Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Ağustos (38)      Temmuz (110)      Haziran (84)      Mayıs (171)

Engellilere Yönelik Kamu Hizmetleri

Engellilere Yönelik Kamu Hizmetleri



Sayfa Sayısı
:  
248
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2010
ISBN NO
:  
978-975-6292-26-6

25,00 TL











GİRİŞ

 

Bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal veya sosyal yetilerini çeşitli derecelerde kaybetmiş, normal yaşamın gereklerine uyamayan kişiler engelli olarak tanımlanmaktadır. Engellilik doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu oluşmaktadır. Toplumdaki genel kanının aksine, engelli birey sadece doğuştan yeti eksikliğine sahip olan birey değildir. Yaşamın her evresinde, her birey sağlıklı doğmuş olsa da, kaza veya bir süreğen hastalık sebebiyle engelli olabilmektedir. Engelli birey, eksik olan yetileri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uymak için bir takım hizmetlere ihtiyaç duymaktadır. Anayasamızda devletin engellilere yardım etme ödevi düzenlenmiştir. Anayasamızın 61. maddesinde yer alan "Devlet sakatların korunmaları ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır" şeklindeki düzenleme ile devlete engelli bireylere yönelik onların sosyal hayata intibakları için her türlü düzenlemeyi yapma görevi verilmiştir. Devlet, toplum içersinde engellilerin, gereksinmelerinin giderilmesi söz konusu olduğunda, o alanda bu ihtiyacın kamu hizmeti ile tatmin edilmesini sağlayacaktır. Bunu yaparken de sosyal devlet ilkesinin gereklerine uyacaktır. Sosyal devlet; herkes için insanca yaşamı garanti altına almak, yani herkese ortalama düzeyde bir hayat standardı sağlamakla görevli olan devlettir. Yetileri eksik olan ve bu nedenle normal yaşamın gereklerine uyamayan vatandaşlarına yönelik hizmetler sunmak da elbette sosyal devletin gereğidir. Devlet engelli vatandaşlarına hizmet sunarken isteme hakkı niteliğindeki sosyal hakkı yerine getirmeli, bunu yaparken de insan onuruna ve haysiyetine uygun hareket etmelidir. Dolayısıyla engelli bireyler, engellerinden dolayı ihtiyaçları olan sosyal hakları devletten adeta bir alacak hakkı olarak isteyeceklerdir. Yoksa bu hizmetler, devletin engelliye zayıflığından dolayı yaptığı bir yardım olarak nitelendirilmelileridir. Elbette engellilerin yaşam koşullarında olumlu değişikler yaratılabilmesi sadece kamu hizmet ağı kurulabilmesi ile değil, engellilerin ihtiyaçları ve duyarlı bir toplumla mümkündür. Ancak, engellilerin bugünkü durumları "sosyal felaket" kavramıyla özetlenmektedir. Eğitim düzeyleri çok düşüktür ve fakirlik çok yaygındır. Birçoğu toplumdan soyutlanmış durumdadır. En fazla yararlandıkları sağlık hizmetinden bile birçoğunun yararlanmadığı 2002 yılında gerçekleştirilen Özürlüler Araştırmasında ortaya konmuştur. Bu çalışmamızda 14 Nisan 1987 yılında o zamanki adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu′na, bu günkü adıyla Avrupa Birliği′ne tam üyelik başvurusunda bulunan ve birliğe uyum sağlamak için ulusal mevzuatında değişiklikler yapan ülkemizdeki engelli haklarını ve engellilere yönelik kamu hizmetlerini bu bakış açısıyla inceledik. Bu nedenle engelli bireylerin pasif ve yardıma muhtaç bireyler olarak değil, toplumda diğer bireylerle eşit haklara sahip ve bu haklar doğrultusunda toplumla bütünleşmek için mücadele eden bir topluluk olarak görüldüğü Avrupa Birliğin′deki engelli haklan ve politikalarıyla ülkemizdekileri kıyaslayarak mevcut durumu ve eksiklikleri ortaya koymaya çalıştık. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde; engellilik ve engelli hakları kavramını, tarihi gelişimi ve engelli haklarına ilişkin temel ilkeleri ortaya koyduktan sonra, ikinci bölümde; Avrupa Birliği′nde engelden kaynaklanan ayrımcılık yasağına ilişkin düzenlemeleri, Avrupa Birliği′nde topluma tam katılımın sağlanmasına ilişkin hizmet ve uygulamaları, Avrupa Birliği′nde engelli bireylerin mevcut durumunu ve bu doğrultuda belirlenen Avrupa Eylem Planını açıkladık. Avrupa Komisyonu Tarafından Desteklenen Topluma Entegrasyon Projesi ve engellilere ilişkin verilmiş Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları da yeri geldiğinde ve ilgili olduğu ölçüde değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise bu veriler ışığında Türkiye′de engellilere yönelik kamu hizmetlerinin mevcut durumu ortaya konmaya çalışılmıştır.

 

İÇİNDEKİLER

 

ÖNSÖZ

KISALTMALAR .

′ KAMU HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNDE ENGELLİ HAKLARI

GİRİŞ

BİRİNCİ BOLUM

ENGELLİLİK KAVRAMI, TARİHİ GELİŞİMİ VE TEMEL İLKELER 1.1 ENGELLİLİĞİN TANIMLANMASI.... 15 1.1.1 Engelliğin Tanımında Hastalık ve Sağlık Kavramı 15 1.1.2 Dar Anlamda Engellilik 16 1.1.3 Geniş Anlamda Engellilik 19 1.1.4 "Sosyal Model"in Engellilik Kavramındaki Önemi 25 1.2 ENGELLİ HAKLARI VE TARİHİ GELİŞİMİ 26 1.2.1 Tarihi Gelişim 26 1.2.1.1 Sosyal Devlet Kavramı ve Engelli Hakları 26 1.2.1.2 Türkiye′de Engelli Haklarının Gelişimi 32 1.2.1.3 Avrupa Birliği′nde Engelli Llaklarının Gelişimi 35 1.3 ENGELLİ HAKLARINA İLİŞKİN TEMEL İLKELER 37 1.3.1 Ayrımcılık Yasağı 37 .,3.2 Çalışma ve Meslek Edinme Hakkı ...44 1.3.2.1 Avrupa Birliği Belgeleri′nde 44 1.3.2.2 Türkiye′de 49 1.3.3 Eğitim Görme Hakkı 54 1.3.4 Temsil Edilme Hakkı 59 1.3.5 Rehabilitasyon ve Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Hakkı 62 1.3.6 Tatil ve Seyahat Hakkı 64 1.3.7 Spor Yapma Hakkı 66 1.3.8 Korunma Talep Edebilme Hakkı 68 1.3.9 İletişim Kurma Hakkı 70 1.4 KAMU HİZMETİ İLKELERİ BAĞLAMINDA ENGELLİLİK 72 1.4.1 Kamu Hizmetinde Süreklilik İlkesi ve Engellilik 72 1.4.2 Kamu Hizmetinde Eşitlik İlkesi ve Engellilik 73 1.4.3 Kamu Hizmetinde Değişkenlik (Uyarlanma) İlkesi ve Engellilik 76 1.4.4 Kamu Hizmetinde Karşılıksızlık (Bedelsizlik) İlkesi ve Engellilik 77 İKİNCİ BÖLÜM AVRUPA ÜLKELERİNDE ENGELLİ HAKLARI 2.1 AVRUPA BİRLİĞİ 81 2.1.1 Avrupa Birliği Hukuku′nda Bir Engelden Kaynaklanan Ayrımcılık Yasağı. 81 2.1.1.1 Genel Olarak Ayrımcılık Yasağı 81 2.1.1.2 Avrupa Birliği′nin Ayrımcılık İle Mücadele Önlemleri 83 2.1.1.3 Ayrımcılığa ilişkin Yasal Düzenlemelerin Uygulanması 87 2.1.2 Engelden Kaynaklanan Ayrımcılık Yasağı 88 2.1.2.1 İrlanda 91 2.1.2.2 İngiltere 92 2.1.2.3 İsveç 93 2.1.2.4 Norveç 95 2.1.2.5 Fransa 97 2.1.3 Avrupa Birliği′nde Engellilerin Topluma Tam Katılımının Sağlanmasına İlişkin Hizmet ve Uygulamalar 99 2.1.3.1 Avrupa Birliği′nde Hareketlilik ve Engellilik 99 2.1.3.2 Engellilerin Hareketliliğinin Artırılması 101 2.1.3.3 Engellilerin Bilgiye Ulaşımının Sağlanması 103 2.1.4 Avrupa Birliği Engelli Eylem Planı 107 2.1.4.1 Avrupa Birliği′nde Engelli Bireylerin Mevcut Durumu 108 2.1.4.2 İstihdamı Arttırmak 109 2.1.4.3 Engellilerin Topluma Entegrasyonu 111 2.1.4.4 Engellilere Yönelik Destek ve Bakım Hizmetleri 112 2.1.4.5 Ürün ve Hizmetlerin Ulaşılabilirliliği 114 2.1.5 AB Engellilik Eylemler Planı 2006-2007:Eylemler 116 2.1.5.1 Uygulamada Engellilik ile İlintili Konuların Yönlendirilmesi .118 2.1.5.1.1 Eşitliği Teşvik Edici Bir Araç ve Hedef Olarak Yönlendirme 118 2.1.5.1.2 İstihdamın Arttırılması 119 2.1.5.1.3 İş Gücü Piyasasına ve Sosyal Hayata Engelli Bireylerin Dâhil Olması ile İlgili Örnekler 120 2.1.6 Avrupa Komisyonu Tarafından Desteklenen Topluma Entegrasyon Projesi 125 2.1.6.1 Engelli Bireylere Yönelik İnsan Hakları Uygulamaları 129 2.1.6.2 Hakların Evrenselliği ve Engelli Bireyler 131 2.1.6.3 Kurumsal Bakım ve İnsan Hakları 132 2.1.6.4 İnsan Haklan ve Bakım Evleri 133 2.1.6.5 Avrupa′da Büyük Çaplı Bakımevleri(Fransa/ Macaristan, Polonya ve Romanya′nın İncelemesi) 135 2.2 AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ′NDE YER ALAN KURALLARIN ENGELLİ HAKLARINA UYARLANMASI 140 2.2.1 Engelli Bireylerin İnsan Hakları 140 2.2.1.1 Ulaşabilirlik ve Kısıtlamalar 140 2.2.1.2 Yaşama Llakkı ve Tıbbi Tedavi İmkânlarına Ulaşma Hakkı 140 2.2.1.3 Aile, Ev ve Özel Yaşam Hakkı 144 2.2.1.4 Adil Yargılanma Hakkı 147 2.2.1.5 Taciz, İşkence, Onur Kırıcı Bir Davranış veya Cezaya Uğramama Hakkı 151 2.2.1.6 Sosyal Yaşam, Dernek Kurma ve İletişim Hakkı 152 2.2.1.7 Ayrımcılık Yasağı 152 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE′DE ENGELLİLERE YÖNELİK BAŞLICA KAMU HİZMETLERİ 3.1 ENGELLİLERE YÖNELİK SAĞLIK HİZMETLERİ.,.. 157 3.1.1 Genel Olarak 157 3.1.2 Engelli Olma Tehlikesi Albnda Olanlara İlişkin Önleyici Hizmetler 161 3.1.2.1.Yetersizlik Olmadan Önleme 162 3.1.2.1.1 Dünya Sağlık Örgütü′nün Tespitleri 162 3.1.2.1.2 Türk Hukuku′nda Düzenleme 163 3.1.2.1.3 Danıştay Kararları 163 3.1.2.2 Özrün Engele Dönüşmesini Önleme 167 3.1.3 Engelli Bireylere İlişkin Engel Azaltma Hizmetleri 168 3.1.3.1 Tıbbi Rehabilitasyon Hizmeti 168 3.1.3.1.1 Genel Olarak 168 3.1.3.1.2 Birleşmiş Milletler′e Göre 169 3.1.3.1.3 Dünya Sağlık Örgütü′ne Göre 171 3.1.3.1.4 Türkiye′deki Düzenleme 171 3.1.3.1.4.1 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu′na Göre 171 3.1.3.1.4.2 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu′na Göre. 174 3.2 BAKIM HİZMETLERİ 176 3.2.1 Avrupa Birliği Ülkeleri′nde 176 3.2.2 Avrupa Engelli Bireylere Hizmet Sağlayıcılar Birliği′nin Eylem Planı 178 3.2.3 Türkiye′de 182 3.3 ENGELLİLERE YÖNELİK EĞİTİM KAMU HİZMETİ 187 3.3.1 Özel Eğilim 187 3.3.1.1 Dünya′da , , 187 3.3.1.1.1 Amerika Birleşik Devletleri′nde 187 3.3.1.1.2 UNESCO′nun Çalışmaları 189 3.3.1.2 Türkiye′de 194 3.3.2 Mesleki Eğitim ve İstihdam Hizmeti 201 3.3.2.1 İş Kanunu′na Göre Engelli Çalıştırılması 201 3.3.2.2 Devlet Memurları Kanunu ve Engelli Çalıştırılması 203 3.2.3 Korumalı İşyerleri 205 3.4 ERİŞEBİLİRLİĞE İLİŞKİN HİZMETLER 207 3.4.1 Genel Olarak 207 3.4.2 İmar Kanunu′ndaki Durum ve Türk Standartları Enstitüsü′nün Ölçütleri 209 3.4.2.1 Konutlar ile ilgili Türk Standardı: TS 9111 Özürlü İnsanların İkamet Edeceği Binaların Düzenlenmesi 209 3.4.2.2 Kamu Binaları, Açık Alanlar, Toplu Ulaşım 213 3.4.2.2.1 Türk Standardı 12576 Şehir İçi Yollar- Özürlü ve Yaşlılar İçin Sokak, Cadde, Meydan ve Yollarda Yapısal Önlemler ve İşaretlemenin Tasarım Kuralları 215 3.4.2.2.2 Türk Standardı 12460 Şehir İçi Yollar-Raylı Taşıma Sistemleri-Bölüm 5: Özürlü ve Yaşlılar İçin Tesislerde Tasarım Kuralları 218 3.4.2.2.3 Diğer Standartlar 219 3.5 SOSYAL GÜVENLİK HİZMETİ BAĞLAMINDA ENGELLİLER VE BUNLARIN YAŞLILIK AYLIĞI SORUNU 220 3.5.1 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu′ndaki Engellilere Yönelik Düzenlemeler 220 3.5.2 5510 Sayılı Kanun Yürürlüğe Girmeden Önceki Sosyal Sigortalar Kanunu′ndaki Düzenlemelere Göre 223 3.5.3 5510 Sayılı Kanun Yürürlüğe Girmeden Önceki Emekli Sandığı Kanunu′ndaki Düzenlemelere Göre 224 3.5.4 Özürlü Maaşı 225 KAYNAKLAR 227 RAPORLAR, ÇALIŞMA METİNLERİ ve İNTERNET KAYNAKLARI 237 YASAL DÜZENLEMELER 245 AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARI 247