Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Mart (145)      Şubat (207)      Ocak (115)      Aralık (118)

Anayasa Ve Sorumluluk

Anayasa Ve Sorumluluk



Sayfa Sayısı
:  
420
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
1999
ISBN NO
:  
975-441-141-7

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...









ÖNSÖZ

1992 yılında 1. Baskısı ve 1995 yılında 2. Baskısı yayımlanan "Anayasa ve
Sorumluluk" adlı yapıtın 2. Cildi olan bu kitap, yürürlükteki Anayasa
Hukukunun bazı önemli sorunlarını demokratik ve çağdaş bir Anayasa
Anlayışı içinde ve objektif bir bakış açısı altında değerlendirerek çözüm için
ışık tutmayı amaçlamaktadır. Hukuk öğretisine olduğu kadar uygulamaya da
yönelik olup, çeşitli bilimsel toplantılarda sunulan bildirilerin derlenmesinden
oluşmaktadır.

Kitabın basımı konusundaki ilgi ve desteği nedeniyle D.E.Ü. Rektörü Sayın Prof. Dr. Fethi İDİMAN′a minnet borçluyum.

Ayrıca kitabın dizgi ve mizanpajını titizlikle yapan Uzman Serab Şen ve D.E.Ü. Matbaası çalışanlarına yürekten teşekkür ediyorum.

Buca, Temmuz 1999
Prof.Dr. Zafer GÖREN




İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ İİİ
İÇİNDEKİLER V
KISALTMALAR XİX

12. Bölüm
ANAYASADA İNSAN ONURU

1. Giriş 3
2. Sübjektif Bir Kamu Hakkı Olarak İnsan Onuru 8
3. Bir Anayasal İlke Olarak İnsan Onuru 9
4. Bir Değer Kriteri Olarak İnsan Onuru 10
5. İnsanı Toplum Fonksiyonlarının Objesi Olmaktan Koruyan
Bir İlke Olarak İnsan Onuru 11
6. Sınırlamanın Sınırı Olarak İnsan Onuru 11
7. Hakkın Özü ve İnsan Onuru 12
8. Eşitlik İlkesi ve İnsan Onuru 12
9. İnsan Onurunun Kişiliğin Serbestçe Geliştirilmesi Hakkıyla İlişkisi 12

10. İnsan Onuru Kavramı ve İçeriği 15
11. Bilgi İşlemin Doğurduğu Problemler 20
12. Suni Döllenmeye İlişkin Sorunlar 22




13. Bölüm
SIĞINMA TEMEL HAKKI

1. Sığınma Hakkının Tarihçesi 27
2. Sığınılacak Yer veya Sığınmacı Kavramı 29
3. Sığınma Hukuku Kavramı 29
4. Devletler Genel Hukukunda Sığınma Hakkı 30
5. F. Almanya Anayasası Md. 16 II 2′de Öngörülen Sığınma Hakkı 32
6. Koruma Alanı 34
7. Sığınma Hakkının Koşulları 34
8. Siyasal Suçlu Siyasal Koğuşturulan Farkı 40
9. Sonraki Kaçış Nedenleri 42
10. Sığınma Hakkının Diğer Koşulları 43
a. Vatandaş Olmama 43
b. Sığınma İstenen Ülkede Oturma 44
c. Kommasızlık 45
11. Siyasal Koğuşturmaya İlişkin Somut Olaylar 45
a. İşkence 45
b. Vatandaşlıktan Çıkarma 46
c. Pasaportun Verilmemesi ya da Geri Alınması 47
d. Askeri Diktatörlükte 47
12. Sığınma Hakkının Etkisi 48
13. Sığınma Hakkının Sınırları 49
a. Eski Yargı Kararları 49
aa. Sığınma Hakkının Sınırı Olarak Devletler Genel Hukuku 50

bb. Sığınma Hakkının Sının Olarak Cenevre Sığınmacı Sözleşmesi 50
cc. F. Anayasa Md. 16II2 nin İçeriksel Sınırları 51
b. F. Alman İdare Mahkemesinin 7.10.1975 tarihli ve sonraki içtihadı 51
c. Doktrinde Durum 51
d. Anayasanın doğal yapısında bulunan içeriksel sınırlamalar
(Anayasa İçeriksel Sınırlar) 53
aa. Federal Almanya Cumhuriyetinin Güvenliği İçin Tehlike 53
bb. F. Alman Cumhuriyeti İçinde Genel Güvenlik İçin Tehlike 53
cc. Sığınma Bağışlanması Olanağının Sığınma Adaylarının Sayılarındaki
Artış Nedeniyle Tükenmesi 54
14. F. Anayasa Md. 16 II 2 nin Değiştirilmesi Problematiği 56
15. F. Alman Anayasası Md. 16II2 nin Türkiye′de Sığınma Hukukunun
Dayanağını Oluşturan Cenevre Sığınmacı Sözleşmesi Md. 1 ile İlişkisi 58
16. Türkiye′de Sığınmacıların Hukuksal Durumu 60
a. Oturma ve Seyahatleri 62
b. Ülkeye Girişleri 63
c. Ülkeden Çıkarılmaları 64
d. Sınır Dışı Edilme Yasağı 64
e. Geri Verilmeleri 64
f. Çalışma Özgürlükleri 65
g. Sosyal Güvenlikleri 65
h. Taşınmaz Mülkiyeti 65



14. Bölüm

ANAYASA MAHKEMESİ VE PARLAMENTONUN KARŞILIKLI ETKİLEŞİMİ
(Türkiye′de ve F. Almanya′da)


A. GİRİŞ 69
I. BİR ANAYASA ORGANI OLARAK TÜRK VE FEDERAL ALMAN
ANAYASA MAHKEMESİ 69
II. TÜRK VE FEDERAL ALMAN ANAYASA MAHKEMESİ′NİN
ANAYASA HUKUKSAL STATÜSÜ 71
B. HER İKİ ÜLKEDE ANAYASA MAHKEMESİ VE PARLAMENTO
ARASINDAKİ KARŞILIKLI ETKİLEŞİM OLASILIKLARI 75
I. PARLAMENTO ÜZERİNDE ANAYASA MAHKEMESİ′NİN ETKİSİ 75
1. Parlamentonun Oluşumunun Anayasa Yargısal Denetimi: Federal Alman
Anayasa Mahkemesi′nin Seçim Denetimi 75
2. Türk Anayasa Mahkemesi′nin Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve
TBMM Üyeliğinin Düşmesine İlişkin Parlamento Kararlarını Denetimi 77
3. Federal Anayasa Mahkemesi′nin Parlamento Üyelerinin Mali Statüsü
Üzerindeki Etkisi 78
4. Federal Anayasa Mahkemesi′nin Anayasa Organları Arasındaki
Uyuşmazlıkları Giderme Yetkisi 80
5. Anayasa Yargısal Norm Denetimi 83
a. Yargılama Türleri 83
b. Anayasa Yargısal Denetimin Kapsamı, Konusu ve Yoğunluğu 89
b.l. Denetimin Kapsamı 89
b.2. Denetimin Konusu 89
b.3. Denetimin Yoğunluğu 99
1. Bir Değer Sistemi Olarak Anayasa 99
VIII



2. Genişletici Temel Hak Yorumu 99
3. İçeriksel Denetim Araçları 100
4. Yeni Gelişimler 103
5. Türk Anayasa Mahkemesi′nin İptal Kararı Verirken Kanunkoyucu
Gibi Hareketle Yeni Bir Uygulamaya Yol Açacak Biçimde
Hüküm Tesis Edemiyeceği 106
6. Türk Anayasa Mahkemesi′nin İptal Kararlarının Yürürlüğe Girişi
Tarihini Ayrıca Belirlemesi 108
7. Federal Almana Anayasa Mahkemesinin Yasa Koyucuya Çağrıda
Bulunması (Appell-Entscheidungen) 111
b.4. Judicial-Restraint Sorunu 115
b.5. Anayasa′ya Uygun Yorumlama 117
6. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Hukuksal Sonuçları 118
a. Anayasa Yargısal Karar İçerikleri 118
b. Kararların Bağlayıcılığı ve Kesinliği (Yaptırım Gücü) 122
II. ANAYASA MAHKEMESİ ÜZERİNDE YASAMANIN ETKİSt
ANAYASA MAHKEMESİ′NİN YASAL DAYANAKLARININ
DEĞİŞTİRİLMESİ VE ANAYASA MAHKEMESİ YARGIÇLARININ
ATANMASI YOLUYLA 127
III. SONUÇ 131

15. Bölüm

FEDERAL ALMAN ANAYASA YARGISINDA DÜŞÜNCEYİ AÇIKLAMA ÖZGÜRLÜĞÜ

I. GİRİŞ 137
II. KORUMA ALANI VE SINIRLAMALAR 140



1. Düşünceyi Açıklama Özgürlüğü (F. Alman Anayasası Md. 5 F.I C.l
1. Yarı cümle) 14
a. Koruma Alanı 14
aa. F. Anayasa Mahkemesine göre Düşünce Kavramı 14ı
bb. Söz, Yazı ve Resimle Açıklamak ve Yaymak 14!
b. Sınırlamalar 14!
2. Enformasyon özgürlüğü (F. Anayasa Md. 5 F. I C. 1, 2. yarı cümle) 14(
a. Koruma Alanı 14(
b. Sınırlamalar 148
3. Basın Özgürlüğü (F. Anayasa Md. 5 F. I C. 2 1. Alternatif) 149
a. Koruma Alanı 149
aa. Basın Kavramı 149
bb. Güvencenin Kapsamı 149
cc. F. Anayasa Md. 5 F. I. C. 1 deki
Temel Haklarla İlişkisi 151
b. Sınırlamalar 152
4. Radyo ile Haber Verme Özgürlüğü ( F. Anayasa Md. 5 F. I C. 2
2. Alternatif) 153
a. Koruma Alanı 153
aa. Radyo Kavramı 153
bb. Garantinin Kapsamı 153
b. Sınırlamalar 156
5. Film ile Haber Verme Özgürlüğü (F. Anayasa Md. 5 F. 13. Alternatif) 157
a. Koruma Alanı 157
b. Sınırlamalar 157
III. ANAYASA HUKUKUNCA SINIRLAMALARIN HAKLI ÇIKARILMASI.. 157







1. Sınırlama Nedenleri 157
2. Sınırlamanın Sınırı olarak Sansür Yasağı (Md. 5 F. I C.3) 161
IV. F. ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARINDA DÜŞÜNCEYİ
AÇIKLAMA ÖZGÜRLÜĞÜ 162
1. Anayasa Mahkemesi Yargılamasında Düşünceyi Açıklama Özgürlüğü 162
2. F. Anayasa Mahkemesinin Düşünceyi Açıklama Özgürlüğünü
Yorumu 163
a. Sübjektif Hak Objektif Hukuk İlkesi Olarak Düşünceyi Açıklama
Özgürlüğü 163
b. Düşünceyi Açıklamak Özgürlüğü İle Diğer Temel Haklar Arasında Bir
Hiyerarşi Yoktur 163
3. F. Anayasa Mahkemesine Göre Düşünce Özgürlüğünün Sınırları 164
a. Sınırlamayı Haklı Çıkaran Hukuksal Değerler 164
b. Hukuksal Değerler Arasında Hiyerarşi 165
c. Duruşmaların Açıklığı Konusunda F. Anayasa Mahkemesi Kararları 165
d. Duruşmada Ses ve Görüntünün Alınması Yasağı 166
4. Yeni Kitle İletişim Araçları ve F. Anayasa Mahkemesi 166
a. Hizmet Amaçlı Bir Özgürlük Olarak Radyo Özgürlüğü 166
b. Radyonun Özel Durumu 167
5. Medya Yasalarının Anayasaya Uygunluğu Sorunu 168
a. Düşünce Oluşumunun Araç ve Faktörü Olarak Radyo 168
b. Radyonun Klasik Fonksiyonu 169
c. Özel Radyo ve TV Kuruluşları İçin Yayın İlkeleri 169
6. Medya Özgürlüğünün Organizasyon Garantileri 170
a. Düşüncelerin Çeşitliliği İlkesi 170
b. Dış ve İç Plüralizm 171
c. ÖzelRadyo-TVKurumları Kurma Hakkı 171
XI





16. Bölüm
SOSYAL DEVLET VE HUKUK DEVLETİ

I. GİRİŞ 175
II. SOSYAL DEVLET İLKESİNİN GENEL ANLAMI 178
1. Devletin Sosyal Yükümlülüğü 182
2. Temel Hakların Sosyal Bağlılığı 184
III. SOSYAL DEVLET İLKESİNİN YORUM MODELLERİ 187
1. Geleneksel Yorum Metodu (Restriktif-Smırlayıcı Model) 188
2. Çelişkileri Hafifletici Yorum (Kriz Modeli) 189
3. Demokratik-Sosyal Yorum (Reform Modeli) 190
4. Diğer Yorumlar 191
IV. SOSYAL DEVLETİN ANAYASA-HUKUKSAL TEMELLERİ 193
V. SOSYAL DEVLET İLKESİNİN HUKUKSAL SONUÇLARI 199
VI. SOSYAL DEVLET VE HUKUK DEVLETİNİN ZORUNLU İLİŞKİSİ 201
1. Sosyal Hukuk Devleti ve Anayasal Devlet 201
2. Sosyal Devletçilik ve Toplum 202
3. Sosyal Devletin Koruma Objeleri 205
4. Sosyal Devlet ve Sosyal Bütünleşme 207
5. Sosyal Devlet ve Sosyal Sorumluluk 209
6. Sosyal Devlet ve Sosyal Hukuk Devletinin Zıtlığı ve Kaynaştırılması 213

VII. SOSYAL DEVLET İLKESİNİN FONKSİYONU (DEVLETİN SOSYAL
AÇIDAN DÜZENLEME FONKSİYONU) 217
VIII. ANAYASANIN İNSAN MODELİ 220
IX. SOSYAL DEVLET VE BİREY 221
X. FIRSAT EŞİTLİĞİ VE SOSYAL DAĞITIM 224
XII


XI. SOSYAL HAKLARIN SINIRLARI 226
XII. SOSYAL DEVLET İLKESİNİN ZAMANSAL BOYUTU 230
XIII. SOSYAL DEVLET VE YAŞAM KALİTESİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ 232
XIV. SONUÇ 236


17. Bölüm
ÇOCUKLARIN TEMEL HAKLARLA İLİŞKİSİ

I. GİRİŞ 241
1. Temel Haklara Sahip Olma Temel Hak Taşıyıcısı Olma 241
2. Çocukların Temel Haklarla İlişkisi Problematiği 242
3. Temel Hakları Kullanma Ehliyetinin Olmayışı Nedeniyle Temel Hak
Sahipliğinin Sınırlanması 244
II. HUKUK DÜZENİNDE "ÇOCUK" KAVRAMI 247
III. ÇOCUKLAR AÇISINDAN ÖNEM TAŞIYAN TEMEL HAKLAR 248
1. Özgürlük Hakları 248
a. Din ve Vicdan Özgürlüğü 248
b. Evlenme Özgürlüğü 250
c. Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü 251
d. Düşünceyi Açıklama Özgürlüğü 252
e. Toplanma Özgürlüğü ve Dernek Kurma Hakkı 253
f. Mülkiyet Hakkı 254
2. Koruma Hakları 255
a. Kişi Özgürlüğü-Genel Eylem Özgürlüğü 255
b. Görüşü Açıklama ve Yargılamada Dinlenilme Hakkı 257
c. Eşitlik İlkesi 259
XIII

3. Siyasal Temel Haklar 26
IV. TEMEL HAK SÜJESİ OLARAK ÇOCUKLAR 26
1. Temel Hak Ehliyeti 26
2. Temel Hak Ehliyetinin Çocukların Yaşamındaki Anlamı 26:
3. Temel Hak Ehliyetinin Belirlenmesi 26′
4. Çocuklar Temel Hak Ehliyetine Sahiptirler 26(
a. Kural 26(
b. İstisnalar 26′
5. Temel Hak Ehliyetinin Başlangıcı 265
V. TEMEL HAKLARI KULLANMA EHLİYETİ 26Ç
1. Genel Olarak 26Ç
2. Temel Hakları Kullanma Ehliyetinin Çocuk Yaşamında Önemi 269
a. Genel Olarak 269
b. Uygulama Durumları 270
c. Temel Hak Kullanma Ehliyetine Sahip Olmak Özerklik Anlamına
Gelmez 271
d. Temel Hak Kullanma Ehliyetinin Amacı 272
3. Temel Hak Kullanma Ehliyetinin Belirlenmesi 272
4. Sınırsız Temel Hak Kullanma Ehliyeti 273
a. Rüşt 273
b. Temyiz Kudreti 273
aa. Temyiz Kudretinin Varlığının Kabulü Konusunda Kriterler 274
bb. İspat Yükü 275
5. Sınırlı Temel Hak Kullanma Ehliyeti 276
a. Yasal Temsilcinin İzni ile Hareket Etme 276
b. Yasal Temsilcinin İzni Olmadan Hareket Etmek 276
XIV

aa. Kişiye Bağlı Haklar 278
bb. Kişiliğe Bağlı Haklar Olarak Temel Haklar 279
cc. Karşılıksız Kazançlar 280
dd Karşılıksız Kazanç Olarak Temel Haklar 281
6. Temel Haklan Kullanma Ehliyetinin Yokluğu 282
a. Anne Baba Tarafından Temsil Edilme 283
b. Vasi Tarafından Temsil Edilme 284
c. Çocuğun Katılma Hakkı 284
7. Temel Hakları Kullanma Ehliyeti-Özel Hukukun Fiil Ehliyeti 285
a. Genel Olarak 285
b. Uygulama 286
aa. Kullanılmaları Özel Hukukun Fiil Ehliyetini Şart Koşmayan
Temel Haklar 287
bb. Temel Hak Kullanma Ehliyeti ile Özel Hukukun Fiil Ehliyetinin
Girişimi 287
cc. Temel Hak Kullanma Ehliyeti ile Özel Hukuktaki Fiil Ehliyetinin
Birbirinden Çözülmesi 288
8. Değerlendirme 288
9. Özet 290
VI. TEMEL HAK MUHATABLARI 291
1. Temel Hakların Muhatabı Olarak Devlet 291
2. Temel Hakların Muhatabı Olarak Özel Kişiler 292
a. Genel Olarak 292
b. Temel Hakların Çocuk Temel Hakları Açısından Özel Hukuka Etkisi 299
VII. ÇOCUKLARIN TEMEL HAKLARININ SINIRLANMASI 299
1. Yasal Temel 300
XV

2. Kamu Yararı 30
3. Ölçülülük İlkesi 30:
4. Hakkın Özü 30:
5. Temel Hakların Çocuklar İçin Göreceliği 30:
VIII. DEVLET-ÇOCUK İLİŞKİSİNDE TEMEL HAKLAR 30-
1. Genel Olarak 30′
2. Temel Hak Sınırlamaları İçin Örnekler 30:
IX. SONUÇLAR 30:
1. Genel Olarak 30:
2. Çocuklar İkinci Sınıf Vatandaş mıdırlar? 30(
3. Değişmekte Olan Toplum 30!
4. Yürürlükteki Hukukla Değişen Koşullara Tepki 30<
a. Daha İyi Bilgilendirme 30<
b. Yürürlükteki Hukukun Tutarlı Uygulanması 31(
c. Yürürlükteki Hukukun Yorumu 31]
5. Devlet Müdahalesine İhtiyaç 3U
6. Anayasaya Yeni Normlar Konulması 312
7. Medeni Kanunda Değişiklik Yapılması 313


18. Bölüm
KOTA DÜZENLEMELERİ VE ANAYASA

I. GENEL OLARAK KOTA VE KOTA MODELLERİ 317
II. YASA İLE ÖNGÖRÜLEN KOTA DÜZENLEMELERİ 319
A. YASA İLE ÖNGÖRÜLEN KOTA DÜZENLEMELERİNİN
ANAYASAYA UYGUNLUĞU 320
XVI


1. Aday Listelerine İlişkin Yasal Kota 320
a. Zedelenmesi Sözkonusu Olan Anayasa Kuralları 320
aa. Seçim İlkeleri 320
bb. Siyasi Parti Özgürlüğü (Anayasa md.681, III) 321
cc. Cinsiyet Nedeniyle Ayırım Yasağı (Anayasa md. 10) 322
b. Anayasa - Hukuksal Gerekçelendirme 322
2. Parlamentonun Kendisi İçin Yasal Kota 325
a. Zedelenmesi Sözkonusu Olan Anayasa Kuralları 325
aa. Seçim İlkeleri ve Siyasi Parti Özgürlüğü 325
bb. Cinsiyet Nedeniyle Ayırım Yasağı 327
b. Anayasa - Hukuksal Gerekçelendirme 327
3. Mali Sübvansiyonla Eşitliğin Sağlanması İçin Yönlendirme 328
a. Zedelenmesi Sözkonusu Olan Anayasa Kuralları 328
aa. Seçim İlkeleri ve Siyasi Parti Özgürlüğü 328
bb. Cinsiyet Nedeniyle Ayırım Yasağı 328
cc. Siyasi Partilerin Şans Eşitliği 328
b. Anayasa - Hukuksal Gerekçelendirme 329
4. Seçimlerde Resmi Bilgilendirmeyle Eşitliğin Sağlanması İçin
Yönlendirme 329
B. YASA İLE ÖNGÖRÜLEN KOTA DÜZENLEMELERİ BAKIMINDAN
VARILAN SONUÇ 330
III. SİYASİ PARTİ TÜZÜĞÜ İLE ÖNGÖRÜLEN KOTA DÜZENLEMELERİ. 331
A. GENEL OLARAK 331
B. SİYASİ PARTİ TÜZÜĞÜ İLE ÖNGÖRÜLEN KOTA
DÜZENLEMELERİNİN ANAYASAALTI HUKUKA UYGUNLUĞU 332
£ JPyAtiPARTİ TVZÜĞV İLE ÖNGÖRÜLEN KOTA
DÜZENLEMELERİNİN ANAYASAYA UYGUNLUĞU 332
XVII




Parti İçi Fonksiyonlar İçin Kota Düzenlemelerinin Anayasaya
Uygunluğu 336
2. Aday Listelerinin Belirlenmesinde Kota Düzenlemelerinin Anayasaya
Uygunluğu 341


IV. SONUÇ 344

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI 357