Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Haziran (0)      Mayıs (68)      Nisan (89)      Mart (152)

Borca Aykırılık, Dönme ve Fesih

Borca Aykırılık, Dönme ve Fesih



Sayfa Sayısı
:  
888
Kitap Ölçüleri
:  
16x24
Basım Yılı
:  
2018
ISBN NO
:  
978-975-02-5179-5

200,00 TL










İÇİNDEKİLER


İçindekiler


Yedinci Baskıya Önsöz  9


Altıncı Baskıya Önsöz  11


Beşinci Baskıya Önsöz  13


Dördüncü Baskıya Önsöz  19


Üçüncü Baskıya Önsöz  21


Önsöz  25


Kısaltmalar  49


Giriş  53


Birinci Bölüm


FARKLI İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLARIN


ÇEŞİTLERİ VE HUKUKÎ NİTELİKLERİ


§ 1. BORÇ KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ  57


I. BORÇ İLİŞKİSİNİN GENEL ÇİZGİLERİ  57


1. Alacak/Borç İlişkisi Etkenlerinin Nitelikleri  57


A. Sübjektif Niteliği  58


B. Nisbî Niteliği  58


C. Tasarruf Yetkisi Sağlama Niteliği  59


2. Alacağın Konusu: Edim  59


II. BORÇ KAYNAKLARI  60


1. Kanundaki Sınıflandırma  61


2. Borcu Meydana Getiren İlişkilerin Türüne Göre Sınıflandırma  63


A. Normal İlişkilerden Doğan Borçlar  64


a. Hukukî İşlemler  65


aa. Sözleşmeler  67


bb. Tek Taraflı Borçlanma Vaâdleri  68


b. Hukukî İşlem Benzeri İlişkiler  71


aa. Vekâletsiz İşgörme  71


bb. Zarurî Sebepler  72


cc. Fiilî Sözleşme İlişkileri  73


c. Belli Bir Topluluğa Karşı Varolan Bağımlılıktan Doğan İlişkiler  73


aa. Üyeler ile Topluluk Arasındaki İlişkiler  74


bb. Üyeler Arasındaki İlişkiler  74


B. Çarpık İlişkilerden Doğan Borçlar  74


a. Zararın Giderimini Gerektiren Fiiller  74


aa. Haksız Fiiller  75


bb. Kusursuz Sorumluluk Yaratan Fiil ve Davranışlar  75


cc. Sözleşme Öncesi Kusurlu Davranışlar  77


dd. Borcun Hiç veya Gereği Gibi İfa Edilmemesi  81


aaa. Satılan Şeyin Taşıdığı Ayıbın, Hileli Bir Davranış ile Alıcıdan veya İş Sahibinden Saklanması  86


i. Satıcının veya Müteahhidin Hileli Davranışının Mahiyeti  87


ii. Ayıbın Hile ile Gizlendiği Sonucuna Ulaşılabilmenin Şartı  88


iii. Müteahhidin Kasden Sakladığı Ayıplar  89


iv. Satıcı, Satılanın Ayıbını Alıcıdan Hile ile Gizlemesi  90


v. İlgili Zamanaşımı Süreleri  91


bbb. Yalan Beyanlara Dayalı Açıklamaların, Hukuka Aykırılık Teşkil Etmesi  92


ccc. Yanlış Beyan ile, Yalan Beyan Arasındaki Farklılık  93


ddd. Kanunkoyucunun, Ayıbın Hile ile Gizlenmesi Karşısında Başvurduğu Düzenlemeler  93


eee. Muhatabı Aldatmaya Dönük Bir Hile ile Gizleme  96


b. Sebepsiz İktisaptan Doğan Borçlar  96


§ 2. FİİLÎ İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR  97


I. SOSYAL İLİŞKİLERDEN DOĞAN BORÇLAR  99


II. ŞAHIS BİRLİĞİ İLİŞKİLERİNDEN VEYA KATILMADAN DOĞAN BORÇLAR  103


III. TİPİK SOSYAL DAVRANIŞTAN DOĞAN BORÇLAR  106


§ 3. EDİM BORÇLARINDAN BAĞIMSIZ BORÇ İLİŞKİLERİ  108


I. EDİME YAKINLIĞI DOLAYISI İLE ZARARA UĞRAYANLARA KARŞI MEYDANA GELEN SORUMLULUĞUN HUKUKÎ NİTELİĞİ  111


1. Tazminat Talep Etme Hakkını Sınırlayan Hukukî İlkeler  111


A. Haksız Fiil Sorumluluğu Açısından  113


a. Genel İlkeye Getirilen İstisna  115


b. Akdî Sorumluluk ile Haksız Fiil Sorumluluğunun Yarışması  119


B. Akdî Sorumluluk Açısından  121


a. Hukukî Menfaatin Yer Değiştirmesi Teorisi  122


aa. Vasıtalı Temsil  123


bb. Hasarın Üçüncü Kişiye Geçtiği Durumlar  124


cc. Üçüncü Şahsa Ait Bir Şeyin Zilyedliğinin Devredildiği Sözleşmeler  125


dd. Zincirleme Sözleşmeler  126


b. Üçüncü Şahsı Koruyucu Etkili Sözleşme  127


aa. Üçüncü Şahıs Lehine Şart Müessesesine Başvurmak İmkânı  132


bb. Diğer Hâller  133


2. Üçüncü Şahsın Zararının Giderilmesine İlişkin Yöntemler  134


A. Tazminat Kapsamının Belirlenmesi  135


a. Tazminat Miktarının, Zarara Uğrayan Şeyin Objektif Değerine Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş  135


b. Tazminat Miktarının, Olağan Ölçüler İçinde Kalan Rizikoya Göre Tâyin Edilmesi Gereğine İlişkin Görüş  135


c. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Belli Olması Gereğine İlişkin Görüş  135


d. Üçüncü Şahsın Hukukî Menfaatinin, Sözleşmenin Kurulması Sırasında Bilinmesine İhtiyaç Bulunmadığına İlişkin Görüş  136


B. Zararın Giderimini Talep Etmeye Yetkili Olan Kimseler  136


a. Uygun İlliyet Kuralının, Sorumluluğun Sınırlandırılmasındaki Yetersizliği  137


b. Hukuka Aykırılık Bağı  138


aa. Hukuka Aykırılık Bağının Geniş Kapsamlı Görünümü  141


bb. Hukuka Aykırılık Bağının Dar Kapsamlı Görünümü  141


cc. Hukuka Aykırılık Bağının, Haksız Fil Sorumluluğunu ve Akdî Sorumluluğu Sınırlandırması  141


C. Tazminat Talebinin, Zarar Gören Üçüncü Şahsa Doğrudan Tanınması  142


a. Zararın Hangi Şartlar Altında Giderilebileceğinin Tespiti  143


b. Edime Yakınlığı Dolayısı ile Zarar Gören Üçüncü Şahıslar  144


c. Çözümün Akdî Sorumlulukta Bulunması  144


aa. Zarargören Üçüncü Şahsın, Borçlunun Kusurunu İspatlamak Durumunda Olmaması  145


bb. Sorumsuzluk Şartının, Akdî Sorumluluk ile Çözüm Yoluna Getirdiği Olumsuzluklar  146


cc. Zamanaşımı Konusunda Yetersizlikler ve Sorunun Akdî Sorumluluk Kapsamının, Sözleşmeye Taraf Olamayan Üçüncü Şahısları da İçine Alacak Biçimde Genişletilmesi ile Sağlanması  147


dd. Diğer Görüşler  148


II. SÖZLEŞME ÖNGÖRÜŞMELERİNE GİRİŞMEKTEN DOĞAN BORÇ İLİŞKİLERİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ  149


1. Hukukî İşleme Bağlayan Teoriler  153


A. Sözleşme Görüşü  153


a. Kurulacak Sözleşme Görüşü (Amaç Sözleşme Teorisi)  153


b. Örtülü Sözleşme Görüşü  156


c. Sözleşme Öngörüşmelerinden Doğan Sorumluluğa, Karma Bir Nitelik Veren Seçmeci Görüş  157


aa. Haksız Fiil Kavramının, Hukuk Sistemimizde Geniş Kapsamlı Olmasının Yararları  158


bb. Geniş Kapsamlı Haksız Fiil Kavramı Vasıtası ile Dürüstlük Kurallarının İhlâl Edilmesinin, Hukuka Aykırılığı Tespit Etmekte Yeterli Olması  160


cc. Sözleşme Öncesi Borçlarının, Davranış Yan Borçlarından Kaynaklanması  161


B. Tek Taraflı Hukukî İşlem Görüşü (Giriş Teorisi)  162


2. Haksız Fiile Bağlayan Teoriler  163


A. Genel Çizgileri  163


a. Kimseye Zarar Vermeme, Davranışlarda Gerekli Özeni Gösterme ve Güveni Sarsmama Yükümlülüğü  164


b. Sözleşme Öncesi Olayları  165


B. Görüşün, Kurulan Sosyal İlişki Teorisi Karşısında Beliren Yetersizlikleri  165


a. Culpa in Contrahendo’nun, Sözleşmenin Hazırlanması ve Kurulması Safhalarının Ötesine Geçen Konumu  165


b. Öngörüşmelere Taraf Olanların Uğradığı Zararı Gidermeye Yönelik Culpa in Contrahendo Sorumluluğu  166


3. Sözleşme Benzeri Bir İlişkiye Bağlayan Teoriler  167


A. Kanundan Doğan Borç İlişkisi  168


a. Kanundan Doğan Borç Teorisinin Yetersizlikleri  170


b. Haksız Fiil ve Akdî Sorumluluğun Telâhuku  170


c. Genel Davranış Borcunun, Gerçek Bir Kanunî Borç İlişkisine Dönüşmesi  172


d. Sözleşme Öncesinin Kendine Özgü Yapısı ve İlişkinin Bireyselliği Nedeniyle Akdî Niteliği  173


e. Varsayıma Dayanan Bir Sözleşme İlişkisi Yerine, Kanundan Doğan Borç İlişkisinin Benimsenmesi Gereği  174


B. Özen Borcunun Yerine Getirilmeyişi  174


a. Dürüstlük İlkesinin, Öngörüşmeleden Doğan Sorumluluğun Kaynağı Olması  175


b. İfa Edilmeyen Öngörüşmeler Borcunun, Henüz Kurulmamış Olan Sözleşme Borcundan Farklılığı  175


4. Öngörüşmelerden Doğan Borcun Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  176


A. Kanundan Doğan Bir Borcun İfa Edilmemesi  176


a. Sözleşmeden veya Kanundan Doğan, Her Türlü Borcun İfa Edilmemesi Sorununa Çözüm  177


b. Borç İlişkisinin Kurulmasına Değil, İfa Edilmemesine İlişkin Kuralların Uygulanması  177


B. Sonuçları  178


a. Öngörüşme Fiil ve İşlemlerinin Bağımsızlığı  178


aa. Genel Nitelikteki Bir Ödevin İhlâlinden Doğan, Haksız Fiil Sorumluluğu  179


bb. Öngörüşmelerin, Genel Nitelikteki Davranış Yan Borcu Olma Niteliği  179


b. Öngörüşmelerden Doğan Haksız Fiil Unsurları  180


aa. Fiil veya Çekinme  180


bb. Hukuka Aykırılık  181


aaa. Kanunun veya Hukukun Temel İlkelerinin İhlâl Edilmesi  182


bbb. Bir Hakkın İhlâl Edilmesi  183


ccc. Ahlâk Kurallarının İhlâl Edilmesi  183


cc. Zarar  183


dd. Uygun İlliyet Bağı  184


ee. Kusur  184


III. MESLEKÎ UZMANLIĞI GEREKTİREN İŞLERDE, ÖZEN BORCUNUN TARZI VE KAPSAMI  185


1. Avukatların Özen Borcu  185


2. Mimarların Özen Borcu  186


3. Hekimlerin Özen Borcu  188


A. Hasta ile Hekim ve Hastane Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Genel Görüntüsü ve Yönü  192


a. Hasta ile Hekim Arasında Kurulan Hukukî İlişkinin Niteliği  193


b. Hekimin, Kendi Kusurundan Doğan Sorumluluğu  195


B. Mahkemelerde Görülen Tıbbî Konulu Dâvalar  196


a. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İlk Amacı Kapsamında, Zarargörenin Zararının Olabildiğince Giderilmesi  196


b. Mahkemelerde Görülen Tıp Konulu Dâvalarının İkinci Amacı Kapsamında, Tıpta Yanlış Uygulama veya Beceri Eksikliğine Dayalı Uygulamaların Tekrarının Engellenmesi  196


C. Hekimin, Başkasının Fiilinden Doğan Sorumluluğu  197


D. Hekimin Müdahalesinde Kullandığı Araç, Gereç ve Ürünlerden Doğan Sorumluluğu  197


a. Güvenli Ürün  198


b. Tehlikeli Ürün  198


c. Çocuk Fizyolojisinin Gereksinimleri  199


d. Hastaya Sağlanan Kan Ürünleri  200


e. Dâvalının Kusursuzluğunu İleri Sürmesi Mümkün Olmadığından, Kazanılan Dâva  200


f. Hâkimin, Manevî Tazminatın Miktarını Tâyin Etmesinde Yöntem  202


E. Tıpta Yanlış Uygulama ve Tıpta İstenilmeyen Sonuç  204


a. Hekimin Tedavi Sırasında Standart Uygulamayı Yapmaması, Beceri Eksikliği veya Hastaya Tedavi Vermemesi ile Meydana Gelen Zarar / Malpractice  205


b. Hekimin, Tecrübesi ve Uzmanlığının Dışında Bir Diğer Alt Uzmanlık Alanında Müdahaleye Girişmesi  205


c. Sağlık Personelinin ve Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının, Zorunlu Meslekî Mâlî Sorumluluk Sigortası Yaptırmaları Gereği  206


d. Maddî Olguların Saptanmasına İlişkin Ceza Mahkemesi Kararlarının, Hukuk Hâkimi Yönünden Bağlayıcılığı  208


e. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication  209


F. Akdî Sorumluluk Etkenlerinin Ayrı Ayrı Tespiti  211


a. Dâvalı Hastane ve Hekim Açısından  212


b. Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında  212


c. Hekimlik Sözleşmesi İlâveli, Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi Kapsamında  213


d. Hastane Başhekimi ve Müdahalede Bulunan Hekim Açısından  213


e. Hekimin Sadakat ve Özen Gösterme Borcu  214


aa. Sadakat Borcu  215


aaa. Gizli Bilgi (Information Confidentielle)  216


bbb. Açıklamanın, Kişinin Menfaatinin Üzerindeki Toplum Menfaatine Uygunluğu  216


bb. Özen Gösterme Borcu  217


aaa. Hastayı Aydınlatma Borcu  218


bbb. Teşhis Koyma Konusunda, Özen Yükümlülüğü  219


cc. Dâvalıların Kusurlarının, Dâvacı Tarafından İspatlanması Gereğinin Bulunmaması  220


dd. Sözleşmenin İhlâl Edilmesi ile, Hastanın Uğradığı Zararlar Arasında Uygun İlliyet Bağı  220


ee. Hastaların, Önceden Öngörülemeyen Durumlar Hakkında Bilinçlendirilmeleri  220


4. Tıbbî Müdahaleden Doğan Hukukî ve İdarî Sorumluluk Türlerinin Yakınlaştırılması  221


A. Hastanın Güvenliğinin Sağlanmasına Dönük Sonuç Borcundan Doğan Sorumluluk  224


a. Hastaya Sağlık Personelinin Kusuru ile Verilen Bedensel veya Ruhsal Bütünlüğe İlişkin Zararlar  225


b. Ağır Kusur Şartı Yerine, Tıbbî Uygulama Kusurunun Tespiti  227


c. Tıbbî Müdahalenin, Yapısı Dolayısıyla Taşıdığı Zarar Verici Bir Riziko ve Kusursuz Sorumluluk Hâli (risque spécial ou exceptionnel)  228


d. Hastanın Aydınlatılması ve Aydınlatılmış Onamının Alınması (consentement éclairé)  229


B. Kamu Sağlık Kurumlarında Kusursuz Sorumluluk Hâllerinin Gelişmesi  231


a. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartı  232


b. Hastanenin Kusursuz Sorumluluğunun Üç Şartının Sınırlandırılması ve Daraltılması  234


c. Hekimin Hastane Dışında, Özel Sektör Sorumluluğu  235


aa. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Kapsamında Özen Gösterme Yükümlülüğü  235


bb. Hekimin Özen Gösterme Borcuna Eklenen Sonuç Borcu ve Hastanın Güvenliğini Sağlama Borcu  237


C. Koruyucu Tıp ve Hastalık Hâlinde Sağlanan Tıbbî Yardım Çeşitleri ve Uygulayıcı Meslek Gruplarının İşlevi ve Sorumlulukları  237


a. Hekim  239


b. Diş Hekimi  241


c. Eczacı  242


d. Fizyoterapist  243


e. Klinik Psikolog  244


f. Odiolog  245


g. Diyetisyen  245


h. Dil ve Konuşma Terapisti  246


i. Podolog  246


j. Sağlık Fizikçisi  246


k. Hemşire  247


l. Sosyal Hizmet Uzmanı  248


m. Ebe  248


D. Haksız Fiil Sorumluluğu ile Akdî Sorumluluğun Yarışması Hâlinde, Sorumsuzluk Anlaşmasının Etkisi  249


a. Kusurlu Sorumluluk Hâlinde  249


b. Tıbbî Uygulama Sırasında, Öngörülemeyen Bilgi veya Beceri Eksikliği Sonucu Oluşan Zarar / Complication  250


c. Kasd veya Ağır İhmâlin Bulunması  252


d. Hafif İhmâlin Bulunması  252


E. Kusursuz Sorumluluk Hâlinde  253


a. Sağlık Personelinin Sadakat Borcundan Doğan Yükümlülüklerinin Sürekliliğine Karşı, Özen Yükümlülüğünün Müdahale ile Sınırlı Olması  253


b. Sağlık Profesyonelinin Özen Borcu  254


İkinci Bölüm


BORCA AYKIRILIK HÂLLERİNDEN DOĞAN HUKUKÎ SONUÇLAR


§ 4. SÖZLEŞMEYE DAYALI ŞARTLI EDİM BORÇLARI  263


I. TÂLİ BORÇLAR  263


1. Sözleşmenin, Amacına Uygun Surette İfa Edilmesi Gereği  265


2. Yan Borçlara Aykırılığın, Sözleşme İlişkisine Etkisi  266


A. Sözleşmenin Gereği Gibi İfa Edilmediği Def’i  268


a. Cins Borçlarında, Borçlunun İfası ile Ortaya Çıkan Edimin Sonuçları  268


b. Parça Borçlarında, Ayıpsız Bir Edimin İfa Edilmesi  269


aa. Ayıplı Bir İfanın, Geçerli Bir İfa Olarak Kabul Edilebileceği Görüşünün Reddi  270


bb. Tarafların İradelerine Uygun Olmayan İfanın, Ayıplı Sayılması  270


B. İfada Beliren Nitelik Eksiklikleri  272


a. Malın, Maddî, İktisadî ve Hukukî Nitelikleri  272


b. Kötü İfa Hâllerine Karşı, Satıcı ve Alıcı Arasında Akdî Tekeffül  273


aa. Satıcının, Tek Taraflı Bir Hukukî İşlemle Borç Altına Girmesi  273


bb. Satıcının Tasavvur Açıklamasına Karşı, Kanundan Doğan Tekeffül Borcu  274


C. Gereği Gibi Olmayan İfa ile Yanlış İfa Ayırımı  274


a. Parça Borçlarında, Yanlış İfa  275


b. Cins Borçlarında, Yanlış İfa  278


c. Edim Borcunun, Teslim Edilen Şeye İlişkin Olup Olmadığı Kıstası  281


aa. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşıladığı ve Ayıplar Taşıdığı Hâller  281


bb. Teslim Edilen Şeyin, Edim Borcunu Karşılamadığı Hâller  282


aaa. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olması Hâli  283


bbb. Teslim Edilen Şeyin, Sözleşmenin Gerektirdiği şey Olmaması Hâli  283


3. Ayıba Karşı Tekeffülün, Borç Olma Niteliği  283


A. Satın Alınan Şeyden Beklenen Değer ve Yarar Unsurları  287


B. Sözleşmenin Kuruluş Amacına Etkili, Belli Bir Niteliğinin Taşıdığı Ayıp  288


II. TEMEL BORCUN İFA EDİLEMEMEKLE, TAZMİNAT BORCU NİTELİĞİNİ ALMASI  289


1. Akdin Müsbet İhlâli Nedeniyle Meydana Gelen Sorumluluğun Hukukî Niteliği  289


2. Gereği Gibi İfa Edilmeyen Yan Edim Borçları ile Yan Borçlar  290


3. Tarafların Dürüstlük Kuralına Uyma Borçları  294


§ 5. SÖZLEŞMEDEN DOĞAN BORÇLAR  296


I. İFA MENFAATİ AMAÇLI BAĞIMSIZ BORÇLAR  297


1. Aslî Edimler  298


A. Teslim Etme Borçları  302


a. Parça Borcu  303


b. Cins Borcu  304


B. Hukukî İşlem Yapma Borçları  305


C. Yapma Borçları  305


D. Yapmama Borçları  306


E. Katlanma Borçları  307


2. Yan Edimler  307


A. Kanundan Doğan Yan Edimler  310


B. Sözleşmeden Doğan Yan Edimler  312


a. Sözleşme Özgürlüğü  312


aa. Sözleşme Yapma Özgürlüğü  313


bb. Sözleşmenin Şeklinde Özgürlük  313


cc. Sözleşmenin Tipinde, Konusunda ve Düzenlenmesinde Özgürlük  313


b. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları  314


aa. Kanunun Sınırlamaları  314


bb. Genel İşlem Şartlarının Etkisi  316


aaa. Genel İşlem Şartları Açısından Tüketicinin Konumu  320


bbb. İşletmeler Eliyle Önceden Hazırlanan Genel İşlem Şartlarının Hukukî Niteliği  323


i. Norm Teorisi  327


ii. Sözleşme Teorisi  328


iii. Muafiyet ve Özel Kuralın, Genel İşlem Şartlarındaki Kuraldan Önce Uygulanması  328


ccc. Genel İşlem Şartlarının Geçerliliği ve Tüketici Açısından Yararları  331


i. Ahlâka Aykırılık Görüşü  337


ii. Gabin Görüşü  338


iii. Sosyal Devlet ve Eşitlik İlkesi Görüşü  340


iv. Dürüstlük İlkesinin Uygulanması Görüşü  340


iv/1. Açık Olmama Kuralı ve Müteşebbis Aleyhine Yorum İlkesi  344


iv/2. Şaşırtıcı ve Alışılmamış Kayıtların Kabul Edilememesi (Olağandışı Kuralların Geçersizliği) İlkesi  345


iv/3. Olayın Özelliklerinden Soyutlanarak Yorum ve Uygunsuz Biçimde Zarar Verici Şartların Geçersizliği İlkesi  346


ddd. Kelepçeleme Sözleşmeleri  349


C. Dürüstlük Kuralından Doğan Yan Edimler  350


a. Dürüstlük Kuralına Uygunluk  350


b. Hukuk Kuralının Taşıdığı Amaç Kıstası  354


aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünden Doğan Haklara Etkisi  355


bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemden Doğan Haklara Etkisi  356


c. Dürüstlük Kuralının Uygulanması  357


aa. Dürüstlük Kuralının, Kanun Hükmünün Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi  358


bb. Dürüstlük Kuralının, Hukukî İşlemin Yorumlanmasına ve Tamamlanmasına Etkisi  359


d. Dürüstlük Kuralının Işığında, Yan Edimler  362


aa. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilebilirlik Niteliği  363


bb. Çeşitleri  365


aaa. İletme Borçları  365


i. Bildirme (İhbar) Borçları  365


ii. Bilgi ve Hesap Verme Borçları  369


iii. Danışma, Bilgilendirme, Kontrol Sözleşmelerinden Doğan Borçlar  370


iv. Bankacılık Sözleşmeleri  371


bbb. Bağımsız Kaçınma Borçları  372


II. BAĞIMLI YAN BORÇLAR  373


1. Özellikleri  376


A. Dürüstlük Kuralının Borç Kurucu Niteliği  376


B. Aslî Edimden Bağımsız Olarak Dâva Edilemezlik Niteliği (İfa Dâvası)  378


C. Somut Zarar Kıstası  379


2. İşlevleri İtibariyle Çeşitleri  381


A. İfaya Yardımcı Olma Amaçlı Yan Borçlar  381


a. Hazırlama ve Sağlama Borçları  383


aa. Bir İşgörmeye İlişkin Borç  386


aaa. Sadakat Borcu  387


bbb. Edimin, Zamanında Hazırlanması Borcu  389


i. Teslim Süresi Belli Olan İşlerde  389


ii. Teslim Süresi Belli Olmayan İşlerde  391


ccc. İşi Bizzat Yapmak veya Kendi Yönetimi Altında Yaptırmak Borcu  392


bb. Bir Şey Vermeye İlişkin Borç  394


aaa. Edim Sonucunu Teslim Borcu  394


i. İş Sahibinin Fiilî Hâkimiyetinin Sağlanması Borcu  394


ii. Satılanın, İfa Yerinden Başka Yere Gönderilmesi Borcu  396


bbb. Ayıba Karşı Tekeffül Borcu  398


i. Eserin, Tamamlanarak Teslim Edilmiş Olması Gereği  399


ii. Eserin, Ayıplı Olması Gereği  399


ii/1. Zikr ve Vaâdolunan Vasıflardan Doğan Tekeffül Borcu  399


ii/2. Lüzumlu Vasıflardan Dolayı Tekeffül Borcu  400


iii. İş Sahibinin, Muayene ve İhbar Külfetlerini Zamanında Yerine Getirmiş Olması Gereği  402


b. Koruma (Muhafaza) Borçları  403


aa. Satım Sözleşmesinde  404


aaa. Satıcının, Satılanı Saklama ve Koruma Borcu  404


bbb. Alıcının, Başka Yerden Gönderilen Şeyi Saklama Borcu  405


ccc. Alıcının, Satılanın Tesliminden Önce Yapılan Muhafaza, Bakım ve İdame Masraflarını Ödeme Borcu  406


ddd. Alıcının, Satılan ile İlgili Masraflara Katlanma Borcu  407


bb. Kira Sözleşmesinde  407


aaa. Kiralayanın Teslim ve Muhafaza Borcu  407


i. Teslim Borcundan Doğan Yan Borçlar  407


ii. Ayıba Karşı Tekeffül Borcundan Doğan Yan Borçlar  408


bbb. Kiracının, Kiralananın Özünü Muhafaza Etme Borcu  410


c. Açıklama Yapma Borçları  411


aa. Kapsamı  411


bb. Yanıltıcı Açıklamaların, Kusur Etkenine Eşdeğer Olma Niteliği  414


d. Borçlunun ve Alacaklının İşbirliği Yapma Borçları  417


aa. Alacaklının Temerrüdü veya İşin Kabulünde Temerrüd Hâlleri  418


aaa. Alacaklının Temerrüdünde, Usûlüne Uygun Bir İfa Önerisinin, Haklı Bir Nedene Dayanmaksızın Reddedilmesi  419


bbb. Muhatabın Temerrüdünün, Keşide Edilecek İhtarname ile Gerçekleşmesi  420


ccc. Aidiyeti Münâzaalı Alacağın Tediyesinden İmtina ve Tevdi  420


i. Tevdi Edilebilecek Şeyin, Tevdi Edilmeye Müsait Şeylere İnhisar Etmesi  422


ii. Tevdii Mümkün Olmayan Şeyin, Satılması  422


iii. Yapma Borçlarında, Sözleşmeden Dönme Hakkı  423


iv. Yapmama Borçlarında, Sözleşmeden Dönmenin Mümkün Olmaması  426


ddd. Alacaklı Temerrüdünün Hukukî Sonuçları  426


i. Alacaklının Temerrüdünün, Borçluyu, Ödemezlik Def’ine Karşı Koruması  428


ii. Edim ve Karşı Edim Hasarının, Temerrüde Düşen Alacaklıya Yüklenmesi  429


bb. Borçlunun Temerrüdü  431


aaa. Temerrüd İhtarının Hukukî Niteliği  431


bbb. Temerrüd İhtarının Gerekli Olmadığı Durumlar  431


ccc. Borçlunun Temerrüdünün Hukukî Sonuçları  431


i. Borçlunun Temerrüdüne Rağmen, Borcun Sürmesi  432


ii. Borçlunun Mücbir Sebep ve Umulmayan Hâller Vukuunda, Sorumluluğunun Sürmesi  433


ii/1. Zarar  436


ii/2. İşletme Tehlikesi Dışındaki Olay  436


ii/3. Sebep ile Sonuç Arasındaki Uygunluğun Kesilmesi  437


ii/4. Borçlunun Kusursuzluğunun İspatlanması  438


iii. Geçmiş Günler Faizi  439


iii/1. Faiz Borcunun Kaynağı  439


iii/2. Faizin Hukukî Niteliği  440


iii/3. Sermaye Faizi ve Temerrüd Faizi  441


iii/4. Akdî ve Kanunî Sermaye Faizi  441


iii/5. Temerrüd Faizi ve Oranları  442


iii/6. Yabancı Para Borcunda Faiz  443


iii/7. Temerrüd Faizi Oranının Aşırılığı İtirazı  444


ddd. Borçlunun Temerrüdünün Sona Ermesi  446


B. Koruma Menfaati Amaçlı Yan Borçlar  446


a. Koruma Yan Borçlarının Nitelikleri  446


aa. Sözleşme Kurma Amacına Dayalı Sosyal İlişki  447


bb. Koruma Borçlarının, Sözleşme İlişkisi Bünyesine Yansıması  448


cc. Dürüstlük Kuralından Doğan Koruma Borçlarının Etki Alanı  449


b. Çeşitleri  450


aa. Sözleşme Öncesi Koruma Borçları  450


bb. Sözleşme Esnası Koruma Borçları  453


aaa. Eser Sözleşmesinde, Edimin İyi Suretle İfasına İlişkin Özen Borcu  455


i. Özen Borcunun, Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Yetersiz Kaldığı Durumlarda, Gerekliliği  455


i/1. Keşif Bedelinin Tecavüzüne Dayalı Olarak Sözleşmeden Dönme  456


i/2. Meslekî Norm, Teknik Şartnâme, Standardizasyon Normları ve Bayındırlık İşleri Genel Şartnâmesi  460


i/3. Uluslararası İhale Kapsamında FIDIC Şartnâmesi  460


ii. Özen Borcunun Tarzı ve Kapsamı  461


bbb. Vekâlet Sözleşmesinde, İşin Özenle Yapılması Borcu  464


i. Vekilin Özen Borcunun Konusu ve Derecesi  464


i /1. Kuraldan Çıkarılan Objektif Kıstas  466


i /2. Kuraldan Çıkarılan Sübjektif Kıstas  467


i /3. Vekilin Sorumluluğunun Kapsamı  467


ii. Vekâlet Sözleşmesinin, Ücretli veya Ücretsiz Olma Farklılığına Göre, Özen Borcunun Kapsamı ve Borcun Çeşitlerinin Belirlenmesi  468


ii/1. Vekilin, İşi Sadakat İçinde ve Özenle Yürütmek ve İfa Etmek Mecburiyeti  469


ii/2. Vekilin, Müvekkilinin Çıkarları Doğrultusunda Çalışması ve İradesine Uygun Davranmak Mecburiyeti  469


ii/3. Vekilin, Sözleşmeyi Bizzat İfa Etmesi Mecburiyeti  469


ii/4. Vekilin, İcraatı Hakkında Hesap Vermek Mecburiyeti  470


cc. Sözleşme Sonrası Koruma Borçları  470


Üçüncü Bölüm


AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUKLARININ KARŞILAŞTIRILMASI


§ 6. BORCA AYKIRILIK HÂLLERİNDEN DOĞAN SORUMLULUĞUN AKDÎ VE HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU YÖNÜNDEN KARŞILAŞTIRILMASI  475


I. İSPAT KÜLFETİ YÖNÜNDEN  475


1. Sözleşmenin ve Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması  477


A. Sözleşmenin İspatlanması  477


a. Sözleşmenin Bâtıl Olduğunun İspatlanması  478


b. İhtilâfın, Konu Edilen Sözleşmeden Doğduğunun ve Gerekiyorsa Edimin Mahiyetinin İspatlanması  478


B. Hukuk Düzeninden Doğan Borçların İspatlanması  478


a. Hukuk Düzeninin Gerektirdiği Davranış Biçiminin İhlâli Dolayısı ile Meydana Gelen Borç  479


b. Hukuk Düzeninin Öngördüğü Davranışlara Aykırılık  479


2. Borcun İhlâlinin veya Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması  480


A. Borcun İhlâlinin İspatlanması  481


a. Alacaklı Tarafa Ait İspat Yükü Kapsamında, Sözleşme Gereğinin İfa Edilmediğinin İspatı  481


b. Alacaklının, Sözleşmenin Varlığını ve Kapsamını İspatlaması  481


B. Hukuka Aykırılık Unsurunun İspatlanması  482


3. Kusur Unsurunun İspatlanması  483


A. İspat Külfetinin Sorumluluk Tipine Göre Farklı Dağılımına İlişkin Görüşler  484


a. Klâsik Görüş  484


b. PİOTET’nin Görüşü  484


aa. Akdî Sorumluluktan Kurtuluşun Delili  485


bb. Haksız Fiil Sorumluluğu Alanında, Zarar Görenin, Mahkemeye Sunacağı Olay ve Deliller  486


cc. Borçluyu Sorumluluktan Kurtaran İmkânsızlık ve Borçlunun Kusurunun Bulunmaması  487


c. PACHE’ın Görüşü  487


aa. Sözleşme Alanında ve Haksız Fiil Alanında Kusur Unsurunun Farklı Olmaması  488


bb. Kusurun, Gösterilmesi Gereken Özendeki Eskilikten Meydana Gelmesi  489


d. CUENDET’nin Görüşü  489


aa. Dâvalının, Belli Bir Fiili veya İşlemi Yapması veya Yapmaması  490


bb. Dâvalının, Belli Bir Sonucun Temini İçin, Özenli Davranması  490


B. Kusurun Objektif ve Sübjektif Unsurları  490


a. Kusurun Objektif Unsuru  491


aa. Akdî Sorumluk Alanında İspat Külfetinin, Haksız Fiillerden Farklı Olarak Ters Çevrilmesi  492


bb. Kusursuzluğun İspatlanmasında, Borçlunun Olumsuz Bir Delil Getirmesi Gereği  492


b. Kusurun Sübjektif Unsuru  493


4. Zararın İspatlanması  493


A. Genel İlke ve Hak Edilebilecek En Yüksek Tazminat Oranı  495


a. Somut Zarar ve Zarargörenin Malvarlığında Beliren Zararın Subjektif Hesaplanması  495


b. Dâvacının Tazminat Olarak Talep Ettiği Miktarı ve Borçlunun Haklarına Riayet Ettiğini İspatlaması  496


B. Genel İlkenin İstisnası ve Zararın Gerçek Tutarının İspatlanamadığı Durumda, Hâkimin Takdiri  497


a. Dâvacının, Gerekli Karineleri Bile Getirememesi Hâlinde, Mahkemenin, Zararın Nedenine İlişkin Belirtileri Re’sen Araştırmak Durumunda Olmaması  497


b. Meydana Gelen Zarar Karinesi ve İspat Külfetinin Ters Çevrilmesi  498


5. Uygun İlliyet Bağı Unsurunun İspatlanması  499


A. Uygun İlliyet Bağının Kıstasları  501


a. Objektif Nitelikte Öngörülebilirlik  501


b. Hayat Tecrübeleri ve Zarar Konusu Hakkında Bilgi Sahibi Olmak  502


c. Hâkimin İzlediği Karar Verme Usûlü  502


B. Hukukî İlliyet ve Uygun İlliyet Bağı  506


a. Tazminat Hukukunda Sorumluluk  507


b. Kusursuz Sorumlulukta İlliyet Bağı  508


II. ZAMANAŞIMI YÖNÜNDEN  511


1. Zamanaşımının Başlangıcı  513


2. Zamanaşımı Süreleri  514


3. Zamanaşımının, Harekete Geçememek ve Tazminat Talebinde Bulunamamak Durumundaki Kişinin Aleyhine İşlemeyeceği Hususu  517


A. Haksız Fiiller Alanında, Taraflardan Birinin Sorumluluğunun Söz Konusu Edilebilmesi İçin, Hukukî Bir Sonuç Yükleyen Fiil veya İlişkinin Getirdiği Unsurların İspatlanması  518


B. Neden Olduğu Zarar Henüz Gerçekleşmemiş Bir Fiilin, İşlenmiş Olmasının, Anılan Sürelerin Başlaması İçin Yeterli Sayılmaması  518


C. Zamanaşımının Başlamasında, Zararın Meydana Gelmiş Olması ve Haksız Fiilin Bütün Unsurları ile Gerçekleşmiş Olması  519


4. Alacak Hakkının Talep Edilebilirliğini Ortadan Kaldıran Bir Savunma Aracı Olarak Zamanaşımı  520


A. Akdî Sorumluluk Alanında, Zamanaşımının, Borcun Muaccel Olmasından İtibaren Başlamasına Karşılık; Haksız Fiîl Sorumluluğu Alanında, Zamanaşımının, Zarargörenin Zararı ve Bundan Sorumlu Olanı Öğrenmesi ile Birlikte Başlaması  522


B. Zamanaşımı Süresinin Başlaması  522


III. İŞLEM TEMELİNİN ÇÖKMESİ VE SONUÇLARI  524


1. Sözleşmenin Tâdil Edilerek Uygulanması ve Yeni Şartlara Uyarlanması  525


A. Sözleşmeye Bağlılık ve Sözleşme Serbestliği İlkeleri  526


B. İntibak Hükümleri  528


a. Sözleşme Adaletinin Tarafların Bir Kusuru Olmaksızın Bozulması  529


b. Eser, Hizmet ve Kira Sözleşmeleri Alanlarında, İstisna Hükmünün Kıyasen Uygulanması  530


c. Sadece Borçlu Lehine Kullanılabilecek, Aşırı İfa Güçlüğü Hâli  531


2. Ahde Vef’a İlkesi ve Doğruluk ve Güven İlkesinin İşlevi Doğrultusunda Sözleşmenin Oluşan Yeni Şartlara Uyarlanması ve Tamamlanması  532


A. Ahde Vef’a İlkesinin Öngörülemezlik İlkesinin Şartları Dâhilinde Yumuşatılması  536


B. İfa İmkânsızlığının Şartları  539


a. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesi  540


b. Sözleşmenin Başlangıçta Mümkün Görünen İfa Edilebilirliğinin Sonradan İmkânsız Hâle Dönüşmesinde, Borçlunun Kusursuz Olması  545


3. Sözleşmelerde Emprevizyon Teorisi ve Uygulama  548


A. Sözleşmelerde Emprevizyon  548


a. Öngörülemezlik Hâlinin (imprévision) Oluşumunda Gerekli Olan Koşullar  550


aa. Olumlu Koşullar  550


bb. Olumsuz Koşullar  551


aaa. Değişen Hâl ve Şartların Olağanüstü ve Objektif Nitelikte Olması  551


bbb. Değişen Hâl ve Şartların, Sözlenin Taraflara Yüklediği Edimler Arasındaki Dengeyi Aşırı Ölçüde Bozması  552


ccc. Sözleşmede veya Kanunda Değişen Hâl ve Şartlara İlişkin Bir Kaydın veya Hükmün Bulunmaması  554


ddd. Değişen Hâl ve Şartların Ortaya Çıkmasında İlgili Tarafın Kusurunun Bulunmaması  556


eee. Değişen Hâl ve Şartların, Taraflar Bakımından Önceden Tahmin Edilebilir ve Beklenebilir Nitelikte Olmaması  557


fff. Edimlerin Henüz İfa Edilmemiş Olması  557


B. Doktrinde Emprevizyon Teorisi  558


a. Tarafların İradelerine Dayalı Sübjektif Sistemler  558


aa. Clausula Rebus Sic Stantibus Teorisi  559


bb. Tasavvur Teorisi – Sözleşmenin Temeli Teorisi (la base du contrat)  559


cc. Sözleşmede Boşluk Teorisi (la lacune du contrat)  560


b. Kanuna Dayalı Olan ve Doğrudan Kanun Gereğinin Uygulanması veya Kanunda Öngörülen Şartın Kıyasen Uygulanmasına Dayalı Sistem  561


aa. Sonraki İfa İmkânsızlığı Teorisi  562