Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Mart (145)      Şubat (207)      Ocak (115)      Aralık (118)

Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku

Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku



Sayfa Sayısı
:  
898
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2008
ISBN NO
:  
978-9944-265-68-3

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ÖNSÖZ Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku′nun cezbedici gücü, akademik çalışmalara başladığımdan bu yana, üzerimdeki etkisini gitgide arttırarak devam ettirdi. Kitap, bu durumun ürünüdür. Kitabın amacı, sâdece, okuyuculara, öğrencilere ve keza uygulamacılara konunun iç ilişkilerini ve ayrıntılarını göstermek değil, özellikle, okumaya zaman bulabilenlere, Fikir ve Sanat Esereri Hukuku′nun entellektüel alandaki talepleriyle kültürel ve hukukî zenginliği hususlarında bir fikir verebilmek bakımından vâsıta olabilmektir. Ülkemizde, bir çok hukukçu, bu alanın cazibesi ve ekonomik önemi konusunda yeterli fikre sahip değildir. Gayrimaddî mallar üzerindeki hakları içeren bir hukuk alanı olarak, Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, bilim ve edebiyat, güzel sanatlar, müzik ve sinema eserlerinin değerlendirilmesin-de(semerelendirilmesinde) hukukî temelleri teşkil etmektedir. Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, her şeyden önce, eser sahibinin, yani bir eserin yaratıcısının hukukudur; onun yaratıcı faaliyetinin sonuçlarının hukuken tanınmasının kaynağıdır. Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, bu yönü sebebiyle, aynı zamanda eser sahibinin bu sıfatla sahip olduğu kişilik haklarını ve gayrimaddî mallar üzerindeki haklarını ifade eder; geniş kapsamlı bir "hâkimiyet hukuku" olarak, eseri yaratan kimsenin şahsiyetiyle ayrılmayacak şekilde bağlılık içindedir; işte bunun sonucunda da, semerelendirilmesi söz konusu haklarla ilgili olarak, çoğu zaman bunların çeşitli sözleşmeler yapılarak üçüncü kişilere bırakılması icap eder. Eser sahibinin, bu noktada özel korunmaya ihtiyacı vardır ki, böyle bir koruma da çeşitli meslek birliklerinin kurulmasını gerektirir. Kitapta, eser ve komşu hak sahiplerinin hakları, ilgili sözleşmeler ve meslek birliklerinin hukuku üzerinde, imkân nispetinde geniş bilgi verilmeye çalışılmıştır. Burada, ayrıca, kitabın tamamlanmasında çok uzun süren çalışmaların en verimli şekilde gerçekleştirilebilmesini mümkün kılan çok büyük ve çok değerli yardımları için, meslektaşlarım ve arkadaşlarım Prof. Dr. Michael R. Will ve Prof. Dr. Wolfgang Hromadka′ya., keza zengin kaynaklarını ya- rarlanmama açan Max-Planck Institut(München) idarecilerine kalpten teşekkürlerimi ifade ediyorum. Kitabın sayfa düzenini, Sayın Sibel Işık′a ve basının en kısa sürede ve en iyi şekilde tamamlanmasını kadim dostum Turhan Polat′a borçluyum. Ankara, 22.10.2008 Fırat Öztan GİRİŞ FİKRÎ HAKLAR A. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, fikir ve sanat alanında göste rilen faaliyetler sonucu yaratılan eserler dolayısıyla husule gelen hu kukî ilişkileri düzenlemektedir; asıl amacı, eser sahiplerinin yaratıcı yönününü korumaktır. Bunun için de, Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, ister istemez, bu yaratıcı faaliyetlerin sonuçlarıyla bağlantılıdır: Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku′nun konusu, şahsın yaratıcı fikrî(mânevî, zihinsel) yönünden kaynaklanıp gelişen ilim ve edebiyat, müzik, güzel sanatlar veya sinema eseri sayılan her tip fikir ve sanat mahsûlü- dür(FSEK 1). B. Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku, özellikle eser sahibinin ve haleflerinin menfaatlarını korur. Bunlar hem maddî(mâlî), hem de manevî menfaatlardır. Yaratılan eserin sağladığı maddî faydalar, ese rin yaratıcısı için saklı kalmalıdır. Ancak, bunun yeterli olmayacağı âaşikârdır. Eser sahibi, manevî menfaatlar yönünden de himayesiz bı rakılamaz. 1)- Eser sahibinin mâlî haklan, işin tarihî gelişimi itibariyle, "çoğaltma yasağı"(Nachdruckverbot) kuralından doğmuştur. Günümüzün, eser sahibine çoğaltma konusunda tanıdığı münhasır yetki bu hakların nüvesidir. Hangi usûlle ve hangi sayıda olursa olsun, çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibinindir. Keza yayma(Verbreitung) hakkı da kendisinindir. Tekniğin ve ona paralel olarak hukukun inkişafı sonucu, eseri gayrımaddî yoldan yayma(Wiedergabe des Werks in unkörperlichen Form) halleri de bu hakka dahil kılınmıştır. Meselâ, konferans, konser, temsil, ekranda veya beyaz perdede göstermek vs... yollarının kullanılması gibi. Bu hususta gelişmeler süratle devam etmektedir: Fotokopi, mikrofilm, bilgisayar disketine alma, ses veya görüntü kasetine kayıt vs... Eser sahibinin bu hakkı eserin sadece orijinali üzerinde olmayıp, işlenmelerini de kapsamaktadır. Eserden, yaratıcısının rızası dışında yararlanılırsa, tazminat talep etmek veya sebepsiz zenginleşme iddiasında bulunmak imkânı mevcuttur. 2)- Eser sahibine eserini parasal açıdan değerlendirmek(parasal semerelerini almak) konusunda tanınan bu hakların (Vervvertungsrechte, mâlî haklar), aslında, bir bakıma şahsiyet hakkı vasfı da arz ettiğinde şüphe yoktur. Ancak, bu yoldan ve bunlarla sınırlı kalınarak eser sahibinin manevî menfaatlarının yeterince koru-namayacağı aşikârdır. Bu sebeple de, eski koruma kuralları dışında, başka hukukî kurallar getirme ihtiyacı da duyulmuştur. Bunlar içinde en önemlisi, eserin yaratıcısının "kendisinin eser sahipliğinin tanınmasını talep hakkı "dır(Anerkennung seiner Urheberschaft); ayrıca, eserinde herhangi bir şekilde değişiklik yapılmasmı(Entstellung) men ve eseri umuma arz konularında da hakları vardır. Milletlerarası fikrî hukuk alanında "manevî hak(droit moral)" kavramıyla ifade olunan bu husus. Alman hukukunda genellikle "fikir ve sanat eserleri hukukuna has şahsiyet hakkı(Urheberpersönlichkeitsrechts, eser sahipliğinden kaynaklanan şahsiyet hakkı)" kavramıyla anlatılmaktadır. Manevî hakların milletlerarası plâtformda tanınması, esas itibariyle Roma Konferansı′nda(1928) Bern Anlaşması′na eklenen 6′ncı vd. maddelerle sağlanmıştır. Daha sonra, Stockholm(1967) ve Paris(1971) Revizyon-ları′nda bu husus açıkça işaret edilmiştir: Mâmelekî haklarından kaynaklanan yetkilerinden tamamen müstakil olarak ve hattâ bunlardan yaralanma hakkının başkalarına devrinden sonra bile, eserin yaratıcısı, eseri üzerinde eser sahipliği sıfatının kabulünü talebe ve eserinde şeref ve haysiyetini veya şöhretini zedeliyebilecek surette anlam değişikliğine yol açacak (Entstellung) düzenlemeler(müdaheleler) yapılmasına, içinden önemli kısımların çıkarılmasına(Verstümmeln), diğer bütün değiştirmelere ve zarar verici davranışlara "karşı çıkmak hakkı"na sahiptir. 3)- Aslında, eser sahibinin haklarını bu şekilde mâlî ve manevî haklar olarak ikiye ayırmak kesin bir taksim şekli değildir; aksine, fik- rî haklardan kaynaklanan(aus dem Urheberrecht fliessen) ve parayla ifade olunabilecek talepler(Vergütungsansprüche) de söz konusu olabilmektedir. Bu haklar, kısmen, istisnaî hallerde, mâlî hakların sadece daha zayıf nitelikli bu gibi nakdî taleplere dönüşmesi (Verwertungsrechte zu blossen Vergütunsansprüchen abgeschwacht werden) suretiyle ortaya çıkabilir; meselâ, bazı hallerde kanun bir eserin kendisinin veya bir parçasının eğitim amacıyla tesis olunmuş bir kolleksiyona alınmasına cevaz verebilir; tabiatıyla, bu, eser sahibinin hakkaniyete uygun surette tatmin edilmesi suretiyle olur. Ancak, bu haklar kısmen de birincil nitelikli(primâr als Vergütungsanspruch) bir hak olarak da husule gelir. Meselâ, "pay hakkı"nda(FSEK 45) olduğu gibi. Böyle hallerde eser sahibinin mâlî haklarını dilediği gibi kullan-mak(değerlendirmek) imkânı kalmamaktadır. Mâlî hakla-rın(Verwertungsrechte) aksine, nakte dayanan bu gibi talep hakla-rı(Vergütungsansprüche), tamamiyle mâmelekî hak(Vermögensrecht) niteliği arz eder. C. Korunan, eser sahibinin ve onun kanunî haleflerinin menfaat leridir. Günlük konuşma dilinde, fikir ve sanat eserlerinden "korunan eser" olarak söz edildiği sık sık görülür. Değerli eserlerin varlıklarının devamı ve müdahalelerden korunması meselesi genel kültürün yakın ilgi duyduğu bir husus olmakla beraber, Fikir ve Sanat Eserleri Huku- ku′nun hedeflerini aşar. D. Fikrî haklar, zaman itibariyle sınırlıdır. Bern Anlaşması′ndan sonra, himayenin eser sahibinin yaşadığı sürece ve ölümünden itibaren belli bir müddetle(70 yıl) devam edeceği genellikle kabul olunmakta- dır(karş. FSEK 27/1). Burada öngörülen süre asgarî süre olup, uzatıl- ması(meselâ Almanya′daki gibi) mümkündür. Sürenin dolmasıyla, eser artık "umuma ait bir değer"(Gemeingut) halini alır. Himayenin zaman itibariyle bu şekilde sınırlanması, Patent Hukuku′ndaki sınır lamayla benzerlik gösterir. Doktrinde, böyle bir sınırlamanın haklılığı, fikrî alandaki bütün "yaratma"ların(Schaffen) toplumların ve insanlı ğın toplam fikrî gelişmesine(gestige Gesamtentwicklung) ve ulaşılan değerlere dayanmakta olması keyfiyetiyle açıklanmaktadır. Fikir ve sanat eserinin yaratıcısı bütün bunları önünde hazır olarak bulmuştur; eseri, vakıaların yarattığı genel atmosfere ve toplumun bütün tecrübe ve bilgilerine dayanmaktadır. Doktrinde haklı olarak bu açıklamayı yeterli görmeyenler vardır. Zira, belli bir sonuca yönelik bütün beşerî çabalar belli bir çevre içinde olmak durumundadır. Ferdî "yaratmala-rı"(eserler, Schöpfungen) meydana getiren faaliyetleri, mülk edinmeye yönelik(Gütererwerb) diğer beşerî faaliyetlerle mukayese etmekten çekinmemek gerekir. Bu faaliyeti gözönünde tutarak, fikrî hakların zamanla sınırlanmış, mülkiyetin ise sınırsız olmasını izah etmek mümkün değildir. Aradaki bu farklılığın sebebi, içinde yaşadığımız toplumun sosyal düzeninin fikrî faaliyetlerin mahsûlü olan eserlere maddî mallar(Sachgüter) üzerindeki mülkiyetten daha başka bir fonksiyon izafe etmesindendir: Maddî mallar devamlı(süresiz) bir paylaşma için öngörülmüştür. Buna karşılık, fikrî faaliyet sonucu olan ürün-ler(eserler) kendi bünyeleri içinde toplumun malı olmak eyilimi taşır. Bu sebepledir ki, eser sahibinin haleflerinin eserle sıkı bir bağlılık içinde olabileceklerinin kabulünün mümkün görülebileceği bir süre zarfında himaye devam etmektedir1. E. Özel hukuka dahil bütün haklar gibi, fikrî haklar da, ister istemez, sosyal yönlü olmak zorundadır. Fikrî haklar da, fertlerin hukukî alanlarını toplumun talepleri karşısında sınırlayan çizgiler içinde kalmak durumundadır. Diğer bir ifadeyle, mahiyetleri icabı, fikrî haklar söz konusu olunca, manevî ve kültürel hayattan kaynaklanan bazı sınırlamalar da derhal belirginleşir. Meselâ, bir eserin alenîleşme-si(Veröffentlichung) ve yayınlanması(Erscheinen) hallerini ele alalım. Bu iki hal de bir eserin hayatında belli safhaları ifade eder. Eserin ale-nileştiği(FSEK 7/1) andan itibaren, küçük(kısa) atıflar(Kleinzitate, alıntılar) yapılması imkân dahiline girer; keza, eser hakkında kamuya açıklama yapılabilir. Eserin yayınlanmasını müteakip ise, ilmî eserlerde daha geniş kapsamlı atıflarda bulunulması mümkündür(FSEK 35); hattâ, eğitim ve öğretim amaçlarıyla hazırlanan seçme ve toplama eserlerde bu sınırlar daha da genişler(Entlehnung)(FSEK 34/1). Bazen kamu menfaati dolayısıyla eser hakkında bilgi verilmesi de gerekebilir; özellikle, basın, radyo ve filmler yoluyla haber verme halleri lehine konulmuş sınırlamaların varlığı da gözden kaçmamalıdır(FSEK 43). Fikrî hakların sosyal yönü dolayısıyla söz konusu olan bu sınırlamaları ana kurahn(himaye) istisnaları olarak ele almak, yorumları Ulmer, E., Urheber und Verlagsrecht, 3. Aufl., Berlin / Heidelberg / New York 1980, sh. 6. buna göre yapmak gerekir. Aslolanın eser sahibinin haklarının korunması olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Öte yandan, dikkat edilirse görüleceği üzere, işaret olunan sınırlamalar, işin mahiyeti gereği, mâlî haklarla ilgilidir. Manevî haklar prensip itibariyle, olduğu gibi, dokunulmadan kalır. Eser sahibi ile eseri arasındaki manevî bağa gösterilmesi gereken saygı, maddî mallardaki gibi, yani aynı esaslar dahiliide, kamulaştırma(istimlâk, istimval) işlemlerini imkânsız kılar. Bu hususun aksine bir davranış, bir eserin sahibinin rızası hilâfına alenîleşmesini mümkün kılardı ki, mevcut hukuk düzenimiz buna cevaz vermez. F. Fikir ve Sanat Eserleri Hukuku′nun ana kavramı "eser sahi bedir: Dil ile ifade olunan eserlerde "yazar"(Verfasser), mûsikî eser lerde "besteci"(Komponist), diğer sanat eserlerinde "sanat- kâr"(bildende Künstler) kavramlarının kullanılması mûtat hale gelmştir, ilâh... Bu merkezî kavramın etrafında ise, akitten kaynakla nan bazı hakları iktisap eden şahıslar, teşebbüs veya birlik- ler(Verbânde) görülür. Bir eserin maddî açıdan değerlendirilmesi için, bu şekilde bir akitten kaynaklanan hakları(abgeleitete Rechte) iktisap eden şahıs veya birlikler, eserden yararlanma hakkına sahip müteşebbislerdir. Eseri çoğaltmak(Vervielfâltigung) ve yaymak(Verbreitung) işini yüklenen yayınevi sahibinin (Verleger) yanında, radyo ve televizyon kuruluşları, konser tertipleyiciler, plâk ve kaset, CD imalâtçıları, film yapıcıları vs... hep bu şekilde eser sahibinden bazı yararlanma haklarını devren kazanmaktadırlar . Öte yandan, eser sahibinin, mâlî haklarının kullanılması hususunda bazı birlik veya firmalara vekâlet vermesi de mümkündür. G. Fikrî haklar açısından halefiyet, ancak miras yoluyla olabilir. Bunun dışında, eser sahibinin haklarına halefiyet mümkün değildir. Mümkün olan, sadece, mâlî haklar üzerinde yararlanma hakkı verecek şekilde(Einrâumung von Nutzungsrechten) tasarruftur veya nakten ifadesi mümkün bir talep hakkının temlikidir(Abtretung der Radyo ve televizyonla yayınlamak hakkı(Senderecht), sahneye koymak, temsil hakkı (Aufführungsrecht), ses nakline yarayan vasıtaların imal veya yayılması hakkı, filme almak, yaymak ve gösterime sokmak(Herstellung, Verbreitung und Vorführung) vs... Vergütungsansprüche). Manevî haklar, esas itibariyle eser sahibinde kalmaktadır. Eser sahibinin mâlî haklarının devri, bazı hukuk sistem-lerindekinden(meselâ, Alman UrhG) farklı olarak, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu′nda mümkün görülmüştür(FSEK 48/1). Bunun dışında, sadece, mâlî haklar üzerinde "yararlanma(kullanma) hakkı" verecek şekilde(Einra′umung von Nutzungsrechten) tasarruf da mümkün-dür(FSEK 48/11). 1)- Yararlanma(kullanma) hakkının verilmesi hususunun, doktrinde, zaman zaman Eşya Hukuku′na has tasarruflara, özellikle intifa hakkı tesisine benzetildiği görülmektedir(FSEK 48 vd.). Ancak, böyle bir benzetmede isabet yoktur. Burada, Eşya Hukuku′ndaki durumun aksine, "belli bir tipe uymak mecburiyeti "(Typenzwang) söz konusu değildir. Fikrî haklar alanında, münferit yararlanma haklarının ayrı ayrı verilmesi, birtakım sınırlamalar veya ayırımlar yapılması mümkündür. Bütün bu hallerde, eser sahipliğinden doğan haklar, "ana hak"(Mutterrecht, kaynak hak) olarak eseri yaratanda(Urheber) kalmakta; sadece yararlanmayı sağlamaya yönelik olarak devredilen hakkın sona ermesiyle de eski tamamiyetini yeniden kazanmakta-dır(Vollrecht). 2)- Mâlî haklar üzerindeki tasarruflar, tarafların Borçlar Hukuku esasları dahilinde yüklendikleri taahhütlerle gerçekleştirilmektedir. Bu akitler Borçlar Hukuku′nun akitlere ilişkin esaslarına tâbidir. H. Fikrî haklar, özel hukuka dahil "mutlak haklardır" ve kullanılma şekilleri eser sahibince münhasıran takdir ve tespit olu-nur(ausschliessliche Privatrechte). Eser sahibinin bu haklarına herkesin saygı göstermesi lâzımdır. Fikrî hakların ihlâlinin neticesi, esas itibariyle, diğer benzer nitelikte hakların ihlâli durumundaki gibi-dir(FSEK 66-69). Kusura dayanan bir ihlâl(FSEK 70), tazminat talebine yol açar. Ayrıca, kusur şartı aranmaksızın, sebepsiz zenginleşme, tecavüzün refi(FSEK 66/1) veya men′i(FSEK 69) dâvalarının açılması da mümkündür. Sebepsiz zenginleşme dâvasıyla(BK 61), üçüncü şahıstan eserini caiz olmayan şekilde kullanması dolayısıyla eser sahibinin uğradığı zarar talep edilir. Devam etmekte olan bir tecavüz ref davasıyla durudurulur(FSEK 66, 67, 68); muhtemel bir tecavüze karşı ise, men dâvası açılır(FSEK 69). Öte yandan, kasdî ihlâl hallerinde ceza dâvası söz konusu olur(FSEK 71 - 79). İÇİNDEKİLER Önsöz IX Bibliyografya XXIII Kısaltmalar LIII Giriş FİKRÎ HAKLAR. Birinci Bölüm FİKRÎ HAKLARIN KONUSU. (kinci Bölüm 12 FİKRÎ HAKLARIN HUKUK SİSTEMATİĞİNDEKİ YERİ ve SINIRLARI 12 A. Fikrî Haklar ve Patent (İhtira) Hukuku : 13 B. Fikrî Haklar ve Haksız Rekabet Hukuku : 15 C. Fikrî Haklar ve İş Hukuku : 17 D. Fikrî Haklar ve Şahsın Hukuku : 18 Üçüncü Bölüm 23 FİKRÎ HAKLARIN TARİHÇESİ ve FİKRÎ HAK TEORİLERİNDE GELİŞMELER 23 A. Hamiler Devri (Mâzenatentum): 23 B. İmtiyazlar Devri : 25 C. Yayınevi Mülkiyeti Teorisi : 28 D. Manevî Mülkiyet Teorisi : 29 E. Şahsiyet Hakları Teorisi : 31 F. Gayrımaddî Mallar Teorisi : 32 G. Monist Teori : 35 Dördüncü Bölüm 37 FİKİR ve SANAT ESERLERİ HUKUKU İLE İLGİLİ MİLLETLERARASI ANLAŞMALAR 37 A. Bern Anlaşması: 38 B. Dünya Telif Hakları Anlaşması : 48 C. Roma Anlaşması : 51 D. Ses Taşıyıcılarla İlgili Cenevre Anlaşması : 53 E. Diğer Önemli Anlaşmalar : 55 F. Avrupa Birliği′nce Yapılan Düzenlemeler : 56 G. Türkiye′deki Gelişmeler : 57 Beşinci Bölüm 65 FİKRÎ HAKLARDA "YARATMA′NIN MAHİYETİ 65 A. Yaratıcı Ruh : 66 B. Yaratıcı Ruhun Yararlandığı Kaynaklar : 67 C. İnsanın Kendi Katkısı: 68 D. Korumanın Gerekli Olup Olmadığı: 69 E. Yaratma Süreci : 69 Altıncı Bölüm 75 MENFAATLAR DURUMU 75 A. Fikir ve Sanat Eseri Sahibinin Menfaati : 76 B. Toplumun (Kamunun) Menfaati : 78 C. Sanat ve Bilimin Menfaati : 79 D. Fertlerin Menfaati: 79 E. Aracıların Menfaati: 80 Yedinci Bölüm 81 FİKİR ve SANAT ESERLERİ (ESER KAVRAMI) 81 A. Bir İnsan Tarafından Yaratılmış Olmak : 82 B. Fikrî / Estetik Bir Muhtevaya Sahip Olmak : 87 C. Şekil (Şekillendirme): 89 D. İlim ve Edebiyat, Mûsikî, Güzel Sanatlar veya Sinema Eseri Kategorilerinden Birine Dahil Olmak : 91 E. Eser Sahibinin Hususiyetlerini Taşımak : 92 XII F. Yaratmanın (Şekillendirmenin) Derecesi : 96 Sekizinci Bölüm 99 ESER SAYILMA YÖNÜNDEN ÖNEM TAŞIMAYAN HUSUSLAR 99 Dokuzuncu Bölüm 105 ESER PARÇALARI 105 Onuncu Bölüm 107 FİKİR ve SANAT ESERLERİNİN ÇEŞİTLERİ 107 A. İlim ve Edebiyat Eserleri : 108 1)- Dil ile ifade olunan bütün eserler : 109 2)- Her nevi rak(ı)slar, yazılı koreografi eserleri, pandomimalar ve buna benzer sözsüz sahne eserleri : 120 3)- Bediî vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmî mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, plânlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafyaya, topografyaya, mimarlığa ait maketler ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimarî maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım projeleri: 123 B. Mûsikî Eserler: 128 C. Güzel Sanat Eserleri : 132 D. Sinema Eserleri : 144 E. Multimediavverke (Multimedia Eserler): 151 Onbirinci Bölüm 156 İŞLENMELER ve DERLEMELER 156 A. "İşlenme" Kavramı(Bearbeitung): 158 B. İşlenen Eser (İşlenecek eser, bearbeitetes Werk): 160 C. İşIeme(Bearbeiten): 162 D. İşlenmenin "Eser" Karakteri (Werkcharakter der Bearbeitung): 163 E. İşleyenin İşlenme-Eser Sahipliği Hakkı (Bearbeiterurheberrecht): 168 F. Asıl Eser Sahibinin "Ad" veya "Alâmetinin" Belirtilmesi : 171 G. İşlenme Eser ÖrnekIeri(FSEK 6/1-11): 172 XIII Onikinci Bölüm 184 BAĞIMLI ESERLER 184 A. Serbest Yararlanma : 186 1)- Serbest yararlanmanın kaynakları: 187 2)- Serbest yaratmanın sınırları (genel olarak): 190 3)- Serbest yararlanmanın sınırlarlarının tayiniyle ilgili özel durumlar :...197 a) Başka bir eser şekline dönüştürmek : 197 b) Devam mahiyetindeki eserler: 198 c) Parodiler: 199 B. Plagiat (İntihal): 202 C. Farkında Olmadan Sahiplenme : 206 D. Çifte Yaratma : 208 E. İşlenmeler ve Derlemeler: 209 Onüçüncü Bölüm 210 ESERİN ALENÎLEŞMESİ ve YAYIMLANMASI 210 A. Eserin Alenîleşmesi : 210 B. Eserin Yayımlanması: 218 C. Milletlerarası Anlaşmalarda Alenîleşme Konusu ve Dijital Elektronik Vâsıtalar: 229 D. Basın Kanunu′ndaki Düzenleme : 231 Ondördüncü Bölüm 233 ESER SAHİPLİĞİ 233 A. Eser Sahibi (Genel Olarak): 233 B. Birden Fazla Şahsın Eser Sahibi Olması: 256 1)- İştirak halinde eser sahipliği (Elbirliğiyle ortaklık, ortak eser sahipliği): 258 a) İştirak Halinde Eser Sahipliğinin Şartlan : 258 aa)- Birlikte yaratma : 259 bb)- Eserin bütünlük arz etmekte olması: 261 cc)- Aynı neviden olma : 262 b)- İştirak Halinde Eser Sahipliğinde Hukukî Yapı : 262 2)- Müşterek eser sahipliği (Paylı mülkiyet şeklinde eser sahipliği - Birbirine bağlı eserler) : 267 a)- Müşterek Eser Sahipliğinin Şartlan : 268 aa)- "Korunan bir eser" vasfı taşıma : 268 XIV bb)- Müstakilen değerlendirilebilirle : 269 b)- Müşterek Eser Sahipliğinde Hukukî Yapı : 270 C. Eser Sahipliği Hakkında Karineler : 272 1)- Sahibinin adı belirtilen eserlerde : 273 2)- Sahibinin adı belirtilmeyen eserlerde : 276 Onbeşinci Bölüm 279 ESER SAHİBİNİN HAKLARI 279 A. Manevî Haklar : 286 1)- Manevî hakların kullanılması: 286 2)- Manevî hakların nevileri: 293 a)- "Eserin Umuma Arzı Hakkı" : 293 aa)- Umuma arz selâhiyeti: 293 b)- Eseri Hakkında Bilgi Vermek Hakkı: 301 c)- Adının Belirtilmesini Talep Hakkı: 305 d)- Eserinde Değişiklik Yapılmasını Men Etmek Hakkı: 315 e)- Eserine Ulaşabilmek Hakkı: 333 B. Mâlî Haklar : 346 D- Genel olarak : 346 2)- Mâlî hakların nevileri: 352 a)- Çoğaltma Hakkı: 353 b)- Yayma Hakkı : 361 c)- Temsil Hakkı : 375 d)- İşaret, Ses ve / veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla "Umuma İletim" Hakkı : 384 e)- Takip Hakkı (Pay hakkı): 392 Onaltınci Bölüm 405 TAHDİTLER (ESER SAHİBİNİN HAKLARININ SINIRLARI) 405 A. Süre Sınırlamaları : 406 1)- Koruma süresi : 407 2)- Eser sahibinin birden fazla olması hali: 410 3)- İşlenme veya derleme eser hali : 411 4)- Sahibinin ölümünden sonra alenîleşme hali: 411 5)- Eser sahibinin adının belirtilmediği haller: 411 6)- Forma veya fasikül halinde yayımlanan eserler : 413 7)- Tüzel kşilere ait eserler : 414 8)- Sürelerin hesaplanması : 415 XV 9)- Koruma süresinin bitiminden sonraki hukukî durum : 416 B. Diğer Sınırlamalar : 419 1)- Amme intizamı mülahazasıyla yapılan sınırlamalar: 423 2)- Genel menfaat mülahazasıyla yapılan sınırlamalar : 429 a)- Mevzuat ve İçtihatlar: 429 b)- Nutuklar: 434 c)- Temsil Serbestisi: 438 d)- Eğitim ve Öğretim İçin Seçme ve Toplama Eserler : 439 aa)- Serbestinin tam uygulandığı haller (FSEK 34/1, c.l): 441 aaa)- İmtiyazlı seçme ve toplama eserlere(privilegierte Sammlungen) ilişkin esaslar: 441 bbb)- Kendisinden yararlanılan eserlere(entlehnte Werke) ilişkin esaslar : 444 bb)- Serbestinin sınırlı uygulandığı haller(FSEK 34/1, c.2): 445 cc)- Okul-radyo yayınları: 446 dd)- Amacın dışına çıkılması: 447 e)- İktibas Serbestisi: 447 aa)- "İktibas" kavramının genel anlamı: 448 bb)- İktibasın şartlan : 450 aaa)- Esasa ilişkin müşterek şart: 450 bbb)- Esasa ilişkin özel şartlar: 452 ccc)- Şekle ilişkin müşterek şartlar : 463 f> Gazete Münderecatı: 467 g)- Haber: 471 3)- Hususî menfaat mülahazasıyla yapılan sınırlamalar : 474 a)- Şahsen Kullanma : 474 b)- Kopya ve Teşhir : 492 c)- Engelliler İstisnası: 503 d)- Umuma Açık Mahallerde Eser, İcra, Fonogram, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya İletilmesi: 503 4)- Hükümete tanınan yetkiler dolayısıyla ortaya çıkan sınırlamalar: 511 a)- Meslek Birlikleri: 511 aa)- Genel olarak : 513 bb)- Yapı: 514 cc)- Mahiyet: 518 dd)- Yetki belgesi: 518 ee)- Yükümlülükler: 521 ff> Tarife tespiti: 522 gg)- Meslek birliklerinin denetimi: 523 hh)- Federasyonlara uygulanacak hükümler: 524 b)- Fikir ve Sanat Eserlerinin İşaretlenmesi: 524 XVI c)- Eser, İcra, Fonogram ve Yapımların Yayınlanmasına ve/veya İletilmesine İlişkin Esaslar : 527 d)- Pay Hakkı (Takip Hakkı): 530 e)- Devletin Faydalanma Selâhiyeti: 531 0- Kamuya Maletme : 532 Onyedinci Bölüm 536 FİKRÎ HAKLAR ve MİRAS HÜKÜMLERİ 536 A. Genel Olarak : 536 B. Mâlî Haklar ve Miras Hükümleri : 537 C. Manevî Haklar ve Miras Hükümleri : 538 D. Eserin Birden Fazla Sahibinin Olması Hali : 544 1)- Müşterek eser sahiplerinden birinin ölümü : 545 2)- İştirak halinde eser sahipliğinde eser sahiplerinden birinin ölümü : ....545 Onsekizinci Bölüm 549 MÂLÎ HAKLAR ve HUKUKÎ İŞLEMLER 549 A. Haklar Üzerinde Tasarruflar (Sağlararası İşlemlerle Devir): 551 1)- Mâlî haklar üzerinde tasarruflar (Devir) : 552 a)- Devir İşlemlerinde Devredenin Sıfatı İtibariyle Ayırım : 556 aa)- Aslî iktisap : 556 bb)- Devren iktisap : 556 b-) Devir İşlemlerinde Muhteva Yönünden Ayırım : 559 aa)- Mâlî hakkın devri: 559 bb)- Mâlî hakkı kullanma yetkisinin devri (Ruhsat): 560 aaa)- Tam ruhsat: 562 bbb)- Basit ruhsat: 563 2)- Özel durum (Ruhsatın eser sahibinin muvafakati olmaksızın elde edilmesi) : 564 a)- Mecburî ruhsat: 564 b)- Kanunî ruhsat: 565 3)- Tasarruflara uygulanacak hükümler : 565 a)- Alacağın Temlikine İlişkin Hükümlerin Uygulanması : 566 b)- Şekle ilişkin hüküm : 567 c)- Tekeffüle İlişkin Hüküm : 569 d)- İyiniyetli İktisaba İlişkin Hüküm : 570 B. Haklarla İlgili Taahhütler (Sözleşmeler): 572 1)- Taahhüt işlemlerinin mahiyeti : 572 XVII 2)- Taahhüt işlemleriyle tasarruf işlemleri arasındaki ilişki : 573 3)- Taahhüt işlemlerinin konusu : 574 4)- Taahhüt işlemlerinin şekli : 574 5)- Kanunî fesih hakkı : 575 C. Yorum Kuralları : 578 D. Cayma Hakkı : 581 1)- Cayma hakkının doğumunun şartları: 582 a)- "Hak" veya "Selâhiyetlerden" Yararlanilmaması: 583 b)- Süre: 584 c)- Eser Sahibinin Menfaatlerinin "Esaslı Surette" Zarar Görmüş Olması : 585 2)- Cayma hakkının kullanılmasının şartları: 586 a)- Mehil Verilmesi: 586 b)- Noter Vasıtasıyla İhbarda Bulunulması: 587 c)- Caymaya İtiraz : 588 d)- Caymanın Sonuçları : 588 e)- Kusur: 589 f)- Cayma Hakkından Vazgeçememe : 589 g)- Komşu Hak Sahiplerinin Durumu : 590 E. Hakkın Eser Sahibine Avdeti (Geri Dönmesi) : 590 1)- Hakkın eser sahibine avdetinin şartları: 591 a)- Mâlî Hakkın Eser Sahibi veya Mirasçılarınca Devri : 591 b)- Devir Gayesinin Gerçekleşmemesi veya Sürenin Geçmesi: 592 c)- İşin Mahiyetinin Gerektirmesi : 593 2)- Ruhsatlarda durum : 594 3)- Hakkın eser sahibine avdetinin mahiyeti: 594 4)- İspat meselesi: 594 F. Vazgeçme : 595 1)- Vazgeçmenin şartları: 596 a)- Vazgeçilecek Hakkın Mâlî Hak Niteliğinde Olması: 596 b)- Vazgeçenlerin "Eser Sahibi" veya "Mirasçı" Sıfatı Taşımaları : ...597 c)- Önceden Yapılmış Tasarrufların İhlâl Edilmemesi : 598 d)- Şekil Şartına Uyma : 598 2)- Kısmî vazgeçme : 599 3)- Vazgeçmenin sonuçları : 599 4)- Vazgeçmeden rücu : 599 G. Haciz ve Rehin : 600 1)- Haczin, rehnin ve hapis hakkının caiz olmadığı haller: 601 2)- Haczin, rehnin ve hapis hakkının caiz olduğu haller: 606 XVIII 3)- Özel durumlar: 613 4)- Mâlî hak üzerinde intifa hakkı tesisi: 615 Ondokuzuncu Bölüm 616 HUKUK ve CEZA DÂVALARI 616 A. Genel Olarak : 616 1)- Korunan haklar : 617 2)- Hukuka aykırılık (Tecavüz ihtimali veya tecavüz): 619 3)- Dâvanın tarafları : 622 a)- Davacı : 622 b)- Dâvâlı: 626 B. Tecavüzün Refi Dâvası : 633 1)- Manevî haklara tecavüz hâlinde : 638 a)- Eser Sahibinin Eserini "Umuma Arz Selâhiyetine" Tecavüz : 638 b)~ Eser Sahibinin Adının İsteği Dışında Kullanılması Şeklinde Tecavüz : 639 c)- Eser Sahibinin Adının Esere Konulmaması, Yanlış Konması veya İltibasa Meydan Verecek Şekilde Konması Suretiyle Tecavüz : ...640 d)- İktibas Serbestîsinin Kötüye Kullanılması Yoluyla Tecavüz : 641 e)- Eserde Değişiklik Yapılması Suretiyle Tecavüz : 641 2)- Mâlî haklara tecavüz hâlinde : 643 a)- İhlâl Halleri : 645 b)- Müeyyide : 647 c)- Çoğaltma Yoluyla Mâlî Hakların İhlâli Halleri : 651 aa)- Çoğaltılan nüshalar satışa çıkarılmışsa : 651 bb)- Çoğaltılan nüshalar satışa çıkarılmışsa : 661 C. Tecavüzün Men′i Dâvası : 663 D. Tazminat Dâvası : 667 1)- Manevî haklara tecavüz halinde talepler : 668 2)- Mâlî haklara tecavüz halinde talepler: 675 3)- Vekâletsiz iş görmeye dayanan talepler: 676 E. Ceza Dâvası : 680 1)- Manevî, mâlî veya bağlantılı haklara tecavüz : 683 2)- Koruyucu programları etkisiz kılmaya yönelik hazırlık hareketleri :...687 3)- Fail : 687 4)- Soruşturma ve kovuşturma : 688 F. Hukuk ve Ceza Dâvalarına İlişkin Bazı Müşterek Konular: 691 1)- Görevli mahkeme : 691 XIX 2)- İspat: .′. 692 3)- İhtiyatî tedbirler : 693 4)- Gümrüklerde geçici olarak el koymak : 695 5)- Hükmün ilânı : 697 Yirminci Bölüm 698 FİKRÎ HAKLARA TECAVÜZÜN ÖNLENMESİ 698 Yirmibirinci Bölüm 703 ESER SAHİBİNİN HAKLARI İLE BAĞLANTILI HAKLAR 703 A. Bağlantılı Haklar Konusunda Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu′ndaki Gelişmeler: 705 B. Bağlantılı Hak Sahiplerini Korumayı Gerekli Kılan Sebepler : 706 C. Bağlantılı Hak Sahipleri ve Hakları : 707 1)- Komşu haklar(Nachbarrecht; droit voisin) : 708 a)- İcracı Sanatkârlar ve Hakları : 708 aa)- İcracı sanatkârlar : 709 bb)- İcracı sanatkârın hakları / İzin ve yasaklama : 715 aaa)- "İzin" ve "yasaklama" konulan : 715 bbb)- Eser sahibi ile icracı sanatkâr arasındaki ilişki konusu : 720 ccc)- İcracı sanatkârın mâlî haklan : 722 ddd)- İcracı sanatkârın manevî haklan : 725 eee)- Dâvalar : 727 fff)- Koruma süresi : 727 ggg)- Korumanın şümulü : 727 b)- Fonogram Yapımcıları ve Hakları :....... 728 aa)- Fonogram yapımcıları : 728 bb)- Korumanın şartlan : 729 aaa)- İlk tespit: 729 bbb)- Mâlî haklan kullanma yetkisinin devralınmış olması ve izin: 733 cc)- Fonogram yapımcısının hakları(mâlî haklar) : 733 dd)- Dâvalar: 735 ee)- Koruma süresi: 736 ff)- Korumanın şümulü : 736 c)- Radyo - Televizyon Kuruluşları (Genel): 736 aa)- Radyo-televizyon kuruluşları : 737 bb)- Korumanın konusu : 737 XX cc)- Radyo-televizyon kuruluşlarının mâlî haklan : 738 dd)- Dâvalar: 740 ee)- Koruma süresi: 740 ff)- Korumanın şümulü : 740 2)- Film yapımcıları ve haklan : 740 a)- Film Yapımcısı : 741 b)- Film Yapımcısının Hakları: 748 c)- Dublaj ve Alt Yazı Hakkı: 750 d)- Müzik eseri sahibinin hakları : 750 e)- Mâlî Haklan Kullanma Yetkisinin Devri ve Miras Yoluyla İntikali: 750 f> Dâvalar: 751 g)- Koruma süresi : 751 h)- Korumanın şümulü : 751 Yirmiikinci Bölüm 752 ESER ve BAĞLANTILI HAK DIŞINDA KALAN BAZI KONULARDA KORUMA 752 A. Ad ve Alâmetler : 752 B. İşaret, Resim ve Ses : 761 C. Mektup, Hâtıra ve Benzer Yazılar : 763 D. Resim ve Portreler: 767 Yirmiüçüncü Bölüm 774 KANUNLAR İHTİLÂFI ve YABANCILAR HUKUKU KURALLARI. 774 Yirmidördüncü Bölüm 777 FİKİR ve SANAT ESERLERİ HUKUKUKU SÖZLEŞMELERİ 777 A. Yayın Sözleşmesi (Neşir Sözleşmesi): 778 1)- Yayın sözleşmesinin konusu : 779 2)- Yayın sözleşmesinin sınırları: 780 3)- Yayın sözleşmesinin tarafları : 784 4)- Yayın sözleşmesinin unsurları: 785 a)- Bir Fikir veya Sanat Ürününü (Eser) Varlığı: 785 b)- Fikir ve Sanat Ürünü Üzerindeki Hakların Devri : 787 c)- Yayınlayanın "Çoğaltma" ve "Yayma" Mükellefiyeti Altına Girmesi : 787 5)- Yayın sözleşmesinin şekli : 788 XXI 6)- Yayın sözleşmesinin hukukî mahiyeti: 788 7)- Yayın sözleşmesinde tarafların borçlan : 791 a)- Yayınlatanın Borçlan : 794 aa)- Eserin bir nüshasını yayıncıya(yayınlayana) teslim borcu : .794 bb)- Gerekli hukukî durumu sağlamak borcu : 796 cc)- Kaçınma(içtinap) borcu : 798 dd)- Tekeffül borcu : 801 ee)- Yayıncıya gerekli yardımları yapmak borcu : 805 b)- Yayıncının (Yayınlayanın) Borçlan : 806 aa)- Eseri çoğaltmak borcu : 809 bb)- Yayma borcu : 816 cc)- Telif ücretini ödeme borcu : 818 dd)- Bedava nüsha verme borcu : 822 7)- Birarada ve ayrı ayrı yayın : 823 8)- Yayın sözleşmesinin sona ermesi : 824 9)- Yayıncının verdiği plâna göre bir eserin telifi(işlenmesi) : 834 B. Eser Siparişi Sözleşmesi : 837 C. Komisyon Sözleşmesi : 839 D. Toplama Eser Çıkarma Amaçlı Sözleşmeler: 840 E. Kamuya Ait Eser Üzerinde Yayın Sözleşmesi : 843 F. Eser Çoğalttırma Sözleşmeleri : 844 G. Sahneye Koyma Sözleşmesi : 844 H. Radyo - TV ile Yayın Sözleşmesi : 847 İ. Müzik İcrası Sözleşmesi : 849 J. Film Sözleşmeleri : 849 K. Mimarî Eserlerle İlgili Sözleşmeler: 852 L. Bilgisayar Programlan İle İlgili Sözleşmeler: 853 M. Grafik - Tasarımlarla İlgili Sözleşmeler: 855 N. Fotoğrafların Değerlendirilmesi İle İlgili Sözleşmeler: 856 O. Sergileme Sözleşmeleri : 856 P. Meslek Birlikleri İle Yapılan Sözleşmeler : 858 ENDEKSLER KAVRAM ENDEKSİ 863 KANUN MADDELERİNE GÖRE ARAMA CETVELİ 893