Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Eylül (188)      Ağustos (69)      Temmuz (109)      Haziran (79)

Anonim Ortaklıklarda İmtiyazlı Paylar ve İmtiyazların Korunması

Anonim Ortaklıklarda İmtiyazlı Paylar ve İmtiyazların Korunması



Sayfa Sayısı
:  
184
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
1991
ISBN NO
:  
975-376-029-9

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...









§1 – GİRİŞ


I - KONUNUN ÖNEMİ, SINIRLANDIRILMASI VE İNCELENİŞ ŞEKLİ


Anonim ortaklıklar serbest ekonomik düzenin benimsenmiş olduğu sis¬temlerin temel direğidir. Çünki bu ortaklık tipi, tek başına ise yaramayan kü¬çük tasarrufların biraraya gelerek, büyük yatırımlara kanalize edilmesinde o^gMûzatöt rolü üstlenir. Ancak bu yollardır ki, bu tasarruflar fert ve ülke e-konomisi için yararlı olan alanlarda kullanılabilme imkânına kavuşurlar. Nite¬kim anonim ortaklıklardan beklenenlerin gerçekleştirilebilmesinin tekyolu da budur. Bir başka deyişle amaç, topyekün kalkınma ve yüksek refah seviyesine ulaşılması, araç ise, büyük halk kitlelerini bünyesinde barındıran, büyük ser¬maye gücüne sahip anonim ortaklıklardır.

Hal böyle iken, arzu edinilen amaca ulaşılabilmesi için herşeyden önce a-racın elde edilmesi gerekir. Bu ise, ancak küçük tasarruf sahiplerinin anonim ortaklıklara katılımının sağlanmasıyla, onların sermaye piyasasına çekilmele-riyle mümkün olabilir.

İşte, imtiyazlı paylar, küçük tasarruf sahiplerinin sermaye piyasasına çekil¬mesinde teşvik edici, tahrik edici bir yol üstlenebilir ve yeni yeni emeklemeye başlayan Türk sermaye piyasası ve menkul kıymetler borsalarının daha hızlı gelişimini sağlayabilirler. Ayrıca, yine bu paylar büyük anonim ortaklıklara ait pay senetlerinin tabana yayılmasını sağlayarak, küçük tasarruf sahibinin tüke¬tici konumundan üretici, sermayedar konumuna yükselmesini ve onun serbest ekonomik düzeni benimsemesini temin edebilirler.

"Anonim Ortaklıklarda İmtiyazlı Paylar ve İmtiyazların Korunması" başlı¬ğını taşıyan tezimiz, isminden de anlaşılacağı gibi, münhasıran,anonim ortak¬lıklar alanına ilişkin olup, diğer ortaklık tiplerine ilişkin düzenleme ve yorumları içermemektedir.

Bu çerçevede tezimiz ondört paragraftan oluşmaktadır. Giriş adını verdi¬ğimiz birinci paragrafta, konunun önemi, sınırlandırılması, inceleniş şekli ve kavram terminolojisi; bunu takibeden birini bölümün ilk paragrafı olan ikinci paragrafta imtiyazlı payların tarihi gelişimi; üçüncü paragrafta imtiyazlı pay veya pay gruplarının karakteristik özellikleri; dördüncü paragrafta imtiyazlı
1

pay ihracı hususunda karar vermeye yetkili organ ve bu yetkinin niteliği; be¬şinci paragrafta imtiyazlı payların, hukuki mahiyeti ve tanımı ve birinci bölü¬mün son paragrafı olan altıncı paragrafta imtiyazlı payların çeşitli hukuk sistemlerinde düzenleniş biçimi incelenmiştir. Bunlardan özellikle, üçüncü ve beşinci paragraf tezin temel direklerini teşkil ettiklerinden orijinal ve önemli¬dir.

İkinci bölümün konusunu imtiyazlı pay türleri teşkil etmektedir. Bu doğ¬rultuda, yedinci paragrafta bu türler hakkındaki genel bilgiler; sekizinci parag¬rafta kâr payında; dokuzuncu paragrafta tasfiye bakiyesinde; onuncu paragrafta oyda; onbirinci paragrafta oy haksız ve nihayet onikinci paragrafta diğer vesair hususlarda imtiyazlı paylar düzenlenmişlerdir. Bunlardan Türk Hukuk mevzuatınca caiz görülmeyen oy haksız imtiyazlı paylara özellikle ge¬niş şekilde yer verilmiştir. Bunun sebebi, bu pay tipinin istikbalde Türk Huku¬kunca kabul edilerek, sermaye piyasasında önemli işlevler gerçekleştirebileceğine olan inancımızdır. Ayrıca oniki paragraf tam anlamıyla bir örnekler paragrafı niteliğini taşımaktadır. Burada sadece gerek Türk uygu¬lamasında, gerek yabancı uygulamalarda çokça kullanılagelen örneklere deği¬nilmiş, diğerleri uygulayıcının görüş ve takdirine bırakılmıştır.

Üçüncü bölüm ise, esas itibariyle imtiyazların korunmasına yöneliktir ve iki paragraftan oluşmaktadır. Bunlardan onüçüncü paragrafın konusunu imti¬yazlı pay sahipleri özel kurulu; ondördüncü paragrafın konusunu da ihlallere karşı imtiyazların korunması oluşturmaktadır.

Nihayet, tezimiz imtiyazlı paylara ilişkin hükümlerin yerindeliğini incele¬yen ve de lege ferenda somut önerilerin yer aldığı bir sonuç bölümüyle bit¬mektedir.

II – TERMİNOLOJİ

Anonim ortaklıklarda imtiyazlı paylar ve imtiyazların korunması başlıklı bu araştırma, isminden de anlaşılacağı üzere, terminoloji açısından iki önemli hususu vurgulamaktadır. Bunlardan birincisi "pay" ikincisi "imtiya-" terimledi-ri.

A - "Pay" Teriminin Kullanılış Sebebi

Pay (Aklie) anonim ortaklıklar hukukunda merkezi nitelik arzeden çok ö-zel bir kavramdır. Bu hukuk dalı içerisinde yer alan hemen hemen tüm hukuki müesseseler pay kavramı ile kıyaslanarak, onunla irtibatlandırılarak bir anlam kazanır.

Bu merkezi niteliği dolayısıyla, pay kavramının tanımlanmasından çok, anlamının tesbit edilmesi yerinde olur. Zira, pay tek anlamlı bir kavram değil, bilakis bir çok anlamı bünyesinde barındıran bir kavramdır.

2


Öncelikle pay kavramı, esas sermayenin bölünmesinden sonra elde edilen, belirli bir itibari değere sahip sermaye parçasını ifade etmektedir(l). Örneğin, 100 milyon TL esas sermayeli bir anonim ortaklıkta sermayenin 100 eşit par¬çaya bölünmesi halinde, 1 milyon TL değerindeki parçalarının mutlaka aynı i-tibari değere sahip olmaları zorunlu değildir(2). Buna göre, sermaye yine 100 parçaya bölünmekle beraber, bunların bir kısmı 2 milyon, bir kısmı 500.000 TL itibari değere sahip olabilir.

İkinci olarak pay, kendisine bağlanan tüm hakları ve yükümlülükleri, di¬ğer bir ifadeyle pay sahipliği mevkiini ifade eder(3).

Nihayet üçüncü olarak pay, üyeliği teyit ve tasdik eden kıymetli evrak ni¬teliğindeki pay senedi anlamını da ihtiva etmektedir(4). Bununla beraber, pay senedi payın ve ortaklık hak ve yükümlülüklerini doğumu açısından ihdasi ni¬telikte değildir. Pay senedi düzenlenmeden önce de pay ve paydan doğan hak ve yükümlülükler mevcuttur(5). Nitekim, ortaklığı teyit ve tasdik eden, teda¬vülü kolaylaştırıcı kıymetli evrak niteliğindeki senede bağlanma, halka açık a-nonim ortaklıklar ile bazı özel statülü ortaklıklar ve esas sözleşmede aksine hüküm bulunması hali hariç anonim ortaklıklar için bir zorunluluk değil-dir(6). Dolayısıyla, senede bağlanmamış çıplak payın da alınıp satılması, hac-zedilmesi, rehnedilmesi, hibe edilmesi, üzerinde intifa hakkı kurulması vb. mümkündür(7)

Durum bu merkezde olmasına rağmen, Ticaret Kanunu′nun yukarıdaki anlam çeşitliliğine uygun düzenlemeleri ihtiva ettiği söyfenemez(8). Gerçek¬ti) HUECK 176; STEIGER (Çağa çev.) 10; DEPENBROCK 178; HİRS 275; TEKİNALP

(Poroy/Çamoğlu), Ortaklıklar 370; TEKİL, AŞ 460; Alm.POK. 1/2.
(2) EREM, Ticrate Hukuku Prensipleri 296 dn.6 ve 300 dn.15; ÖZTAN 843; DOMANİÇ,
Nominal Değer 69; TEKİNALP, Zoraki İmtiyaz 452-455; ATABEK 778 vd.; BAŞTUĞ 323; CER-
RAHOĞLU, Hisselerin Farklı Değeri 5; TÜRK 578 vd.; SIEGWART Art 622 N.17; ARSLANLI
136; STEIGER (Çağa çev.) 50, 348.
Farklı itibari değerde paylar oluşturulamayacağı kanaatinde: ÇAĞA 1; ÇEVİK/AZIK 214. Bu yazarlara göre, paylar mutlaka eşit itibari değere sahip olmalıdır. Daha önce bu görüşün taraf¬tarı olan İMREGÜN ise, Anonim Ortaklıklar isimli eserinin son basısında kendisinin hakim görüş yönünde görüş değiştirdiğini belirtmiştir. Ancak, yazar hala birbiriyle çelişkili ve her iki görüşü de temsil eden ifadelere ver vermektedir, karş. 27 ve 273 dn.l.
(3) HUECK 177; HIRS 275; STEIGER (Çağa çev.) 11-13; TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), Ortaklıklar 371. Ancak Tekinalp, payın bu anlamını ikiye ayırmakta ve pay sahipliği mevkii ile, bu mevkie bağlı hak ve yükümlülükleri avrı avrı ele almaktadır; LUTTER (Teoman çev.) 92.
(4) DEPENBROCK 178; STEIGER (Çağa çev.) 14; TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), Ortak¬lıklar 371; HUECK 177; TEKİL, AŞ 461; LUTTER (Teoman çev.) 92.
(5) HUECK 177; STEIGER (Çağa çev.) 14; AYTAÇ 67-69; TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), ortaklıklar 372; SIEGVVART Art 622 N.65; ÖZTAN 841.
(6) AYTAÇ 67; TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), ortaklıklar 372; TEKİL, AŞ 461; SIEG-WART Art 622 N.44; TEOMAN, Birim Değer 498; Aynı şey Avrupa tipi anonim ortaklığın paylan açısından da geçerlidir, bk. LUTTER (Teoman çev.) 92; ARSLANLI ise, hissedarın talebi halinde anonim ortaklık için pay senedi ihraç etme zorunluluğunun ortaya çıkacağını savunmaktadır. bk.162; Pay senedi ihraç etmenin anonim ortaklıklar için bir zorunluluk olduğu kanaatinde; WIE-LAND 40; RG 31, s.1155, RG 52, s.432 (ÖZTAN 482′den).
(7) TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), Ortaklıklar 373; AYTAÇ 68; TEKİL, AŞ 462.
(8) Oysa Ticaret Kanunu tadilinin amaçlarından birisi de, ETK′da pay ile pay senedi arasında fark gözetilmemesinden doğan karışıklığı gidermek idi. bk. Gerekçe 35.
3

ten, Ticaret Kanunu çoğu kez pay ile pay senedi kavramlarını sanki eş anlamlı-larmış gibi kullanmıştır^). Örneğin, TK.373, 392, 395, 401 ve 455′de pay teri¬mi yerine hisse senedi terimi kullanılırken, 286′da bu iki terim eş anlamlılarmış gibi kullanılmış, 313′de ise çıplak paydan hiç söz edilmeyerek sadece hisse senedi terimine yer verilmiştir. Benzeri hatalar TK. 300/b.5, 329, 360,387,393/b.3,394,396,399,405,419 ve 471′de de tekrarlanmıştır(lO).

Kanaatimce, Aytaç′ın da isabetli olarak belirttiği üzere bu karışıklık biz¬deki düzenlemelerin kaynağı olan Alman ve İsviçre Hukuklarmdaki "Aktie" kavramının hem pay hem de pay senedini ifade etmek üzere kullanılmasından ileri gelmektedir(ll). Bu kavram karışıklığının en kısa sürede yapılacak bir kanun değişikliğiyle giderilmesi şayanı tavsiyedir ki, ancak böylelikle bazı hak¬ların kullanılmasındaki zorluklar aşılabileceği gibi, tatbikattaki ihtilaflar da gi¬derilebilir^).

Netice itibariyle, yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda, termino¬loji probleminin birinci aşamasında "pay" terimini seçerek çalışmamızda bu te¬rimi kullanmayı uygun gördük. Zira bu çalışma, sadece senedin düzenlenmesinden sonraki imtiyazlı olma halini ve bundan doğacak problem¬leri tartışmayı değil, bilakis kuruluştan itibaren ortaya çıkabilecek imtiyazlı ol¬ma halini ve bundan doğacak problemleri tartışmayı, bunlara de lege lata ve de lege ferenda çözümler önermeyi amaçlamaktadır.

B - "İmtiyaz" Teriminin Kullanılış Sebebi

Farklı ve üstün haklar bahşetmek suretiyle özel bir grup oluşturan payla¬rın ne şekilde isimlendirilmesi gerektiği hususunda birlik yoktur.

Öncelikle Ticaret Kanunu′nun sisteminde bir terim birliği yoktur. Ticaret Kanunu hakim terim olarak, arapça kökenli bir terim olan ve ayrıcalık(13) di¬ğerlerinden ayrılma, farklı olma, benzerlerinden ayrılma anlamlarına ge-len(14) imtiyaz terimini TK.300/b.5, 389, 391, 401 ve 455 ve 460. maddelerde kullanmakla beraber, aynı manayı ifade etmek üzere rüçhan terimine de yer vermiş bulunmaktadır (TK.393/b.3). Gerçekten, kanunun bu maddesinde ifa¬de edilen rüçhan hakkı ile sermaye artırımında yeni pay alma hakkını ifade e-den TK.394 anlamındaki rüçhan hakkını birbirine karıştırmamak gerekir. Zira TK.393/b.3, mevcudiyeti halinde mutlaka izahnamede bulunması gereken bir

(9) TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), Ortaklıklar 371; AYTAÇ 69; TEOMAN, Birim Değer
498, 500; EREM, Ticaret Hukuku Prensipleri 192 dn. 42, 270 dn.46, 305 dn.26; ANSAY, AŞ 258;
DOĞANAY11065.
(10) AYTAÇ 69.
(11) AYTAÇ 69; "Aktie" kavramının çeşitli anlamları ve kullanımları için bk. HUECK
176/77.
(12) AYTAÇ 69.
(13) AĞAKAY, Türkçe Sözlük 387.
(14) Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Büyük Lügat, istanbul 1985, s.450.
4

rüçhan hakkından sözetmektedir. Oysa TK.394′teki rüçhan hakkının varlığı i-çin aksine düzenleme bulunmaması gerekli ve yeterlidir.

Kaldı ki, TK.393/b.3′de rüçhan terimine yer verilmiş olması, kanun koyu¬cunun bir unutkanlığından ileri gelmektedir. Gerçekten, hükümet teklifinde TK.401 in başlığı "rüçhanlı paylar" ve metin "sair hususlar için rüçhan haklan tanınabilir" şeklinde iken, tasarının Adliye Encümeninde görüşülmesi sırasın¬da TK.4011deki bu terimler imtiyaz olarak değiştirilmiş ve fakat TK.393/b.3′deki rüçhan teriminin değiştirilmesi unutularak aynen muhafaza e-dilmiştir(15).

Özetle, TK.393/b.3′de ifade edilen rüçhan hakkı, sermaye artırımında pay¬daşların yeni pay alma hakkını ifade eden rüçhan hakkı anlamında değil, bila¬kis imtiyaz anlamında, imtiyaz terimiyle eş anlamlı olarak kullanılmıştır.

Tatbikatta da 15 yıl öncesine kadar bu grup paylar hususunda terim birliği yoktu. Yargıtay "rüçhanlı pay"(16) "üstün pay"(17) terimlerini bu manayı ifade etmek üzere kullanıyordu. Bununla beraber, Yargıtay′ın son 15 yıllık tatbikatı terim açısından tam bir birlik arzetmekte ve istikrarlı bir şekilde "imtiyazlı pay" "imtiyazlı pay senedi" ve "imtiyazlı hak" terimlerini kullanmaktadır(lS).

Buna karşılık, öğretide tam bir terim kargaşası yaşanmaktadır. Öğretide "ayrıcalıklı pay"(19), "mümtaz hissc"(20), "hukuki durumları değişik pay gru-bu"(21) terimleri de kullanılmakla beraber, asıl tartışma "imtiyazlı pay"(22) te¬rimi ile "özel kategori pay"(23) terimi arasında cereyan etmekledir.

Özel kategori pay terimi hukukumuzda ilk olarak İmregün tarafından tek¬lif edilmiş, Tekinalp tarafından da benimsenmiş bir terimdir. Yazarlara göre, adi pa,-imtiyazlı pay ayırımı yerinde değildir(24). Zira, imtiyazdan ancak bir tarafın diğerlerine nazaran üstün olması halinde sözedilebilir. Dolayısıyla, bir¬den fazla pay grubu varsa ve bu gruplardan her birine değişik konularda farklı

(15) TC. Başbakanlık Muamelat Genel Müdürlüğü Tetkik Müdürlüğü Sayı:71-,1886,6/587.
(16) TD. 25.1.1972, E.4843/K.356 (ERİŞ, Şerh 1186).
(17) 11. MD. 5.5.1975, E.1516/K.313S (ERİŞ, Şerh 1150/51).
(18) Çok sayıdaki örnekler için bk. BAŞBUĞOĞLU 591 vd.; ERİŞ, Şerh 1149 vd.; ÇEVİK 527-528.
(19) TEOMAN, İşçi Sendikaları 307 vd.; TÜRK 577; ERİŞ de 1979 yılı Yargıtay Dergisinin 4. ve 1980 yılı Yargıtay Dergisinin 1-2. sayılarındaki makalelerinde bu terimi kullanmakla beraber, bugün şerhinde bu terime değil, imtiyaz terimine yer vermektedir, bk. Şerh 1149 vd.
(20) ARAR 217.
(21) TEKİNALP, Temsil 91-92 dn.4.
(22) STEIGER (Çağa Çev.) 69; ERİŞ, Şerh 1149; ARSLANLI140; EREM, Ticaret Hukuku Prensipleri 299; TEKİL, AŞ 512; ANSAY, AŞ.252; DOÜANAY 11065 vd.; DOMANİÇ, AŞ 1059; HİRŞ 283; MOROGLU, Sermaye Artırımı 52; FE1ILMANN 64.
(23) İMREGÜN, AO 365′vd.; TEKİNALP (Poroy/Çamoğlu), Ortaklıklar 28. Oysa Tekinalp daha önce kategori teriminin daha geniş kapsamlı bir terim olduğunu savunuyordu, bk. Temsil 92, 93 dn.8.
(24) DEPENBROCK 182; ECKARDT § 11 An m 22; DEVVING′e göre de imtiyaz terimi ö-zclliklerini açık seçik bütünleştiren bir sanat terimi değildir, bk.129.
5

haklar bahşediliyorsa, artık payların adi veya imtiyazlı olduğundan sözedile-mez. Bu itibarla uygun olmayan imtiyazlı pay terimi yerine özel kategori pay teriminin kullanılması yerinde olacaktır(25).

Oysa, birden fazla pay gruplarının değişik imtiyazlarla teçhiz edilmeleri halinde de imtiyazlı olmaktan sözedilebilir. Nitekim, imtiyaz teriminin lügat manası, ayrıcalık, benzerlerinden ayrılma ve farklı olmadır. Dolayısıyla, A gru¬bu kâr payında, B grunu tasfiye bakiyesinde ve C grubu paylar oyda farklı hak¬lar tanıyorsa, imtiyaz teriminin anlamına dahil olan ayrıcalıklı olma, farklılaşma gerçekleşmiş demektir. Bir başka deyişle, farklılaşan bu paylar ilgi¬li oldukları konuda diğerlerine nazaran imtiyazlı pay vasfını kazanmış olur-lar(26).

Bu nedenledir ki, A grubunun B ve C gruplarına nazaran kâr payında im¬tiyazlı, B grubunun A ve C gruplarına nazaran tasfiye bakiyesinde imtiyazlı ve nihayet C grubunun A ve B gruplarına nazaran oyda imtiyazlı pay olarak vasıf -landırılmasının ve isimlendirilmesinin yanıltıcı olacağı karışıklığa sebep olaca¬ğı şeklindeki görüşe katılmıyoruz.

Ayrıca, kategoru terimine bağlı olarak öğretide yapılan değişik amaçlı kullanımlar da özel kategori pay teriminin imtiyazlı pay teriminin tam karşılı¬ğını teşkil etmediğini, bilakis değişik anlamlara sebep olabilecek nitelikte bir kavram olduğunu göstermektedir(27).

Bütün bunların ışığı altında, hem hukuk termonoljisindeki birliği bozma¬mak, hem de şu anda yerinde bir terim olduğuna inandığımız imtiyazlı pay te¬riminin yerine onun ifade ettiği manayı ifade edebilecek daha iyi bir terim teklif edcmcmiz nedeniyle, terminoloji probleminin ikinci aşamasında "imti¬yaz" terimini seçerek, çalışmamız boyunca kullanmayı uygun gördük.
(25) İmtiyazlı pay teriminin uygun bir terim olmadığı ECKARDT tarafından da ileri sürül¬müştür. Yazar tarafından pay grupları anlamına gelen "Aktiengattungen" terimi kullanılmaktadır, bk.ll Anm. 22; AYTAÇ da terimin bazı durumlarda yanıltıcı olacağını ifade etmekledir, bk. Hisse Senetleri 87.
(26) Avm kanaatte: FEHLMANN 64; BOSTANCIOĞLU 8; TEKİNALP (Poroy/Çamoğkı), Ortaklıklar 383/84.
(27) YASAMAN, Anonim ortaklıklarının birleşmesi isimli eserinde farklı kategorideki paylar başlığı altında imtiyazlı payları ve bedeli tamamen ödenmeyen paylan incelemektir, bk.50; TEKݬNALP de adi paylarla imtiyazlı payların, amorti edilebilenlerle edilemeyenlerin ve ek mükellefiyet yükleyenlerle yüklcmeyenlerin hep ayrı bir grup hatta kategori olarak ortaya çıkacağını ifade et¬mektedir. Yine yazara göre, kategori terimi paylardan ve pay senetlerinden farklı bir durumu açık¬lar. Zira, kar payında değişik haklar veren pay senetlerinden bahsedildiği halde, bir anonim ortaklık içinde tacirler, sanayiciler vb. kategorisinden söz açılabilir. Fakat değişik kategorilerdeki pay sahiplerinin değişik pay gruplarına dahil olmaları halinde bu iki deyim birbiri ile karışır, bk. Temsil 92,93 dn.8.
6

İÇİNDEKİLER


Sayfa
KISALTMALAR XV


§1 -G İ R İ Ş


I - Konunun Önemi, Sınırlandırılması ve İnceleniş Şekli 1
II - Terminoloji 2
A - "Pay" teriminin Kullanılış Sebebi 2
B - "İmtiyaz" Teriminin Kullanılış Sebebi 4


BİRİNCİ BÖLÜM

KAVRAMIN TANITILMASI


§ 2 - İMTİYAZLI PAYLARIN TARİHİ GELİŞİMİ §

3 - İMTİYAZLI PAY VEYA PAY GRUPLARININ KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ



I - Paysahipliği Haklarının İçerik İtibariyle Farklılaşması 13
A - Genel Olarak 13
B - Hak ve Grup Ayniyeti Kavramlarının Tanımlanması 15
II - İmtiyazın Paya veya Pay Gruplarına Tanınması . 20
A - İmtiyazın Paya Tanınması 20
B - İmtiyazın Pay Gruplarına Tanınması 22
III - İmtiyazların Esas Sözleşmede Öngörülmüş Olması 24

§ 4 - İMTİYAZLI PAY İHRAÇ ETME HUSUSUNDA KARAR VERMEYE YETKİLİ
ORGAN VE BU YETKİNİN NİTELİĞİ

§ 5 - İMTİYAZLI PAYLARIN HUKUKİ MAHİYETİ VE TANIMI

I - Paysahiplerinin Müktesep Hakları Karşısında İmtiyazlı Paylar ... 30
A - Genel Olarak Anonim Ortaklıkta Müktesep Hak Kavramı .... 30
VII

Sayfa
B - İmtiyazlı Payların İhracında Müktesep Hak Sınırlaması 37
1 - Kâr Payı Üzerindeki Hakkın İmtiyazlı Paylar İhracıyla
Sınırlandırılması . . •.′■′. 37
2 - Tasfiye Payı Üzerindeki Hakkın İmtiyazlı Paylar İhracıyla
Sınırlandırılması 38

II - Eşit İşlem İlkesi Karşısında İmtiyazlı Paylar 39

A - Anayasadaki Eşitlik İlkeleri Karşısında İmtiyazlı Paylar 39
B - Anayasadaki Eşitlik İlkesinin Uzantısı Olarak Anonim
Ortaklıklarda Eşit İşlem İlkesi Karşısında İmtiyazlı Paylar .... 41
1 - Genel Olarak Anonim Ortaklıkta Eşit İşlem İlkesi 41
2 - Eşit İşlem İlkesi Karşısında İmtiyazlı Paylar 44
3
III - İmtiyazlı Pay Kavramının Tanımlanması 45

§ 6 - İMTİYAZLI PAYLARIN ALMAN, İSVİÇRE VE TÜRK ANONİM ORTAKLIKLAR HUKUKUNDA DÜZENLENİŞ BİÇİMİ


I - Alman Hukukunda 46
II - İsviçre Hukukunda "... 47
III-TürkHukukunda 48
A - Ticaret Kanununda 48
B - Sermaye Piyasası Kanununda 48
C - Bankalar Kanununda 48
IV - Alman ve İsviçre Hukukları İle Türk Hukukunun İmtiyazlı
Paylara İlişkin Kanun Sistematiği ve Hükümleri Bakımından
Karşılaştırılması ′. 49
V - Avrupa Tipi Anonim Ortaklıkta İmtiyazlı Payların Düzenleniş Biçimi 51


İKİNCİ BÖLÜM
İMTİYAZLI PAY TÜRLERİ

§ 7 - GENEL OLARAK

§ 8 - KARDA İMTİYAZLI PAYLAR

I - Genel Olarak İmtiyazlı Pay Sahiplerinin Kar Payından
Yararlanabilmelerinin Şartları 54
A - Dağıtımı Karşılayacak Kaynağın Bulunması 54
1 - Dağıtılabilir Safi Kârın Bulunması 54
2 - Dağılıma Kaynaklık Edebilecek Yedek Akçelerin Bulunması 55 B - Genel Kurulun Kâr Dağılım Kararı Alınması 57
VIII

Sayfa
II - Kârda İmtiyazlı Payların Yararları ve Zararları 58
A-Yararları 58
1 - Kuruluşta Kurucuları Mükafatlandırma 58
2 - Sermaye Artırımlarında ve Bilhassa Ortaklığın Müşkülleşmiş
Durumunda Teşvik Edici Olma 59
B-Zararları 60
III - Kârda İmtiyaz Tanıma Yöntemleri 61
A - Kârdan Daha Fazla Yararlanma Hakkı Tanıma 61
B - Kârdan Öncelikle Yararlanma Hakkı Tanıma 65
C - Kâra Tekrar İştirak Hakkı Tanıma 67
D - Kâra Birikir Özellik Tanıma (Kumulativ-Nachbezugsrecht) ... 70
E - Kâra Garanti Hakkı Tanıma. , 71
F - Diğer Kârda İmtiyaz Kombinezonları ve Kural Düzenleme .... 72


§9-TASFİYE BAKİYESİNDE İMTİYAZLI PAYLAR


I - İmtiyazlı Paysahiplerinin Tasfiye Bakiyesinden Yararlanabilmelerinin
Şartları ve Tasfiye Bakiyesinin Hesaplanması 74
A - İmtiyazlı Paysahiplerinin Tasfiye Bakiyesinden
Yararlanabilmelerinin Şartları 74
1 - Tasfiye Bakiyesinin Bulunması 74
2 - Alacaklılara Davet Yapılması : 75
3 - Genel Kurulun Dağıtım Kararı Alması 75
B - Tasfiye Bakiyesinin Hesaplanması 76
1 - Esas Sözleşmede Aksine Hüküm Yoksa Tasfiye
Bakiyesinin Hesabı 76
2 - Esas Sözleşmede Aksine Hüküm Yoksa Dağıtımda
Kullanılacak Ölçü (= Anahtar) 77
3 - Esas Sözleşmeye Konulan Hükümler Doğrultusunda Tasfiye
Bakiyesinin Hesabı ve Dağıtımda Kullanılacak Ölçüler .... 79
II - Tasfiye Bakiyesinde İmtiyazlı Payların Yararları ve Zararları .... 80
III - Tasfiye Bakiyesinde İmtiyaz Tanıma Yöntemleri 81


§10- OYDA İMTİYAZLI PAYLAR


I - Oyda İmtiyazlı Payların Yararları ve Zararları 83
A-Yararlan 83
1 - Ortaklıktaki Mevcut Çoğunluk İlişkilerini Koruma 83
2 - Dış Yabancılaşmaya Engel Olma 84
B - Zararları 84
1 - Halka Açık Anonim Ortaklıklara İlişkin Genel
Politika Açısından 84
IX
Sayfa
2 - İç Yabancılaşma Açısından 85
3 - Anonim Ortaklığın Sosyal Yapısı Açısından 86
II - Oyda İmtiyaz Tanıma Yöntemleri 86
A - Gizli Oyda İmtiyazlı Paylar 87
1 - Genel Olarak 87
2 - Değerlendirme ve Şahsi Kanaatimiz 89
B - Açık Oyda İmtiyazlı Paylar 92
C - Gerçek Olmayan Oyda İmtiyazlı Paylar Meselesi 93
TV - Oyda İmtiyazlı Pay İhracının Şartlan 94
V - Oyda İmtiyazın Sınırları 97
A - Maddi Sınırları 97
B - Şekli Sınırları 98


§ 11 - OY HAKSIZ İMTİYAZLI PAYLAR


I - Genel Olarak 100
A - Kavram ve Tanım 100
B - Oy Haksız İmtiyazlı Payların Benzer Menkul Kıymetlerle
Karşılaştırılması 101
1 - Tahvillerle 101
2 - Katılma İntifa Senetleriyle 101
C - Oy Haksız İmtiyazlı Payların Yararları ve Zararları 103
1 - Yararları 103
a - Kuruluşta Kurucuları Ödüllendirme 103
b - Sermaye Artırımında ve Ortaklığın Müşkîilleşmiş
Durumunda Teşvik Edici Olma 103
c - Ortaklıktaki Mevcut Çoğunluk İlişkilerinin Korunmasını
ve Güçlendirilmesini Sağlama 105
d - Dış Yabancılaşmayı Önleme 106
e - İşçilerin Ortaklığa Katılmasını Sağlama 106
/- Küçük Tasarruf Sahiplerinin Sermaye piyasasına
Çekilmeleri ve Onlara Güvenli Yıllık Gelir Sağlama 107
2-Zararları 107
a - Halka Açık Anonim Ortaklıklara İlişkin Genel
Politika Açısından 107
b - Genel Ekonomik Düzen Açısından 108
er- Ortaklığa Katılacak Yeni Büyük Yatırımcılar ve
Ortaklıktaki Mevcut Eski Büyük ve Küçük Paysahipleri
Açısından 108
d - Yönelime Katılma İle Rizikonun Paylaşılması
Arasındaki İlişkinin Bozulması Açısından^ 108
e - İç Yabancılaşma Açısından 109
X

Sayfa
II - Alman Hukukunda Oy Haksız İmtiyazlı Paylar 109
A- Genel Olarak 109
B - İhraç Şartları 110
1 - Oy Haksızlık 110
a - Genel Olarak 110
b -Oy Hakkının Canlanması 111
aa - Anlamı 111
, bb - Şartları 112
2-Kâr Payında İmtiyaz ve Tali İmtiyazlar . 114
3 - Kâr Payında İmtiyazın Birikir Nitelikte Olması
(Nachbezugsrecht) 115
a - Genel Olarak 115
b - Hukukî Mahiyeti 116
C - Pay Sahibinin Hakları 117
D - Kârın Paylaşılması Usulü 118
E - İhraç Sınırlamaları 119
1 - Miktar Açısından 119
2 - Zaman Açısından 121

III - İsviçre Hukukunda Oy Haksız İmtiyazlı Paylar 121
IV - Türk Hukukunda Oy Haksız İmtiyazlı Paylar 121


§12-DİĞER VE SAİR HUSUSLARDA İMTİYAZLI PAYLAR


I - Yönetimde İmtiyazlı Paylar 126
A - Genci Olarak . 126
B - Türk Hukukunda ve Mehaz Hukuklarda Durum 127
C - İmtiyazlı Hakkın Kullanılmasında Usûl 128
II - Yeni Pay Alma Hakkında İmtiyazlı Paylar 129
A - İmtiyazlı Pay Sahiplerinin Yeni Pay Alma Hakkından
Yararlanabilmelerinin Şartları 131
1 - Anonim Ortaklığın esas Sermayesini Artırması 131
2 - İmtiyazlı Pay Sahiplerinin Yeni Pay Almayı Kabul Etmesi . . 131 B - Yeni Pay Alma Hakkında İmtiyaz Tanıma Yöntemleri 132

III - Hazırlık Devresi Faizi Talep Haklı İmtiyazlı Paylar 133
IV - Tahvil Talep Haklı İmtiyazlı Paylar 134
V - İntifa Senedi Talep Haklı İmtiyazlı Paylar . . . 135
VI - Ortaklık İmkânlarından Yararlanmada İmtiyazlı Paylar 135
VII - Tali Yükümde İmtiyazlı Paylar " 136
VIII - Değiştirilebilir İmtiyazlı Paylar 137
IX - Geri Ödenebilir İmtiyazlı Paylar 138
XI

UÇUNCU BOLUM


İMTİYAZLI PAY SAHİPLERİ ÖZEL KURULU VE İHLALLERE
, KARŞI İMTİYAZLARIN KORUNMASI


§13-İMTİYAZLI PAY SAHİPLERİ ÖZEL KURULU


Sayfa
I - Kurulun Yapısı ve Oluşumu 141
II - Kurulun Toplanması ve Karar Alması 142
A - Toplantıya Çağrı 142
C - Toplantının Gündemi 143
D - Toplantı ve Karar Nisapları 144
III - Özel Kurul Kararlarının Hukukî Etkileri 146
IV - Özel Kurul Kararlarının Sakatlığı 147
A-Yokluk ve Butlan 147
B - İptal 149
1 - Genel Olarak 149
2 - Özel kurul Kararlarının İptali 150
a - Tartışmalar ve Şahsi Kanaatimiz 150
b - İptal Davasının Tarafları 152
aa - Davacılar 152
bb - Davalı 153
c - İptal Kararının Etkileri 154


§14-İHLALLERE KARŞI İMTİYAZLARIN KORUNMASI


I - Genel Olarak 156
II - Özel Korunma Prosedürünün İşlerliğinin Şartları 157
A - Genel Şartlar 157
B - İmtiyazları Etkileyen Esas Sözleşme Değişiklikleri ve
Özel Şartlar 160
1 - Esas Sermayenin Artırılması 160
a - Genel Olarak 160
b - Kayıtlı Sermaye Sisteminde 163
2 - Diğer Esas Sözleşme Değişiklikleri 165
a - Genel Olarak 165
b - Esas Sermayenin Azaltılması 167
XII

Sayfa
c - Ortaklık Tâbiyetinin Değiştirilmesi 168
d - Ortaklık İşletme Konusunun Değiştirilmesi 168
e - Ortaklık Nev′inin Değiştirilmesi 169
/- İntifa Senetleri Çıkarılması 169
g - Ortaklığın Sona Ermesine Veya Devamına
Karar Verilmesi 169
h - Yeni İmtiyazlı Paylar İhracına Veya Mevcut İmtiyazlı Payların Kısıtlanmasına Veya Kaldırılmasına Karar
Verilmesi 170
i - Ortaklıkların Birleşmesi 171

SONUÇ 173

BİBLİYOGRAFYA .175
■I