Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Ekim (114)      Eylül (288)      Ağustos (64)      Temmuz (98)

Hukuki Mütalaalar

Hukuki Mütalaalar

- Vedat Kitapçılık

Sayfa Sayısı
:  
458
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2007
ISBN NO
:  
975-8875-87-7

130,00 TL











ÖNSÖZ Bu kitapta yer alan hukuki mütalâalar, kişiler ve kurumlar tara¬fından önüme getirilen olaylara ve bu olaylarla ilgili olarak yöneltilen yazılı sorulara ilişkin hukuki değerlendirme ve yanıtlarımdır. Objektif olarak ve bilimsel titizlikle hazırlanmış olan bu değer¬lendirme ve yanıtların, ilgili kişi ve kurumların arşivlerinde kalması yerine hukukçuların değerlendirme ve eleştirilerine sunulmasının daha doğru olacağını düşündüm. Kitapta yer alan 62 adet hukuki mütalâa, yüzü aşkın mütalâa arasından seçilmiştir. Bu seçimde, mütalâanın yaşayan hukukla her¬hangi bir bağlantısının kalıp kalmadığı hususu başlıca ölçütü oluş¬turmuştur. Kitabın son kısmında, Sermaye Piyasası Kanunu Değişikliği Ta¬sarıları ile Coğrafi İşaretlerin ve Geleneksel Özellikli Ürün Adlarının Korunmasına İlişkin Tasarı, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Türk Ticaret Kanunu′nun Yürürlük ve Uygulama Şekline İlişkin Kanun Tasarısı Taslağı hakkında resmi makamlara sunulan beş rapora da yer verilmiştir. Bu kitabımı, iyi insan ve çok değerli bilim adamı olan merhum hocam Ord. Prof. Dr. Halil Arslanlı′nm aziz anısına ithaf ediyo¬rum. Ayrıca, kitabın basıma hazırlanmasında büyük emeği geçen de¬ğerli sekreterim Naile Polat′a ve basım ve yayımını üstlenen Vedat Kitapevi sahibi Sayın Vedat Carbaş ile çalışanlarına teşekkür ede¬rim. Taksim - Gümüşsüyü Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu 19 Mart 2007 v İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V İÇİNDEKİLER VII [1] ANONİM ORTAKLIKTA ESAS SERMAYENİN 2/3′ÜNÜN KARŞILIKSIZ KALMASI Sermayenin 2/3′ünün karşılıksız kalması halinde yapılacak genel kurul toplantısında ne yolda ve hangi nisaba göre ka¬ rar alınabileceği • Genel kurulda sermayenin tamamlanma¬ sına veya 1/3 sermaye ile yetinmeye karar verilirse bunların nasıl gerçekleştirileceği • Şirketin halihazır durumu karşı¬ sında sermayenin tamamlanması dışında diğer bir sermaye artırımı şeklinin mümkün olup olmadığı • Esas sermaye 2/3 oranında azaltılıp, aynı zamanda azaltma ölçüsünde veya da¬ ha fazla artırıma gidilirse, tamamen ödenmemiş olan eski payların bedellerinin ödenmesinin gerekip gerekmeyeceği • Şirketin yapacağı hizmet karşılığı fatura kesip ortakların¬ dan para tahsil ederek durumunu düzeltmesinin mümkün olup olmadığı. [2] CARÃ� HESAP SÖZLEŞMESÃ� Bir câri hesap ilişkisinin varlığının kabul edilebilmesi için, câri hesap sözleşmesi olduğunun belirtilmesi yeterli olmayıp, hesabın her iki taraf için de alacak bakiyesi ve¬rebilmesi gerekir. • Bankaların "genel kredi mukavelena¬mesi" adlı tip sözleşmeleri, metninde cari hesaptan sözet-mesine rağmen bu tür bir sözleşme değildir; dolayısıyla, câri hesap hükümleri bu sözleşmelere uygulanamaz. [3] SEYAHAT ÇEKLERİ Seyahat çeklerinin niteliği • Türk Ceza Kanununa göre resmi evrakta sahtekârlık suçuna esas olabilecek bir çek sayılıp sayılamayacağı. f_ [4] ANONİM ŞİRKETİ TEMSİLE YETKİLİ OLMAYAN YÖNETİCİNİN ŞİRKET ADINA TAAHHÜDÜ Yöneticisi olduğu anonim şirketi temsile yetkili olmayan kişinin şirket adına girdiği taahhütlerin üçüncü kişinin fi¬ ilini taahhüt anlamına gelmesi • Taahhüdün gerçekleş- memesinin hukuki sonucu. 20 [5] ANASÖZLEŞMEDE ÜÇÜNCÜ KİŞİLER LEHİNE HİSSE TAAHHÜDÜ Anonim ortaklık anasözleşmesinde yer alan "... Kurucu ortaklardan İstanbul Bankasının şirketin kuruluşu tari¬ hindeki hisselerinin en az yarısı kadarını şirkete ortak ol¬ mak isteyen iktisadi devlet teşekkülleri ile bankalara ... devir..." taahhüdünün BK′nun 11 l/I. maddesi anlamında üçüncü kişi yararına sözleşme niteliğinde olduğu • Devir taahhüdünün kapsamı • Bankanın hisseleri hangi değer üzerinden devredebileceği • Devri zorunlu olan hisselerin bankaya inançlı bir işlemle emanet olarak bırakılmış ol¬ duğu kabul edildiğinde, bankanın, hisse bedeli yanında, üçüncü kişi lehine avans veya ödünç olarak ödediği hisse bedeli için faiz talebinde bulunabilip bulunamayacağı. 24 t6] KOLLEKTİF ŞİRKETE VERİLEN KREDİYE ORTAĞIN KEFALETİ Kollektif şirkete verilen kredi için ortakların müteselsil kefaletinin alınmasında hukuki yarar olup olmadığı. 29 t7] BANKANIN KREDİ LİMİTİNİN VE DİĞER LİMİTLERİNİN HESAPLANMASINDA "ÖDENMİŞ SERMAYE" KAVRAMI Hesap yılı içinde yapılan sermaye borcu ödemeleri ile ser¬ maye artırımı nedeniyle yine hesap yılı içinde ödenen yeni sermaye tutarının bankanın o yılki kredi limitleriyle diğer limitlerinin tesbitinde "ödenmiş sermaye" rakamına dahil edilebilip edilemeyeceği. 31 [8] POLİÇE "Görüldüğünde" vadeli poliçelerin muhataba "kabul" için ibrazlarının gerekmemesi nedeniyle ödememe protestosu¬ nun muhatap aleyhine bir sonuç doğurmayacağı ve dola¬ yısıyla T.C. Merkez Bankası′na bildirilmemesi gerektiği. 37 [9] ANONİM ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI ALIP SATMASI Anonim şirketin kendi paylarını ve paysenetlerini alıp sa¬ tabilmesi koşulları • Alım satım nedeniyle hesap dönemi sonu itibariyle yapılması zorunlu işlemler. 39 [10] TEMİNAT MEKTUBU VE İHTİYATİ TEDBİR Teminat mektupları üzerine yazılan "İşbu teminat mek¬ tubunun üzerine ihtiyati tedbir vazedilmiş olsa bile, talep halinde mektup bedelinin derhal ödeneceği" şeklinde bir kayıt konulmasının ′hukuken geçerli olup olmayacağı • Mektup bedelini ödeyen bankanın hukuki ve cezai so¬ rumluluğu. 43 [11] YÖNETİM KURULU ÜYELERÃ�NİN KÂR PAYİ HAKLARİ Yönetim kurulu üyelerinin kâr paylarının her hesap döne¬mindeki hizmet süreleri esas alınarak ve ilgili hesap döne¬mi bilançosunun genel kurulca onaylanmasını takiben öde- neceği • Kâr payı talep hakkının bilanço, kâr ve zarar hesabının genel kurulca onaylanmasıyla kesin bir alacak haline geleceği. 45 [12] MEVDUAT SERTÃ�FİKASİ Tanımı • Fiilen bankada bulunmayan mevduat için dü¬ zenlenen sertifika • Bankanın iyiniyetli üçüncü kişilere ve resmi mercilere, yönetimin bankaya karşı sorumluluğu • Sertifika üzerine yazılacak "faizsizdir" açıklamasıyla anapara ve peşin faizi için ayrı ayrı sertifika düzenlenme¬ si • Faiz sertifikasının kredi niteliğinde olmaması. 48 [13] SİGORTA ŞİRKETİNİN "YENİ SİGORTA MUAMELESİ YAPMAKTAN MEN EDİLMESİ" KARARİNİN ANLAMİ Sigorta şirketinin Ticaret Bakanlığı′nca "yeni sigorta mu¬amelesi yapmaktan men edilmiş olmasının" şirketin ken¬diliğinden ve doğrudan infisahını ve tasfiye edilmesini ge¬rektirmeyeceği • Şartları varsa 7397 sayılı SMK′nun 21′inci maddesine göre alman men kararının kaldırılabi¬leceği. 50 [14] YAT LİMANİNA TEKNE BAĞLAMA SÖZLEŞMESİ Yat limanına tekne bağlama sözleşmesinin Borçlar Kanu- nu′nun 463 vd. maddeleri hükümlerine tâbi vedia sözleş¬ mesi olduğu • Bu sözleşmeye anılan hükümler dışında BK.nun genel hükümlerinin ve bu arada 96 vd. maddeleri hükümlerinin de uygulanacağı • Vedia alanın kendisine tevdi edilmiş olan tekneyi basiretli bir tacir olarak muhafa¬ za etmek, korumak ve sözleşme hitamında vedia verene noksansız iade etmekle yükümlü olduğu ve aksi halde, ken¬ disine hiçbir kusurun isnadedilemeyeceğini isbat etmedik¬ çe, meydana gelen zararları tazminle yükümlü olacağı • Zararın miktarını isbat yükümlülüğünün davacıya ait olduğu. 56 [15] ACENTE Adi ortaklıkla kurulan acentelik ilişkisinde acentelik sıfa¬ tının ortaklara ait olacağı • Adi ortaklardan birinin veya hepsinin acente sıfatıyla ilişki kurduğu bir firmadan (acentelik ücreti dışında) ayrıca bir çıkar sağlaması acen¬ telik ilişkisinin ve TTK′nun 118′inci maddesinden kaynak¬ lanan inhisar borcunun ağır bir ihlâlini oluşturacağı. 62 [16] İMTİYAZLI PAYSAHİPLERİ KURULU KARARININ İPTALİ DAVASI İmtiyazlı paysahipleri kurulu kararının iptalinin veya ge¬ çersizliğinin tesbitinin dava edilebilmesine hukuki bir en¬ gel bulunmadığı • İptal veya geçersizliğin tesbiti davası¬ nın TTK′nun 381. maddesinde belirtilen kişiler ve organ¬ lar tarafından anonim ortaklık tüzel kişiliğine karşı açıla¬ bileceği • Ortaklığa karşı açılan iptal davasına imtiyazlı paysahiplerinin asli veya feri müdahil sıfatıyla katılabile¬ cekleri • "Davanın imtiyazlı paysahiplerine karşı açılma¬ sı gerektiği" görüşünü benimseyen Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararının eleştirisi. "" [17] SATICININ AYIPTAN DOĞAN SORUMLULUĞU Alıcının ayıptan doğan talep hakkının sözleşmeyle sınır¬ lanması • Alıcının ayıba ilişkin talep hakkının eser söz¬ leşmesi yaptığı yüklenici tarafından ileri sürülememesi. 73 [18] KOOPERATİFİN EHLİYETİ Kooperatifin ehliyetine ilişkin hükümlerin herhalde ana-sözleşmenin "Amaç-Konu" maddesinde yer almasının zo¬runlu olmadığı • Yönetim kurulunun görev ve yetkilerini belirleyen maddede yer alan "genel kuruldan yetki almak koşuluyla kooperatifin taşınmazlarını satabileceği" hük¬münün aynı zamanda kooperatifin ehliyetini de belirleyen hükümler niteliğinde olduğu • Genel kuruldan yetki alın¬ maksızın yapılan taşınmaz satışının geçersiz olacağı. 80 [19] BONO Türkiye′de ve yabancı dilde düzenlenerek yabancı kişiye verilen bononun geçerlilik koşulları • İngilizce bono anla¬ mına gelen "Promissory Note" ibaresinin senet metninde değil de, "başlıkta" yer alması • Metninde bono kelimesini veya yabancı dildeki karşılığı olan kelimeyi içermeyen se¬ nedin emre yazılı ödeme vaadi sayılması koşulları • "Pro¬ missory Note"un bir alelade taahhüt olarak geçerliliği. Gg [20] SERMAYE ARTİRİMİNİN KİŞİSEL ÇİKAR UĞRUNA ENGELLENMESİ / TAZMİNAT TALEBİ HAKKI Şirket bakımından gerekli olan sermaye artırımını kişisel çıkarları uğruna geciktiren tüzel kişi ortağın ve yönetim kurulundaki temsilci üyeler şirketin gecikme nedeniyle uğ¬radığı zararlardan sorumlu tutulup tutulamayacakları • Genel kurulda kullanılan olumlu veya olumsuz oy nede¬ niyle ortağın bir tazminat sorumluluğunun sözkonusu ol¬ maması • Bir ortağa ait isim ve marka hakkının kullanımı¬ nın bu ortağın şirketteki payının % 10′un altına düşmesi şartına bağlayan "isim ve marka sözleşmesi". 89 [21] İSKİ′NİN YER ALTİ SULARİ VE ATİK SULAR İÇİN ÜCRET TALEBİ HAKKI Temiz suyun abonelere sunulması ve atık suyun boşaltma mahalline ulaştırılması hizmetini götürmemiş olan İS-Kİ′nin yer altı suyu ve atık su için ücret talep edemeyeceği • Anayasa Mahkemesi′nin Belediye Gelirleri Kanunu′nun 97′nci maddesini iptal eden hükmü • 2560 sayılı İSKİ Ku¬ ruluş Kanunu′nda yer alan ve yer altı suları ile atık sular için ücret talebini abonelere hizmet götürülmüş olması şar¬ tına bağlayan hükmün kamu düzenine ilişkin olması nede¬ niyle, bunun aksini düzenleyen yönetmelik hükmü ile abonman sözleşmelerinin hukuken geçersiz olacağı. 96 [22] VEKİLİN MÜVEKKİLİNİ KENDİ BORCU İÇİN KEFİL YAPMASI Vekâletnamede kefil olunacak bedelin belirtilmemiş ol¬ ması kefaleti sakatlar mı? • Vekil kefil olabilme yetkisini bizatihi kendi borcu için kullanabilir mi? • Bu konuda özel yetki verilmesi mümkün ve şartmıdır? • Bir kimse¬ nin vekil sıfatıyla kefalet verdiği kendi borcunun miktarı¬ nın yüksek olması kefalet için özel yetki alınmasını gerek¬ tirir mi? • Vekilin kefalet yetkisini kendisinin üçüncü ki¬ şiye olan borcu için kullanması "vekilin bizatihi kendisiy¬ le sözleşme yapması" olarak nitelenebilir mi? Veya bu tür sözleşmeye ilişkin hükümler bu halde kıyasen uygulana¬ bilir mi? • Müvekkil ile vekil arasında karşılıklı ve içeriği aynı olan vekâletler alınıp verilmiş olmasının önemi • "Müşterek borçlu ve müteselsil kefil" olarak imzalayan kimse, kefil sıfatıyla sorumlu tutulamasa bile "müşterek borçlu" olarak sorumlu tutulabilir mi? JQ4 [23] BANKALARIN ÖZKAYNAK HESABINDA ÖDENMİŞ SERMAYE VE YEDEK AKÇELER 3182 sayılı Bankalar Kanunu′nun 3/6′ncı maddesine göre, bankaların özkaynağım oluşturan kalemlerden "ödenmiş sermaye"nin hesap dönemi sonu bilânçosuyla veya üçer aylık "hesap özetleri" ile tesbit edilebileceği; • Özkayna- ğın diğer kalemi olan "yedek akçelerin" ise, hesap dönemi kârı ile bağlantılı olduğundan, ancak genel kurul kararıy¬ la onanan hesap dönemi sonu bilânçosuyla tesbit edilebi¬ leceği ve bu nedenle genel kurulda onanmış en son yıl so¬ nu bilançosunda görülmeyen yedek akçe rakamının öz- kaynâk hesabında nazarı itibara alınamayacağı. 116 KOOPERATİFTEN İHRAÇ Kooperatifler Kanunu′nda ortağın ihracının 16′ncı ve 27′nci maddelerde ayrı ayrı düzenlendiği; 16′ncı maddede ortağın anasözleşmede belirtilen nedenlerle ve genel ku¬rul veya yönetim kurulu kararıyla çıkarılmasından 27′nci maddede ise, sermaye ve sair parasal yükümlülüklerini ödemeyen ortağın ortaklığının "kendiliğinden düşmesin¬den" sözedildiği; • 16/111. maddenin "ihraç kararına itira¬zın toplanacak ilk genel kurula götürülmesini" öngören hükmünün emredici nitelikte olduğu ve bu hükme aykırı ihraçların geçersiz olacağı; ayrıca, bu hükme aykırılığın ihraç karar ve işleminin afaki iyiniyete aykırı olması ve iptal edilebilirliği anlamına gelebileceği; • 27′nci madde¬nin "ortaklığın kendiliğinden düşeceği" şeklindeki ifadesi¬nin bir haşiv (gereksiz) bir ifade olduğu ve bu hükme göre de ortaklık sıfatının bir "karar" ile düşeceği; • İhracın ka¬rarla gerçekleştirilmesi bakımından 16′ncı ve 27′nci mad¬deye göre ihraç arasında bir fark bulunmadığı • Her iki madde arasındaki farkın ihraç nedeni, ihraç merasimi ve ihracın hukuki sonuçları bakımından sözkonusu olduğu. 119 [25] MARKAYA TECAVÜZ Türkiye′de süt mamulleriyle meşrubat ve diğer gıda türle¬rinde kullanılan ve 1975 yılından beri tescili olan "Pınar" markasının Almanya′da bir firma tarafından 1982 yılında et mamulleri için tescil ettirilmiş olması karşısında huku¬ken kimin, neler yapabileceği • 1883 Tarihli Paris Sözleş¬mesinin mük. 6′ncı maddesinin 3′üncü fıkrası hükmü. 129 [26] BANKA TEMİNAT MEKTUBU Hukuki niteliği • "İlk talepte kayıtsız ve şartsız ödeme" taahhüdünün anlamı • Bankanın sorumluluğu. 133 [27] TEK SATİCİLİK - HAKSİZ REKABET Tek satıcılık ilişkisinin tanımı • Üçüncü kişilerin tek satı¬cılık ilişkisine aykırı eylemlerinin haksız rekabet oluştur¬ması • Tek satıcılık ilişkisinin bir sözleşme olmasının ve ancak taraflarını bağlamasının bir haksız eylem olan hak¬sız rekabete hukuken engel oluşturamayacağı • Parazit ve¬ya asalak rekabet. 140 [28] KAMU KURUMLARİNİN MENKUL KİYMET VE DİĞER KIYMETLİ EVEAK İHRACI SURETİYLE BORÇLANABİLMELERİ Kamu Kurumlarının genel hükümlere ve Sermaye Piya¬sası Kanunu′na göre menkul kıymet ve diğer kıymetli ev¬rak ihracı imkânı • İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi¬nin (İSKİ′nin) durumu. [29] Dış TİCARET SERMAYE ŞİRKETÃ� ARACİLİĞİ İLE YAPILAN [by pass] İTHALÂT Dış Ticaret Sermaye Şirketleri aracılığıyla yapılan ithalâ¬tın özelliği • Bu tür (by pass) ithalâtta ithalâtçı sıfatının ve bu sıfattan kaynaklanan yetki ve sorumlulukların dış ticaret sermaye şirketine ait olduğu • Dış ticaret sermaye şirketi ile asıl ithalâtçı arasında yapılan ithalât sözleşme¬si hükümlerinin aracı bankayı bağlamaması • Dış Ticaret sermaye şirketince kabul edilen ve bankaca aval verilen yabancı ihracatçı poliçelerindeki kabul imzalarının dış ti¬caret sermaye şirketini temsile yetkili olmayan kimselere ait olduğu savının, ithalât konusu malların gümrükten çe¬kilmiş olmasının "icazet" anlamına gelmesi nedeniyle ge¬çersizliği. [30] HİZMET SÖZLEŞMESİ - HASILAT KİRASI Sözleşmenin türünün tarafların yazılı sözleşmeden anla¬şılan iradelerine göre belirlenmesi • Hasılat kirası ile hiz¬met sözleşmesi arasındaki fark • Maden Kanununun ön¬gördüğü ilgili bakanlık izni alınmaksızın ve kanunun ön¬gördüğü resmi merasime uyulmaksızın noter senediyle yapılan maden işletme ruhsatı devir sözleşmeleri ve vaad-lerinin geçersizliği • Bu konuda yapılacak kira vs. gibi kullandırma sözleşmelerinin de geçersiz olacağı • Buna karşılık, işletme ruhsatı sahibinin, üçüncü kişilerle yaptı¬ğı hizmet vs. (işgördürme) sözleşmelerinin geçerli olacağı • Hizmet sözleşmesinde olduğunun aksine hasılat kira- smda ve kiracının kiralayana karşı bağımsız olması; onunla emir ve talimat almak, denetimi altında olmak gi¬bi bir tâbiiyet ilişkisinin bulunmaması. 164 [31] KREDİ SÖZLEŞMESİ - MÜTESELSİL KEFALET Kredi ilişkisi sadece kredi sözleşmesiyle değil, resmi ma¬kamlarca düzenlenen belgelerde yer alan kararlarla da be¬lirlenmiş ise, tarafların bu kararlarla bağlı olacakları • Müteselsil kefalette kefilin borcunun "tâli" niteliği orta¬dan kalkmasına karşılık "fer′i" niteliğinin saklı kalacağı; yâni, müteselsil kefaletin asıl borcun kaderine tâbi olmak¬ta devam edeceği • Dolayısıyla, müteselsil kefilin de asıl borca ve borçluya ait derilerden yararlanacağı • Kefilin so¬rumluluğunun asıl borçlununkinden daha ağır olamaması. 173 [32] CEZAİ ŞART Cezai Şartın niteliği • Fahiş ve ahlâka (âdaba) aykırı ol¬ması • Cezai şartın "şimdilik" kaydıyla bir kısmının dava edilmiş olması halinde sözleşmede öngörülen cezai şart rakamının esas alınması gerektiği. 180 [33] VADESİ ERTESİ YILA SARKAN ALACAKLARIN [BONOLARIN] VERGİ USUL KANUNUNA GÖRE DEĞERLEMESİNDE UYGULANACAK FAİZ Alacak için işletilen iradi kapital faizinin esas alınması. 186 XVI [34] GENEL KURUL KARARİNİN İPTALİNE İLÃ�ŞKİN KESİN HÜKÜM Kesinleşmiş iptal kararının kural olarak geçmişe etkili ol¬ması • Kesin iptal hükmünün yönetim kurulu üyelerinin temsil yetkileri çerçevesinde üçüncü kişilerle yapmış olduk¬ları işlemlere etkisi • Seçimlerine ilişkin genel kurul kara- rı kesin hükümle iptal edilen yönetim kurulu üyelerinin şirketi temsilen iyiniyetli üçüncü kişilerle yaptıkları işlem¬lerin geçerliliği • Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu • Kesin hükmün, kesinleşmesi tarihinden itibaren tüm paysahiplerini, organları ve üçüncü kişileri bağlaması • Alacaklı bankanın teminatlarını iadesi koşullan. j§9 [35] İNŞAAT SÖZLEŞMESİ Eser sözleşmesinin herhangi bir tazminat ödenmeksizin "haklı nedenlerle" feshedilemeyeceği • Eser sözleşmesinin ifada gecikme (temerrüt) nedeniyle feshedilebileceği; bu¬nun için kusurun şart olmadığı • Hile kullanılarak yapıl¬mış olan eser sözleşmesinin BK′nun 31′inci maddesine göre feshedilebileceği ve hilenin bir haksız fiil olduğu ve bu ne¬denle uğranılan zararların talep edilebileceği • Eser sözleş¬mesi ile içerdiği tahkim şartının iki ayrı sözleşme niteliğin¬de olduğu • Ancak, bazı durumlarda esas sözleşmeyi geçer¬siz kılan nedenlerin tahkim şartını da kapsayabileceği • Tahkim şartı itirazı. j^-r [36] TEMİNAT MEKTUBU İnşaat yapımı ve satışı sözleşmelerinde satış bedelinin ge¬ri alınmasını garanti eden teminat mektupları • Bu mek¬tupların banka tarafından tazmin edilmesi koşulları • Garantinin kapsamı • Teminat mektubunun tazmini talebi icra yoluyla yapılırsa Banka icra inkâr tazminatına mahkum edilebilir mi? • inşaat yapım ve satış sözleşme¬ sinde yer alan cezai şart, yargılama giderleri vs.den ban¬ ka sorumlu tutulabilir mi? • Bankanın yazılı olarak veya teminat mektubunun iadesi suretiyle ibrası • İbranın hi¬ leyle alındığı iddiası (üçüncü kişinin hilesi) ve hilenin ih¬ barı zorunluluğu • Teminat mektubunun kaybedilmesi¬ nin içerdiği hakkın talebine engel oluşturmayacağı. 208 [36a] EK HUKUKİ MÜTALÂA 218 [37] POLİÇENİN YURT DİŞİNDA ZİYAİ Yurt dışında kaybolan ve ödeme yeri Mersin olan poliçele¬rin iptali • Poliçe bedelinin ödenmesindeki gecikme nede¬niyle sorumluluk. 221 [38] BANKA PAYI DEVRİ Bir holdingin paylarının tamamına sahip olan yönetim ku¬rulu üyelerinin şahsen sahibi oldukları banka paylarını hol¬dinge devretmelerinin 3182 sayılı Bankalar Kanunu′nun değişik 5′inci maddesindeki "izne" tâbi olup olmadığı. 223 [39] REHİNLİ ANONİM ORTAKLIK HİSSESİNİN PARAYA ÇEVİRİLMESİ Üzerinde rehin hakkı bulunan anonim ortaklık hisseleri¬nin paraya çevirilmesi yetkisinin sözleşmeyle rehinalana tamnabilmesi • Rehin hakkı sahibinin Kamu Ortaklığı İdaresi veya onun yerine geçen Özelleştirme idaresi olma¬sı halinde, paraya çevirmenin 4046 sayılı Özelleştirme Kanununa göre değil, rehin sözleşmesinin verdiği yetki çerçevesinde rehinalan tarafından (açık artırma, pazarlık yoluyla veya borsada) satılarak gerçekleştirilebileceği. 225 [40] SAHTE TALİMATA MÜSTENİDEN ÖDEME YAPAN BANKANİN MEVDUAT SAHİBİNE KARŞİ SORUMLULUĞU Sahte ödeme talimatı düzenleyen kişinin mevduat sahibi¬nin çalışanı olması, bankaca tanınması ve kendisine yazı¬lı talimat çerçevesinde ödemeler yapılmış olmasının ban¬kanın sorumluluğunu etkileyip etkilemeyeceği • Banka¬nın sorumluluğu • Sahte talimatı düzenleyen ve buna müsteniden bankadan para çekenin hukuki sorumluluğu. 228 XVIII [41] KAYITLI SERMAYE SİSTEMİNE GEÇİŞ VE KAYITLI SERMAYE TAVANİNİN ARTİRİLMASİNA İMTİYAZLİ PAYSAHİPLERİ KURULU KARARİ Kayıtlı sermaye sistemine geçilmesi ve kayıtlı sermaye ta¬ vanının yükseltilmesine ilişkin genel kurul kararı bir ser¬ maye artırımı kararı olmayıp anasözleşme değişikliği ka¬ rarı olduğu • Ancak, bu kararın imtiyazlı paysahiplerinin imtiyazlarını herhalde etkiler nitelikte olması nedeniyle, imtiyazlı paysahipleri kurulu (veya kurulları) kararı ile onanmadıkça infaz edilemeyeceği • Bu nedenle, Sermaye Piyasası Kurulu′nun Seri IV No.7 sayılı Tebliği′nin 6. maddesinin değiştirilmesi suretiyle, kayıtlı sermaye siste¬ mine geçiş ve kayıtlı sermaye tavanının yükseltilmesi için Kurul′a yapılan başvurularda anasözleşme değişikliği ka¬ rarıyla birlikte mevcut imtiyazlı paysahipleri kurulları¬ nın onama kararları da istenmesi gerektiği • Kayıtlı ser¬ maye tavanı içerisinde yönetim kurulu kararıyla yapıla¬ cak olan çıkarılmış sermaye artırımında TTK′nun 389′un- cu ve 391′inci maddeleri hükümlerinin uygulanmayacağı. 238 [42] KURUCU KÂR PAYİ Kuruculara anasözleşmeyle süreli ve süresiz (hayat boyu), mirasçılara intikâl edebilecek veya edemeyecek şekilde belli bir oranda kâr payı tanınabileceği • Bu kâr payının "kurucu intifa hakkı" olarak tamnabilmesi imkânı. 244 [43] YÖNETİM KURULU KARARLARİNİ VETO HAKKİ Yönetim kurulu kararlarının alınmasında bir üyeye veya başkana veto hakkı tanınmasının hukuken mümkün ol¬ maması • Bu konudaki alternatif çözümlerin sakıncalı yanları. 246 [44] DOLAYLI KREDİ SINIRI 4389 sayılı Bankalar Kanunu′nun Geçici 2′nci maddesinin "g" bendi hükmü uygulaması. 248 [45] GENEL KURUL KARARLARİNİN İPTALİ DAVASİ Dava açıldığı tarihte veya dava açıldıktan sonra paysahi-bi sıfatı sona ermiş bulunan kişinin açtığı iptal davasının sıfat yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiği • Yargıtay 11.Hukuk Dairesi ile öğretide baskın olan görüşe göre TTK′nun 381/1. maddesinde yer alan "karara muhalif ka¬larak keyfiyeti zapta geçirtmek" koşulunun hem genel ku¬rulda red oyu kullanılmış olmasının ve hem de alınan ka¬rara karşı (muhalif) olunduğunun toplantı tutanağına ge-çirtilmesinin (hattâ bazı kararlarda tutanağa yazılıp im¬zalanmasının) gerektiği şeklinde anlaşıldığı • Bir genel kurul kararının iptalinin dava edilmiş olmasının bu kara¬rın hüküm doğurmasına ve ilke olarak icrasına engel oluşturmadığı; bunun için TTK′nun 382. maddesine göre mahkemeden icranın ertelenmesi kararı alınması gerekti¬ği • Genel kurulda daha önce alınmış olan bir sermaye ar¬tırımı kararının iptalinin dava edilmiş olmasının aynı ko¬nuda yeni bir sermaye artırımı kararı alınabilmesine, hat¬tâ, halen dava konusu olan bir sermaye artırımı kararının yeni bir sermaye artırımı kararıyla ortadan kaldırılması¬na engel oluşturmadığı. [46] İPTALİ DAVA EDİLEN GENEL KURUL KARARİNİN İCRASI - HALKA AÇİLMADA ÖZEL DURUM Bir genel kurul kararının iptalinin dava edilmiş olmasının, bu kararın hüküm doğurmasına ve ilke olarak icrasına en¬gel oluşturmadığı; bunun için TTK′nun 382. maddesine gö¬re mahkemeden tehiri icra kararı alınması gerektiği • Hal¬ka açılma amaçlı sermaye artırımı kararlarının iptalinin veya geçersizliğinin tesbitinin dava edilmesinde, Sermaye Piyasası Kurulu ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının halka açılmayı engellemek yerine, halka açılan şirketin P′den fazla payına sahip ortaklarından, açılmış olan ip¬tal veya geçersizliğin tesbiti davasının olumlu sonuçlanma¬sı ve halkın elindeki hisse senetlerinin hükümsüz hale gel¬mesi ihtimaline karşı, "derhal yeterli miktarda sermaye ar¬tırımına gidecekleri ve çıkarılacak yeni hisse senetlerinin geçersiz kalan eskileri ile değiştireceklerine dair" bir ga¬ranti almalarının doğru olacağı. [47] SERMAYE ARTİRİM - İMTİYAZLİ PAYLAR Anasözleşmede bir kısım paylara tanınmış olan yönetim ve/veya denetim kuruluna aday gösterme hakkının bir im¬ tiyaz oluşturması • Genel kurul sermaye artırımına, im¬ tiyazlı paysahipleri dahil, tüm paysahiplerinin oybirliğiy¬ le karar vermiş olsa dahi, artırım kararının infaz edilebil¬ mesi (uygulanabilmesi) için ayrıca imtiyazlı paysahipleri¬ nin bu kararı onaylamalarının zorunlu olduğu. Aksi hal¬ de, artırım kararının infaz edilemeyeceği, yani askıda hü¬ kümsüz olacağı • Askıda hükümsüzlüğün herhangi bir süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebileceği gibi mahkeme¬ ce de re′sen gözönüne alınacağı • İmtiyazlı paysahipleri¬ nin önceki sermaye artırım kararlarında olumlu (veya olumsuz) oy kullanmış olmalarının sadece ilgili artırım kararı bakımından sonuç doğuracağı. 264 [48] BONO - TANZİM YERİ Keşidecinin imzasının yanında, ad ve soyadının altında yazılı olan "Ataköy 11. Kısım No. 21" adresinin tanzim ye¬ ri olarak kabul edilebilip edilemeyeceği. 269 [49] YÖNETİM VE DENETİM KURULU ÜYELERİNİN İBRASI İbranın anlamı • Açık ve örtülü (dolaylı) ibra • TTK′nda sadece örtülü (dolaylı) ibranın düzenlenmiş olmasının açık ibraya engel oluşturmadığı • İbranın kişi, konu ve zaman bakımından sınırlandırılmasına hukuki bir engel bulunmadığı • İbra için ilgili hesap döneminin bitmesinin beklenmesine gerek olmadığı. 272 [50] ANONİM ORTAKLIK [BANKA] PAYI ÜZERİNDE İNTİFA HAKKİ Anonim ortaklık (banka) payı üzerinde bir kişi lehine in¬tifa hakkı kurulması • Bankanın (üzerinde intifa hakkı bulunanlar dahil) tüm hisselerinin 4389 sayılı Bankalar Kanunu′nun 14/3. maddesine göre TMSF′na devrinin, da¬ha sonra BDDK tarafından diğer bir bankaya satılması¬nın ve nihayet hisseleri satılan bankanın satın alan ban¬ka ile birleştirilerek sona ermesinin, intifa hakkına etkisi • intifa hakkının ileri sürülebilmesi. 276 [51] BAYİLİK SÖZLEŞMESİ - GABİN - UYARLAMA TAŞINMAZ ÜZERİNDE İNTİFA HAKKI Bir tüzel kişi tacirinin bir sözleşmede gabin iddiasında bulunabilmesi şartları ve süresi • Sözleşmenin akdi sıra¬sında bilinen olaylara dayanılarak "uyarlama" talebinde bulunulamayacağı • İntifa hakkının kurulma amacı • İn¬tifa hakkının devredilemeyeceği, ancak kullanılmasının bir üçüncü kişiye bırakılabilmesinin mümkün olması • Sözleşmenin haklı nedenlerle feshi için öne sürülen ge¬ rekçelerden sadece birinin varlığının yeterli olması • İbra sözleşmesinin geciktirici şarta bağlanabileceği ve şartın gerçekleşmemesi halinde sözleşmenin baştan itibaren hü¬ kümsüz hale gelmesi. 281 [52] BANKA GENEL MÜDÜRÜ VE YÖNETÃ�M KURULU ÜYESİNİN İBRASI İbranın hukuki anlamı ve önceki ibraların geri alınama¬ması • TTK′nun 380′inci maddesindeki ibranın örtülü (do¬laylı) ibra olarak açık ve doğrudan ibradan farklı olduğu • Kanunen yönetim kurulu üyesi olan genel müdür aley¬ hine açılacak olan tazminat davasının, davacının zararı ve sorumlu olan kimseyi öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve herhalde zararı doğuran eylemin vukuu tarihinden iti¬ baren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağı. 301 [53] TEK SATICILIK İLİŞKİSİ Tek satıcılık sözleşmesinin varlığı koşulları • Geçerliliği¬nin yazılı şekle tâbi olmaması • Uzun yıllar süren ithalât-ihracat ilişkisinin tek satıcılık ilişkisi ile karıştırılmama¬sı gerektiği • Tek satıcılık ilişkisini sürekli ithalât-ihracat (alım-satım) ilişkisinden ayıran en önemli özelliğin, tek satıcının belli bir yerde veya bölgede satış hakkı tekeline sahip bulunması olduğu ve satış tekelinin fiili değil sade¬ce iradi olabileceği • Taraflar arasındaki uyuşmazlık uluslararası bir alım-satım ilişkisinden kaynaklanmış ol¬masına göre Türk Mahkemelerinin uluslararası yetkisini iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarının, yani HUMK′nun 9 ilâ 12. maddeleri hükümlerinin belirleyece¬ği • Buna göre, Türk Mahkemelerinin davaya bakmaya yetkili olmadığı • Taraflar arasındaki alım-satım ilişkisi yabancılık unsuru taşımasına göre, tarafların bu ilişkiye uygulanacak kanunu seçmemiş olmaları halinde uygula¬nacak hukukun MÖHUK′nun 24/11. maddesine göre belir¬leneceği. [53a] EK HUKUKİ MÜTALÂA Tek satıcılık ilişkisinin unsuru ve varlık şartı olan, belli bir yerde satış hakkı tekelinin "fiili" değil "iradi", yâni sözleş¬meye dayalı olabileceği • Sürekli alım-satım (ithalât-ihra-cat) iradesi ile satış hakkı tekeline ilişkin iradenin farklı şeyler olduğu • Centilmenlik anlaşmasının hukuki bağlayı¬cılığının bulunmaması • İthalât-ihracat ilişkisinin 12 yıl veya daha uzun bir süre devam etmiş olmasının tek satıcı¬lık ilişkisinin varlığının kabulü için tek başına yeterli ola¬mayacağı • Tek satıcılık sözleşmesinin ve tekel hakkının sıhhatinin yazılı şekle tâbi olmamasının, bunların mevcu¬diyetinin HUMK′na göre yazılı delille isbat edilmesi gereği¬ni ortadan kaldıramayacağı • Türkiye′ye sadece ihracat ya¬pan bir yabancı firmaya karşı 4054 sayılı RKK′nun 6′ncı maddesine göre işlem yapılabilmesinin hukuken mümkün bulunmadığı. [54] KARŞILAŞTIRMALI REKLAM - HAKSIZ REKABET Hakkında özel bir düzenleme bulunmayan karşılaştırmalı reklâmın Türk hukukunda da ilke olarak geçerli kabul edil¬diği • Bir reklâmın karşılaştırmalı reklâm olarak kabul edilebilmesinin şartları • Objektif olarak denetlenebilir bir XXIV bilgiyi içermeyen reklâmların karşılaştırmalı reklâm ola¬ rak kabul edilemeyeceği, ancak aldatıcı reklâm denetimine tâbi olduğu • Sübjektif bir beyan olan "en güzel boya" slo¬ ganının aldatıcı reklâm olarak kabul edilemeyeceği. 328 [55] ANONİM ORTAKLIĞA MAHKEMECE ATANAN KAYYIM Atanmasına ilişkin Sulh Hukuk Mahkemesi kararı kesin¬ leşmemiş olan kayyımın genel kurulu davetinin ve diğer işlemlerinin geçersizliği ve kayyımın sorumluluğu • Seçi¬ mine ilişkin genel kurul kararının geçersizliği kesinleşen bir yönetim kurulunun karar ve işlemlerinin geçersizliği ve üyelerin sorumluluğu • Anonim ortaklık yönetim kuru¬ luna tüzel kişi ortağı temsilen birden çok üye seçilmesini öngören anasözleşme hükmünün geçerliliği • Yönetim ku¬ ruluna aday gösterme imtiyazının genel kurul ve yönetim kurulu kararı ile ihlâlinin hukuki sonuçlar. 339 [56] ANONİM ORTAKLIKTA İKİ DENETÇİDEN BİRİNİN GENEL KURULU DAVET YETKİSİ - GENEL KURUL TOPLANTISININ İHTİYATİ TEDBİR KARARIYLA ÖNLENMESİ - SEÇİLMELERİNE DAİR GENEL KURUL KARARİ İPTAL EDÃ�LEN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN KARAR VE İŞLEMLERİNİN GEÇERLİLİĞİ - YÖNETİM KURULUNDA TOPLANTI YETERSAYISININ TOPLANTI SIRASINDA BOZULMASI VE BUNUN HUKUKİ SONUCU Şirketin iki denetçisinden birinin davet yetkisini tek başı¬ na kullanabilmesi şartları • Davet üzerine toplanacak olan genel kurulun engellenmesi için toplantıdan sonra alınabilecek hukuki önlemler • Seçilen yönetim kurulu üyelerinin ticaret siciline tescillerinin önlenmesi • Seçim¬ lerine ilişkin genel kurul kararı kesin hükümle iptal edi¬ len yönetim kurulu üyelerinin önceki işlem ve kararları¬ nın geçersizliği • Toplantı yetersayısı olmaksızın alman yönetim kurulu kararlarının geçersizliğinin (yokluğunun) tesbiti davası. 349 [57] ANONİM ORTAKLIK PAYLARI ÜZERİNDE REHİN HAKKİ KURULMASİ VE REHİN TAAHHÜDÜ Rehin Sözleşmesi ve taahhüdünün "Hissedarlar sözleşme-si"ne aykırılığı • Sözleşmeye aykırılığa uzunca bir süre ses çıkarılmamış olmasının aykırılığa zımni onay verildi¬ği anlamına gelip gelmeyeceği ve bu tür onayın yeterli olup olamayacağı • Lehine rehin hakkı kurulan ve rehin taahhüdünde bulunulan TMSF′nun bir kamu kurumu ol¬masının, hissedarlar sözleşmesinde yer alan rehin yasağı¬nın, rehin veren şirkete karşı ileri sürülebilmesine huku¬ki bir engel oluşturup oluşturmayacağı • Hissedarlar söz¬leşmesine aykırılığın hukuki sonucu ve ileri sürülmesi. [58] ANONİM ORTAKLIKTA İMTİYAZ HAKKI - TÜZEL KİŞİLERİN YÖNETİM KURULUNDA TEMSÃ�LÃ� Anonim ortaklıklarda imtiyazların kişilere değil, paylara tanınabileceği ve ancak bu takdirde geçerli olacağı • TTK′nun 312′nci maddesinin "tüzel kişilerin yönetim ku¬rullarında sadece bir üye ile temsil edilebileceklerine" iliş¬kin bu hükmünün emredici nitelikte olmadığı ve anasöz-leşmede bunun aksinin öngörülebileceği • Yönetim kurulu başkanı ve üyeleriyle ilgili olarak "şirketle muamele yap¬ma ve rekabet edebilme izni" konularında genel kurulda karar alınırken lehine izin verilen paysahiplerinin TTK′nun 374/1. maddesine göre oydan yoksun oldukları. [59] YÖNETİM KURULU KARARLARİ İÇİN ANASÖZLEŞMEDE ÖNGÖRÜLEN NİSAPLARA UYULMAMASI - YILLIK İŞ PLÂNI YÖNETİM KURULUNCA ONAYLANMAMİŞ OLAN MURAHHAS ÜYE VE GENEL MÜDÜRÜN YÜKÜMLÜLÜĞÜ Anasözleşmede öngörülen toplantı ve/veya karar nisapla¬rına aykırı olarak alman yönetim kurulu kararlarının ge¬çersiz olacağı • Şirketin iş plânının onaylanmasını haklı bir neden olmaksızın engelleyen üyenin sorumluluğu • iş plânı onaylanamamış olsa bile, murahhaslar ile genel mü¬ dürün şirketi basiretli bir yönetici olarak yönetmekle yü¬ kümlü oldukları. 368 [60] TEMİNAT MEKTUBU - TİCARÃ� DEFTERLERİN SADECE SAHİBİ ALEYHİNE DELİL OLMASI Bir ticari işletmenin (haddehanenin) işletme sorumluluğu kiralayanda kalmak üzere kiralanması • Kira sözleşmesi¬nin haklı nedenlerle feshi • Kiralayanın banka borçları¬nın banka teminat mektubu karşılığında üstlenilip öden¬mesi • Teminat mektubu ilişkisinin kural olarak bir ga¬ranti sözleşmesi niteliğinde olduğu • Garanti edilen iliş¬kisiyle garanti ilişkisinin farklı ilişkiler oldukları; örneğin para alacağı için öngörülen faizin garanti (teminat mektu¬bu) ilişkisi bakımından sözkonusu olmadığı gibi, teminat mektubunda yer alan "Tazmin talebi halinde tanzim tari¬hindeki TCMB döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası öde¬necektir" kaydının da sadece garanti sözleşmesinin taraf¬ları arasında geçerli olacağı • Mücerret bir ilişki olan ga¬ranti sözleşmesinin, garanti ettiği edimi oluşturan ilişkiyi ortadan kaldıran ve onun yerine geçen bir ilişki olmadığı • Her sözleşme gibi, garanti sözleşmesinin içeriği yorum¬ lanırken de, BK.nun 18/1. maddesinde belirtildiğe üzere, tarafların kullandıkları sözcüklere değil, "... onların haki¬ ki ve müşterek maksatlarına..." bakılması gerektiği • Usulüne uygun olarak tutulmamış ticari defterlerin yalnız sahibi lehine delil oluşturamayacakları. 373 [61] ÖN SÖZLEŞME - AYNEN İFA TALEBİ Anonim ortaklık hissesi ahm-satımma ilişkin esaslı un¬surları içermekle beraber, tarafların nihai sözleşmeyi bel¬li bir sürede imzalamalarını şart koşan bir ön sözleşmenin bağlayıcılığı • Haklı bir neden olmaksızın veya kötü ni¬yetli olarak nihai sözleşmeyi imzalamaktan kaçman satı¬cıya karşı, ön sözleşmeye dayanılarak yargıda (hakem mahkemesinde) aynen ifa talebinde bulunulabilip bulu-nulamayacağı • Aynen ifaya hükmedildiği tardirde Türk hukukuna göre aynen ifanın nasıl sağlanabileceği • Satı¬ cının sözleşme konusu hisseleri üçüncü kişilere devretme¬ sinin ihtiyati tedbir kararı yoluyla engellenmesi. 384 [62] SERMAYE PİYASASİ KANUNU DEĞİŞİKLİK TASARİSİ HAKKİNDA RAPOR 405 [63] SERMAYE PİYASASİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TASARI HAKKINDA RAPOR 410 [64] "COĞRAFİ İŞARETLERİN VE GELENEKSEL ÖZELLİKLİ ÜRÜN ADLARININ KORUNMASI HAKKİNDA KANUN TASARİSİ TASLAĞPNA İLİŞKİN RAPOR 422 [65] TÜRK TİCARET KANUNUNUN YÜRÜRLÜĞÜ VE UYGULAMA ŞEKLÃ� HAKKİNDA KANUN TASARİSİ TASLAĞI İLE GEREKÇELERİNE DAİR DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER 432 TÜRK TİCARET KANUNU TASARISI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME 435