Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Eylül (188)      Ağustos (69)      Temmuz (109)      Haziran (79)

Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda İşlenme Eserler

Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda İşlenme Eserler



Sayfa Sayısı
:  
195
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2003
ISBN NO
:  
975-295-258-5

22,00 TL









ÖNSÖZ



Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Hukuk Ana bilim dalı, Özel Hukuk bilim dalı bölümünde yüksek lisans tezi olarak hazırlanmış olan \\\" Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda İşlenme Eserler\\\" adlı bu çalışma 3 Temmuz 2003 tarihinde Prof. Dr. O. Gökhan Antalya, Prof. Dr. Ferit Hakan Baykalve Yrd.Doç.Dr. Tamer Pefcdinçer\\\′den oluşan jüri önünde savunularak oybirliğiyle başarılı bulunmuştur.

Çalışma basına girmeden önce sayın jüri üyelerinin önerileri dikkate alınarak bazı eklemeler ve değişiklikler yapılmış olmakla beraber, tezin ana çatısı değiştirilmemiştir.

Tez ile ilgili çalışmalarım esnasmda yardımını esirgemeyen hocam Prof. Dr. O. Gökhan Antalya\\\′ya şükranlarımı sunarım. Aynı şekilde tezin hazırlanması aşamasında yarattığı çalışma ortamı ve hukuki meselelerdeki bakış açısı sayesinde ufkumu genişleten çok değerli ve ilkeli hukukçu Av. Murat Atım\\\′a ve sevgili eşi Av. Aysın Atım\\\′a teşekkürü bir borç bilirim. Yine tezin gerek savunma öncesinde gerekse kitap haline getirilmesi aşamasında görüş ve eleştirilerinden yararlandığım ve tezi baştan sona okuyup hatalarımı görmemi sağlayan çalışma arkadaşım Av. Seda Gümüş\\\′e, sevgili ağabeyim İsparta Senirkent Cumhuriyet Savcısı Cahit Erdil\\\′e, Atım Hukuk Bürosu çalışanları Nurşen Yılmaz ve Şeref Us-lu\\\′ya, arkadaşım Av, Taylan Büyükkalkan\\\′a ve bugüne gelmemde en büyük pay sahibi olan aileme şükranlarımı sunarım.

Nihayet tezin yaymlanmasındaki katkılarından dolayı Beta yayınevi çalışanları ve sayın Rahmi Ankan\\\′a ve Yeter Şahin\\\′e teşekkür ederim.

İstanbul, Ağustos 2003

Av. Engin ERDİL







\\\\

GİRİŞ

Bu yüksek lisans tez çalışmasında, \\\" Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda İşlenme Eserler\\\" incelenmiştir.

İşlenme eserlere ilişkin hükümler, bir yandan Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\\\′nda, diğer yandan uluslararası anlaşmalarda ve hukuk düzenlemelerinde yer almıştır. Gerek Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gerekse bu konudaki uluslararası anlaşmalar ve hukuk düzenlemeleri uzun bir zamandan beri yürürlükte olmalarına ve uygulanmalarına rağmen ve Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku kapsamında, özellikle sayısal açıdan, fevkalade geniş bir alanı kapsamalarına rağmen, işlenme eserler konusunda , yok denecek kadar az monografik çalışmanın olması üzüntü vericidir. İşlenme eserlerle ilgili çalışmaların azlığı, bizi, bu konuda çalışmaya sevk etmiştir.

Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, genel olarak Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunun tarihi gelişimi, fikir ve sanat eseri kavramı, eser türleri incelenmiştir. Bu bölümde çalışmamamızın kapsamını aşmamak açısından genel olarak temel bilgiler verilmiş, ayrıntılı inceleme yapılmamıştır.

İkinci bölümde, işlenme eser kavramı ve işlenme eserin unsurları incelenmiştir. İşlenme eser ile alelade işlenme arasındaki farka değinilirken, işlenme eserin unsurları FSEK\\\′te belirtilen unsurlar ve diğer unsurlar olarak ayrı ayrı incelenmiştir.

Üçüncü bölümde, işlenme eser türleri ve işlenme eser sahipliği ve işlenme eser sahibinin hakları konuları incelenmiştir. İşlenme eser türlerinin sayısal açıdan fazlalığı nedeniyle önce Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\\\′nda tadadi olarak yer alan işlenme eser türleri incelenmiş, daha sonra işleme eser örnekleri üzerinde durulmuştur. İşlenme eserler asıl esere bağımlı bir eser türü olduğundan işlenme eserin sahibinin kim olduğu, başka bir deyişle işleme eser sahipliği türleri üzerinde durulmuş, işlenme eseri yaratanın başkası olmasına rağmen işleme eser sahibi sayılabilecekler incelenmiş ve genel olarak işlenme eser sahipliğinin tespitinde yol gösterici karineler ele alınmıştır. Daha sonra işlenme eser sahibinin haklan incelenmiştir.


Dördüncü bölümde, İşleme hakkı, işleme hakkının devri, işleme hakkı üzerindeki hukuki işlemler ve işleme hakkının sınırlandırılması ele alınmıştır. İşleme hakkı eser sahibinin mali haklarının bir türü olduğundan mali hak kavramı üzerinde durulmuştur. Daha sonra işleme hakkı üzerindeki hukuki işlemlere değinildikten sonra işleme hakkının devrine ilişkin sözleşme Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve Borçlar Ka-nunu\\\′nun yayın sözleşmesine ilişkin hükümleri göz önünde tutularak ayrıntılı olarak ele alınmış , sözleşmenin tarafları, hukuki niteliği, unsurları, sona erme sebepleri incelenmiştir. Yine işleme hakkının lisans sözleşmelerine konu olup olmayacağı tartışılmıştır. İşleme hakkının sınırlandırılması ise süre, kamusal mülahazalar ve kişisel mülahazalar yönünden irdelenmiştir.

Beşinci bölümde, işleme hakkının ve işleme eserin korunması incelenmiş, işleme hakkının ve işlenme eser üzerindeki hakların ihlali halinde hukuki korunma imkanı sağlayan hukuk ve ceza davaları türleri ve diğer hukuki korunma türleri incelenmiştir.

İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR
GİRİŞ

İÇİNDEKİLER

Sayfa No
V
XIII
1



BtRİNCt BÖLÜM
FİKİR VE SANAT ESERLERİ HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ, FİKİR VE SANAT ESERİ KAVRAMI VE ESER TÜRLERİ



§. 1. Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunun Tarihi Gelişimi 3
I. Ulusal Hukuk Düzenlemeleri Yönünden 3
A. İlk ve Ortaçağ 3
B. İmtiyazlar Dönemi 4
C. Ulusal Kanunlar Dönemi 6
1. İngÜtere 6
2. Fransa 6
3. Almanya 7
4. İsviçre 7
5. Diğer Ülkeler 7
D. Türk Hukukundaki Gelişim 7
II. Uluslararası Hukuk Düzenlemeleri Yönünden 10
A.Bern Sözleşmesi 11
B. Amerikan Kıtasındaki Sözleşmeler 12
C. Dünya Telif Haklan Sözleşmesi 12
D. WIPO-Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı Fikri Haklar Anlaşması 12
E. Dünya Ticaret Örgütü(WTO)-Sahte Mal Ticareti Dahil Ticaretle
Bağlantılı Fikri Mülkiyet Haklan AnlaşmasıCTRİPS) 13
F. Diğer Sözleşmeler 14
§. 2. Fikir ve Sanat Eseri Kavramı ve Eser Türleri 15
I. Eserin Tanımı 15







II. Eserin Unsurları 16
A. Sübjektif Unsur(Esasa İlişkin Şart) 16
B. Objeküf Unsur(Şekle İlişkin Şart) 18
III. Eser Türleri 19
A. İlim ve Edebiyat Eserleri 20
1. Dil ve Yazı İle İfade Olunan Eserler 20
2. Sözsüz Sahne Eserleri 23
3. Teknik ve Bilimsel Fotoğraflar.Resimler, Maketler,
Tasarımlar ve Projeler 24
B. Musiki Eserleri 26
C. Güzel Sanat Eserleri 28
1. Mimarlık Eserleri 30
2. Fotografık Eserler ve Slaytlar 30
3. Grafik Eserler 32
4.Tiplemeler 32
D. Sinema Eserleri 33
E. İşlenme Eserler 36

İKİNCİ BÖLÜM
İŞLENME ESER KAVRAMI VE İŞLENME ESERİN UNSURLARI

. 3. İşlenme Eser Kavramı ve İşlenme Eserin Unsurları 37
I. İşlenme Eser Kavramı 37
A. Genel Olarak 37
B. Alelade İşlenme- İşlenme Eser Ayırımı 39
II. İşlenme Eserin Unsurları 40
A. Genel Olarak 40
B. FSEK\\\′te Yer Alan Unsurlar 42
1. Asıl Eserden Bağımsız Olmama 42
2. İşleyenin Hususiyetini Taşıma 44
3. İstifade Edilen Eser Sahibinin Haklarına Zarar Getirmeme 46
C. Diğer Unsurlar 46
1. Asıl Eserde Aynı Kategoride Yer Alma 46
2. Asıl Eser Sahibinin İzninin Gerekmemesi 49
3. FSEK m.6\\\′da Belirtilen İşlenme Türleri Arasında
Yer Almanın Gerekli Olmaması 50
4. Asıl Eserle Olan İlişkinin Belirtilmesi 50





ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞLENME ESER TÜRLERİ VE İŞLENME ESER SAHİPLİĞİ

İ.4. İşlenme Eser Türleri. 51
I. Genel Olarak 51
II. FSEK\\\′te Yer Alan İşlenme Eser Türleri 53
A. Tercümeler 53
1. Tercüme Kavramı 53
2. Tarihi Gelişim 54
3. Tercümenin Önemi 56
4. Tercümenin Mahiyeti 56
B. Dil İle İfade Olunan Eserin Başka İşlenmeleri 60
C. Film Haline Getirme 60
D. Musiki Aranjman ve Tertipleri 62
E. Güzel Sanat Eserlerinin Bir Şekilden Diğer Şekillere Sokulması 62
F. Külliyat 64
G. Seçme ve Toplama(Derleme) Eserler Tertibi 65
H. Editio Princeps 67
İ. Başkasına Ait Eserin İzah ve Şerhi Yahut Kısaltılması 69
J. Bilgisayar Programlarının Uyarlanması, Düzenlenmesi
veya Herhangi Bir Değişim Yapılması 70
K. Veri Tabanları 72
1. Tanımı ve Özellikleri 72
2. Veri Tabanlarında Aranacak Hususiyet 74
3. Veri Tabanları ile İlgili Olarak Uluslararası Hukuk Düzenlemeleri 75
4. Veri Tabanlarının Hukuki Niteliği 76
I. 5. İşlenme Eser Sahipliği 77
I. Genel Olarak 77
II. İşlenme Eser Sahipliği Türleri 78
A. Gerçek Kişinin İşlenme Eser Sahipliği 78
B. Birden Fazla Kişinin İşlenme Eser Sahipliği 79
1. Müşterek İşlenme Eser Sahipliği 79
2. İştirak Halinde İşlenme Eser Sahipliği 80
C. İşlenme Eser Sahibi Sayılanlar 82
1. İşverenin İşlenme Eser Sahipliği 82
2. Tüzel Kişilerin İşlenme Eser Sahipliği 85
III. İşlenme Eser Sahibinin Tespitinde Karineler 86
§. 6. İşlenme Eser Sahibinin Hakları 87


I. Genel Olarak 87
II. İşlenme Eser sahibinin Hakkının Hukuki Niteliği 88

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İŞLEME HAKKI, İŞLEME HAKKI ÜZERİNDEKİ HUKUKİ İŞLEMLER VE İŞLEME HAKKININ SINIRLANDIRILMASI



§. 7. İşleme Hakkı 91
I. Mali Hak Kavramı. 91
II. İşleme Hakkı 93
III. İşleme Hakkı Üzerindeki Hukuki İşlemler 95
A. İşleme Hakkının Sözleşmeyle Devri 95
1. İşleme Hakkının Devrinin Taahhüt Edilmesi 95
2. İşleme Hakkmm Devri Sözleşmesi 97
a. Genel Olarak 97
b. İşleme Hakkının Devri Sözleşmesinin Unsurları 97
aa. Sözleşmenin Tanımı 97
bb. İşleme Hakkının Devri Sözleşmesinin Konusu ve Kapsamı ..97
cc. İşleme Hakkının Devri Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 102
aaa. Rızai Bir Sözleşme Olması 102
bbb. Kişiliğe Bağlı Bir Sözleşme Olması 102
ccc. Tam İki tarafa Borç Yükleyen Bir Sözleşme Olması ..103
ddd. İş Görme Sözleşmelerinden Olması 103
eee. Şekle Bağlı Bir Sözleşme Olması 103
dd. Sözleşmenin Tarafları 103
aaa. Devreden 103
bbb. Devralan 105
ee. Sözleşmenin Şekli 106
ff. Tarafların Hak ve Borçlan 110
aaa. Devredenin Hak ve Borçlan 111
i. Devredenin Borçlan 111
ia. İşleme hakkını Devretme Borcu 111
ib. İşlenecek Eseri Teslim Etme Borcu 111
ic. Hakkın Varlığını Tekeffül Borcu 112
ii. Devredenin Haklan 113
iia. Kararlaştınlan Bedeli İsteme Hakkı 113
iib. İşlenme Eserde Düzeltme Yapma Hakkı ....115
bbb. Devralanın Hak ve Borçlan 115
i. Devralanın Borçlan 115

XI


la. Eseri İşleme Borcu 115
1b. İşi Bizzat Yapma Borcu 117
1c. Kararlaştırılan Bedeli Ödeme Borcu 117
İd. Eser Sahibine ve esere zarar
Vermeme Borcu 118
ii. Devralanın Haklan 118
ila işleme Hakkını Kullanmak 118
iib. Eserin İşlenmek Üzere Kendisine
Teslimini İsteme 118
gg. İşleme Hakkının Devri Sözleşmesinin Sona Ermesi 119
aaa. Sözleşmenin Kendiliğinden Sona Erme Halleri..... 119
i. İşlenecek Eserin Kusur Bulunmaksızın
Zayi Olması 119
il. Eser Sahibinin Şahsına Bağlı Sebeplerle,
Eseri tamamlamasının İmkansız Hale Gelmesi ....119 ili. Devralanın Şahsına Bağlı Sebeplerle İşlemeyi Tamamlamasının İmkansız
Hale Gelmesi 120
iv. Sözleşmede Kararlaştırılan Sürenin Dolması 120
v. Koruma Sürelerinin Dolması 121
bbb. Sözleşmenin Tek taraflı Fesih İle
Sona Erme Halleri 121
i. Devralanın İşlemeyi Geciktirmesi Halinde
Eser sahibinin Cayma Hakkını Kullanması 121
ii. İşlemenin Eser Sahibinin Şöhret ve İtlbannı
Ağır Şekilde Haleldar Etmesi 123
3. İşleme Hakkının Lisans Sözleşmelerine Konu Olması 123
B. İşleme Hakkının Miras Yoluyla İntikali 127
§. 8. İşleme Hakkının Sınırlandırılma»! 129
I. Genel Olarak 129
II. İşleme Hakkının Süre Yönünden Smırlandınlması 130
A. Gerçek Kişi Eser sahipliği Yönünden 132
B. Tüzel Kişi Eser Sahipliği Yönünden 134
III. İşleme Hakkının Kamu Yararına, Genel Menfaat Gerekçesiyle
Sınırlandırılması - 135
A. Mevzuat ve İçtihatlar 135
B. Söz ve Nutuklar 137
C. İktibas Serbestisi 139
IV. İşleme Hakkının Şahsi İhtiyaç Mülahazasıyla Smırlandınlması 145

//■



BEŞİNCİ BÖLÜM
İŞLENME ESERİN VE İŞLEME HAKKININ KORUNMASI

§. 9. İşlenme Eserin ve İşleme Hakkının Korunması 147
I. Genel Olarak 147
II. Korunmanın Başlangıcı 148
III. Korunma Yollan 149
A. Dava Çeşitleri 149
1. Hukuk Davaları 149
a. Tecavüzün Refi Davası 149
aa. Davanın Şartlan 149
bb. Davanın Konusu 150
aaa. Manevi Haklara Tecavüz Halinde 150
bbb. Mali Haklara Tecavüz Halinde 151
i. FSEKm.68/II uyannca İmha 152
ii. FSEK m.68/11 uyannca Yasadışı Nüshalann
Mülkiyetinin Eser Sahibine Geçirilmesi 153
iÜ. FSEK m.68 uyannca \\\"mutad bedelin üç katı\\\"
talebi 153
cc. Davanın Taraflan 157
aaa. Davacılar 157
i. Manevi Haklara Tecavüz Halinde 157
ii. Mali Haklara Tecavüz Halinde 158
b. Tecavüzün Men\\\′i Davası 159
aa.Genel Olarak 159
bb. Davanın Hukuki Niteliği 160
cc. Davanın Şartlan 160
dd. Davanın Taraflan 161
ee. Dava Sonucunda Mahkemece Verilecek Karar 161
c. Tazminat Davalan 162
aa. Manevi Haklara Tecavüz Halinde 162
bb. Mali Haklara Tecavüz Halinde 164
d. Davalının Elde Ettiği Kazancı İade Davası 165
e. İşlenme Eser Sahipliğinin Tespiti Davası 167
B. Hukuk Davalannda Yetkili ve Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı 168
1. Yetkili Mahkeme 168
2. Görevli Mahkeme 169
3. Zamanaşımı 169
C. Ceza Davalan 171
1. Manevi Haklara Karşı İşlenen Suçlar 171

xin
2. Mali Haklara Karşı İşlenen Suçlar 173
3. Diğer Suçlar 175
4. Fail 177
5. Manevi Unsur 177
6. Koğuşturma 177
7. Ceza Davalannda Yetkili ve Görevli Mahkeme 178
D. Hukuk ve Ceza Davalannda Müşterek Hükümler 178
1. İspat 178
2. İhüyati Tedbirler 179
3. Gümrüklerde El Koyma 181
4. Hükmün İlanı 182
5. Zabıt, Müsadere ve İmha 182
SONUÇ 183
KAYNAKÇA 189