları ile sürdürülmesi sorunu, doktrin, Yargıtay uygulaması ve Alman Hukuku dikkate alınarak somutlaştırılacaktır. Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi durumunda mahkemenin ve tarafların yapması gerekenler, Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun 41. maddesindeki kısa düzenleme nedeniyle, miras hukukuna ilişkin ilke ve kurallar çerçevesinde değişik ihtimallere göre ayrıntılı olarak değerlendirilecektir. Burada, önemi nedeniyle boşanma ve evliliğin butlanı devam ederken taraflardan birinin ölmesi durumunda ortaya çıkacak usûl hukuku sorunlarına, Türk Medeni Kanunundaki yeni düzenlemeler ışığında çözümler aranacaktır. Üçüncü bölümün konusu, tüzel kişilerin ve tüzel kişiliği olmayan toplulukların taraf ehliyetidir. Bu bölümde ilk önce, tüzel kişilerin taraf ehliyetini kazanması ve sona ermesi birlikte ele alınacaktır. Daha sonra, tüzel kişilerin taraf ehliyetine ilişkin sorunlara, özel hukuk tüzel kişileri ve kamu hukuku tüzel kişileri ayrımı yapılarak yanıt aranmaya çalışılacaktır. Özel hukuk tüzel kişilerinden ortaklıklar, dernekler, vakıflar ve sendikaların taraf ehliyetini kazanması ve sona ermesinin yanında, zaman zaman birinci bölümde değindiğimiz taraf ehliyetine ilişkin somut örneklere de yer verilecektir. Nihayet, hukuk düzeninin kendisini kişi olarak kabul etmediği, ancak davadaki taraf konumlan oldukça tartışmalı olan kişi ve mal topluluklarına değinilecek; bunlardan, adi ortaklık, miras ortaklığı, iflâs masası, donatma iştiraki ve kat mülkiyeti birliğinin taraf ehliyetine yönelik açıklamalarda bulunulacaktır. Taraf ehliyeti kavramı orijin olmak üzere, medeni usûl hukukuna ait kurum, kural ve ilkelerin değerlendirileceği son bölümün ilk alt paragrafını, taraf ehliyetinin bir dava şartı olarak incelenmesi oluşturmaktadır. Bu çerçevede, dava şartları üzerinde kısaca durulduktan sonra, taraf ehliyetinin dava şartı niteliği, tüm dava şartlan içinde incelenme sırası, medeni usûl hukukuna hakim olan ilkeler göz önünde bulundurularak hakimin taraf ehliyetini incelemesi değerlendirilecektir. Ayrıca, taraf ehliyeti eksikliğinin, hâkim tarafından dikkate alınmasının yanında, taraflarca ileri sürülmesi ve taraf ehliyetinin incelendiği yargılamada tarafların taraf ehliyeti üzerinde durulacaktır. Bu alt paragraf altında son olarak, taraf ehliyetinin, kanun yollarının incelenebilirlik şartı olma özelliğine yer verilecektir. İkinci alt paragrafta ise taraf ehliyeti eksikliğinin tespiti ve ortaya çıkaracağı hukuki sonuçlar incelenecektir. Burada, taraf ehliyeti eksikliğinin tespiti ile taraf ehliyetinin varlığı hususunda hata edilerek esasa ilişkin bir karar verilmesi arasında ayrıma gidilecek, bu ayrım çerçevesinde ortaya çıkacak medeni usûl hukukuna yönelik çeşitli sorunlar tartışılacaktır. Çalışmamızın son kısmında, varılan sonuçlar değerlendirilecektir. İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 9 GİRİŞ 19 I. BÖLÜM TARAF EHLİYETİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER § 1. TARAF EHLİYETİNİN ÖNEMİ, TARAF EHLİYETİ KAVRAMI VE TARAF EHLİYETİNİN GELİŞİMİ , 23 A. TARAF EHLİYETİNİN ÖNEMİ 23 B. KAVRAM , 26 C. TANIM 29 D. TARAF EHLİYETİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 31 § 2. TARAF EHLİYETİNİN MADDİ HUKUK İLE İLİŞKİSİ 34 A. GENEL OLARAK 34 B. HAK EHLİYETİ KAVRAMI VE BU KONUDAKİ SINIRLAMALAR 35 I. Hak Ehliyeti Kavramı 35 II. Hak Ehliyetine Hukuk Düzenince Getirilen Sınırlamalar 40 C. HAK EHLİYETİ İLE TARAF EHLİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİ ..44 I. Genel Olarak 44 II. Sınırlamalar Bakımından 51 § 3. TARAF EHLİYETİ İLE İLGİLİ DİĞER USÛLİ KAVRAMLAR53 A. TARAF KAVRAMI 53 B. DAVA EHLİYETİ 57 C. SIFAT 62 D. DAVAYI TAKİP YETKİSİ 71 E. DAVA ARKADAŞLIĞI 90 § 4. TARAF EHLİYETİNİN ÖZELLİK GÖSTERDİĞİ DURUMLAR VE YARGILAMA ALANLARI 105 A. ÇEKİŞMESİZ YARGIDA 105 B. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALARDA 108 C. DAVAYA MÜDAHALEDE 112 II. BÖLÜM GERÇEK KİŞİLERİN TARAF EHLİYETİ § 1. GERÇEK KİŞİLERİN TARAF EHLİYETİNİ KAZANMASI ...115 A. GERÇEK KİŞİLERDE TARAF EHLİYETİNİN DOĞUMU 115 B. GERÇEK KİŞİLERİN DOĞUMDAN ÖNCEKİ TARAF EHLİYETİ 116 I. Ceninin Hak Ehliyeti 116 II. Ceninin Taraf Ehliyeti 118 III. Henüz Ana Rahmine Düşmemiş Olanların Hak ve Taraf Ehliyeti 121 § 2. GERÇEK KİŞİLERİN TARAF EHLİYETİNİN SONA ERMESİ 122 A. DAVA AÇILMADAN ÖNCE TARAFIN ÖLMESİ 123 I. Genel Olarak 123 II. Ölü Kimsenin Davasına Mirasçılar İle Devam Edilebilme Sorunu 124 1. Tarafın Gösterilmesindeki Hata ile Tarafın Değiştirilmesinin Birbirinden Ayırt Edilmesi 125 2. Konu İle İlgili Görüşler ve Değerlendirme 127 B. DAVA SIRASINDA TARAFIN ÖLMESİ 137 I. Genel Olarak 137 II. Tarafın Ölümü Üzerine Mahkemece Yapılması Gereken İşlemler 140 1. Mahkemenin Gerçek Kişinin Taraf Ehliyetinin Sona Erdiğinden Haberdar Olması 140 2. Dava Konusunun Mirasçıları İlgilendirmemesi 141 3. Dava Konusunun Mirasçıları İlgilendirmesi 142 a. Genel Olarak 142 b. Mirasçılardan Birinin ya da Birkaçının Yargılamaya Dahil Olmaması 151 c. Tereke Resmi Yöneticisi, Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi ve Tasfiye Memurunun Davadaki Taraf Konumu 153 d. Mirasın Reddinin Derdest Davaya Etkisi 159 e. Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun 41. Maddesine Göre Kayyım Atanması ve Hükmün Değerlendirilmesi 161 III. Boşanma ve Evliliğin İptali Davası Sürerken Taraflardan Birinin Ölmesi 167 1. Önceki Medeni Kanunun Düzenlemesi 167 2. Yeni Medeni Kanunun Düzenlemesi 170 3. Türk Medeni Kanunundaki Düzenlemenin Usûl Hukuku Yönünden Değerlendirilmesi 171 C. TARAFIN, İLK DERECE MAHKEMESİNDE HÜKÜM VERİLDİKTEN SONRA ÖLMESİ 177 I. Tarafın İlâm Kendisine Tebliğ Edilmeden Önce Ölmesi 177 II. Tarafın İlâm Kendisine Tebliğ Edildikten Sonra Ölmesi 182 III. BÖLÜM TÜZEL KİŞİLERİN VE TÜZEL KİŞİLİĞİ OLMAYAN TOPLULUKLARIN TARAF EHLİYETİ § 1. TÜZEL KİŞİLERİN TARAF EHLİYETİNİ KAZANMASI VE TARAF EHLİYETİNİN SONA ERMESİ 183 § 2. TÜZEL KİŞİLERİN TARAF EHLİYETİNE İLİŞKİN SORUNLAR 187 A. ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİLERİNİN TARAF EHLİYETİ 187 I. Ortaklıkların Taraf Ehİiyeti 187 1. Kuruluştan Önce 1-87 2. Kuruluştan Sonra 191 3. Sona Ermeden Sonra 193 4. Ticaret Ortaklıklarında Birleşmenin ve Nev′i Değiştirmenin Taraf Ehliyetine Etkisi 196 II. Dernek ve Vakıfların Taraf Ehliyeti 198 III. Sendikaların Taraf Ehliyeti 206 B. KAMU HUKUKU TÜZEL KİŞİLERİNİN TARAF EHLİYETİ 211 I. Genel Olarak 211 II. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun Davalardaki Taraf Konumu 213 § 3. TÜZEL KİŞİLİĞİ OLMAYAN TOPLULUKLARIN TARAF EHLİYETİ SORUNU 216 A. GENEL OLARAK 216 B. ADİ ORTAKLIK 219 C. MİRAS ORTAKLIĞI 227 D. İFLÂS MASASI 233 E. DONATMA İŞTİRAKİ 237 F. KAT MÜLKİYETİ BİRLİĞİ 240 IV. BOLUM TARAF EHLİYETİNİN İNCELENMESİ § 1. TARAF EHLİYETİNİN BİR DAVA ŞARTI OLARAK İNCELENMESİ 245 A. GENEL OLARAK DAVA ŞARTLARI 245 B. TARAF EHLİYETİ BİR DAVA ŞARTIDIR 248 C. TARAF EHLİYETİNİN BİR DAVA ŞARTI OLARAK İNCELENME SIRASI 249 D. HÂKİMİN TARAF EHLİYETİNİ KENDİLİĞİNDEN İNCELEMESİ 255 E. TARAF EHLİYETİNİN DOSYA ÜZERİNDEN İNCELENEBİLMESİ 262 F. TARAF EHLİYETİ EKSİKLİĞİNİN TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLMESİ 264 G. TARAFIN, TARAF EHLİYETİNİN İNCELENDİĞİ YARGILAMADA TARAF EHLİYETİ SORUNU 266 H. KANUN YOLLARINDA TARAF EHLİYETİNİN İNCELENMESİ 270 I. Kanun Yollarında İncelenebilirlik Şartı Olarak Taraf Ehliyeti 270 II. Taraf Ehliyeti Eksikliğinden Reddedilen Bir Davanın Temyiz İncelemesi 272 § 2. TARAF EHLİYETİ EKSİKLİĞİNİN TESPİTİ ve BU EKSİKLİĞİN SONUÇLARI 274 A. TARAF EHLİYETİ EKSİKLİĞİNİN TESPİTİ DURUMUNDA VERİLECEK KARAR 274 I. Kararın Hukuki Niteliği 274 II. İstisna: Taraf Ehliyetinin Çekişmeli Olduğu Bir Davada, Davanın Esastan Reddi 276 III. Ret Kararı Karşısında Yargılama Giderlerinden Sorumluluk 278 IV. Ret Kararına Karşı Başvurulabilecek Kanun Yolları 282 V. Ret Kararının Kesin Hüküm Etkisi 285 B. TARAF EHLİYETİ EKSİKLİĞİNİN TAMAMLANMASI 288 C. TARAF EHLİYETİ EKSİKLİĞİNİN TARAF USÛL İŞLEMLERİNE ETKİSİ 290 I. Genel Olarak 290 II. Taraf Ehliyetinin Kazanılma Anına Kadar Yapılan Taraf Usûl İşlemlerinin Geçerliliği Sorunu 291 D. TARAF EHLİYETİ EKSİKLİĞİNE RAĞMEN VERİLEN HÜKÜM (TARAF EHLİYETİNİN VARLIĞI HUSUSUNDA HATA) 293 I. Hükmün Hukuki Niteliği 293 II. Hükmün Temyizi ve Temyiz İncelemesi 297 III. Hükme Karşı Yargılamanın Yenilenmesi Yoluna Başvurulması 298 SONUÇ 303 BİBLİYOGRAFYA 311